กลายเป็นประเด็นร้อนสั่นสะเทือนวงการการเงินยุคใหม่ เมื่อเวทีเสวนาในรัฐสภาลุกเป็นไฟหลังผู้เชี่ยวชาญและหัวเรือใหญ่ธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลไทยผนึกกำลังส่งสัญญาณเตือนร่างเกณฑ์กำกับ Stablecoin ของ ก.ล.ต. ที่กำลังเดินหน้าผิดทิศทาง ภายใต้สูตรสำเร็จ “รุนแรง เร่งรีบ ริดรอน” หวังแค่ตัวเลขบนกระดานดูสะอาดเหมือนปัดขยะเข้าใต้พรม แต่กลับตั้งการ์ดบีบผู้ใช้งานสุจริตจนกระดิกตัวไม่ได้ ขณะที่มิจฉาชีพตัวจริงยังลอยนวลเปลี่ยนช่องทางฟอกเงิน ย้อนรอยความล้มเหลวแบบเดิมที่เน้น “ปลอดภัยบนกระดาษ” แต่ทำลายนวัตกรรมและขับไสเม็ดเงินหลายหมื่นล้านบาทออกจากแผ่นดินไทยอย่างน่าเจ็บปวด
วงการสินทรัพย์ดิจิทัลและเทคโนโลยีการเงินของไทยกำลังเผชิญหน้ากับทางสองแพร่งครั้งสำคัญอีกคำรบหนึ่ง เมื่อความพยายามของหน่วยงานกำกับดูแลอย่างสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ในการสกัดกั้นปัญหาบัญชีม้าและขบวนการฟอกเงิน กำลังจะกลายเป็นการ "ทุบหม้อข้าว" อนาคตเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศโดยไม่รู้ตัว
ชนวนเหตุสำคัญปะทุขึ้นกลางวงเสวนา “Stablecoin Thailand 2026: Regulation vs. Innovation?” ซึ่งจัดขึ้น ณ อาคารรัฐสภา โดยสถาบันออกแบบอนาคตประเทศไทย (FIT) ร่วมกับแกนนำระดับหัวแถวของอุตสาหกรรมคริปโทเคอร์เรนซี ทั้งผู้บริหารศูนย์ซื้อขายชั้นนำ นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญด้านบล็อกเชน ตลอดจนตัวแทนจากภาคการเมือง ที่ตบเท้าเข้าร่วมระดมสมองอย่างพร้อมเพรียง ไม่ว่าจะเป็น ดร.การดี เลียวไพโรจน์, นายกรณ์ จาติกวณิช, นายนิรันดร์ ฟูวัฒนานุกูล ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Binance TH by Gulf Binance, นายธนวัต สุตันติวรคุณ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท บิทาซซ่า จำกัด, นายนเรศ เหล่าพรรณราย นายกสมาคมสินทรัพย์ดิจิทัลไทย, ผศ.ดร.อุดมศักดิ์ รักวงษ์วาน จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และเพจ "ติดเล่า เรื่องลงทุน", นายพีรพัฒน์ หาญคงแก้ว จาก Blockchain Review, นายฤทธิ เบญจฤทธิ์ จาก Bitcoin Addict, นายกัณฑ์ คลอวุฒินันท์ จาก APE X CRYPTO, นายวรพจน์ ธาราศิริสกุล ผู้อำนวยการสถาบัน FIT, ดร.พิชชาเพ็ญ ประทีปะวณิช ตลอดจนตัวแทนคนรุ่นใหม่อย่างกลุ่ม CU Blockchain Society
เสียงสะท้อนจากเวทีระดมสมองครั้งนี้ไม่ได้ปฏิเสธความจำเป็นในการปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี หากแต่ชี้ให้เห็นถึงความบกพร่องเชิงโครงสร้างของร่างเกณฑ์กำกับดูแลฉบับใหม่ ที่สะท้อนผ่านนิยาม 3 คำสั้นๆ แต่บาดลึกของ คือ “รุนแรง เร่งรีบ และริดรอน”
ปมที่ 1: “รุนแรงเกินเหตุ” ปราบโจรไม่เข้าเป้า แต่ลงดาบประชาชนสุจริต
เป้าหมายสูงสุดของการออกกติกาทางการเงินคือการทำให้คนร้ายก่ออาชญากรรมได้ยากขึ้น แต่เนื้อหาในร่างเกณฑ์ Stablecoin กลับสร้างภาวะกลับตาลปัตร เพราะในความเป็นจริง มิจฉาชีพไม่ได้หายไปจากระบบ เพียงแค่เปลี่ยนเส้นทางเดินเงินไปสู่ช่องทางอื่น เช่น การสวอปเหรียญเป็น Bitcoin หรือการใช้กระเป๋าเงินส่วนตัว (Self-Custody Wallet) ขั้นกลางเป็นจุดพักเงินก่อนกระจายต่อ ส่งผลให้ตัวเลขธุรกรรมผิดกฎหมายบนกระดานเทรดที่อยู่ภายใต้การกำกับของไทยลดลงเพียงแค่ภาพลวงตา เปรียบเสมือนการกวาดขยะไปซุกไว้ใต้พรม หรือเทียบเคียงได้กับการเปลี่ยนชื่อจากยาม้ามาเป็นยาบ้า แต่ต้นตอของปัญหายังคงฝังลึกอยู่ที่เดิม
ในทางตรงกันข้าม กลุ่มคนที่ต้องแบกรับภาระและต้นทุนอย่างแสนสาหัสกลับเป็นประชาชนและภาคธุรกิจที่ทำมาหากินอย่างสุจริต โดยเฉพาะเงื่อนไขเหล็กที่ระบุว่า "ชื่อเจ้าของกระเป๋าต้นทางและปลายทางต้องตรงกันทุกกรณี" ส่งผลให้ธุรกรรมพื้นฐานในชีวิตจริงต้องหยุดชะงักลงทันที ไม่ว่าจะเป็นการโอนเงินช่วยเหลือคนในครอบครัว การชำระค่าสินค้าและบริการให้แก่คู่ค้าต่างประเทศ หรือแม้กระทั่งการโอนสินทรัพย์ข้ามไปยังศูนย์ซื้อขายระดับโลก ซึ่งเกือบทั้งหมดใช้ระบบกระเป๋ารวมแบบ Omnibus Wallet ที่ไม่สามารถระบุชื่อเจ้าของจากแอดเดรสปลายทางได้ กลายเป็นการโยนภาระในการพิสูจน์ตัวตนที่ซับซ้อนให้ตกอยู่กับผู้ใช้งานตาดำๆ
จุดที่อันตรายที่สุดในเชิงยุทธศาสตร์การป้องกันภัยไซเบอร์ คือการทำลายกลไกเฝ้าระวังของศูนย์ซื้อขายในประเทศ จากเดิมที่กระดานเทรดไทยสามารถตรวจจับพฤติกรรมผิดปกติและส่งสัญญาณเตือนลูกค้าได้ทันทีหากพบว่าแอดเดรสปลายทางมีความเชื่อมโยงกับแก๊งคอลเซ็นเตอร์ แต่เมื่อกฎหมายใหม่บังคับให้ผู้ใช้งานต้องถอนเหรียญเข้ากระเป๋าตัวเองก่อน กระดานเทรดจะกลายเป็น "คนตาบอด" ในทันที เพราะจะไม่สามารถมองเห็นปลายทางที่แท้จริงได้อีกต่อไป ปล่อยให้ประชาชนเดินไปตกหลุมพรางของมิจฉาชีพโดยไร้เกราะกำบัง
ปมที่ 2: “เร่งรีบเกินไป” ออกกฎใหม่ซ้อนทับ ทั้งที่ของเก่ายังไม่เริ่มใช้
ความผิดปกติประการถัดมาที่ถูกตั้งคำถามอย่างหนัก คือกระบวนการออกเกณฑ์ที่มีลักษณะรวบรัดตัดตอน การเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ (Public Hearing) ในช่วงที่ผ่านมาถูกจำกัดเวลาไว้เพียงรอบละประมาณ 2 สัปดาห์ ซึ่งถือว่าสั้นมากสำหรับกฎหมายที่มีผลกระทบต่อโครงสร้างเศรษฐกิจดิจิทัลระดับชาติ ยิ่งไปกว่านั้น สาระสำคัญของร่างเกณฑ์แทบไม่มีการปรับเปลี่ยนตามข้อเท็จจริงที่ภาคเอกชนได้ทักท้วงไป
ความเร่งรีบดังกล่าวยังขัดแย้งกับหลักการกำกับดูแลสากล เพราะกฎเกณฑ์เดิมอย่างข้อกำหนด Travel Rule ซึ่งเป็นมาตรฐานระดับนานาชาติและกำลังจะมีผลบังคับใช้จริงในวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2570 ยังไม่ทันได้เริ่มทำงานและยังไม่มีการวัดผลสัมฤทธิ์ในทางปฏิบัติ แต่ ก.ล.ต. กลับรีบคลอดเกณฑ์ชุดใหม่เข้ามาซ้อนทับ โดยไม่มีการจัดทำแบบประเมินผลกระทบเชิงตัวเลข (Impact Assessment) ที่ชัดเจน ทั้งในมิติของสภาพคล่องในตลาด ผลกระทบต่อต้นทุนของผู้บริโภค รวมถึงการออกคำสั่งห้ามผู้ดูแลสภาพคล่อง (Liquidity Provider หรือ LP) แบบเหมารวม โดยไม่มีเหตุผลหรือคำอธิบายทางเศรษฐศาสตร์รองรับแม้แต่น้อย
ปมที่ 3: “ริดรอนโอกาส” หลุมพรางความปลอดภัยบนกระดาษ และฝันร้ายปี 2560
ในบริบทของการเงินโลกยุคปัจจุบัน Stablecoin ไม่ใช่เป็นเพียงเครื่องมือเก็งกำไร หากแต่ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานหลัก หรือ "ท่อส่งเงินดิจิทัล" ที่เชื่อมโยงการแปลงสินทรัพย์ในโลกจริงให้อยู่ในรูปดิจิทัล (Asset Tokenization) และการชำระเงินข้ามพรมแดนที่มีต้นทุนต่ำและรวดเร็ว
ดร.การดี เลียวไพโรจน์ ได้สะท้อนบทเรียนสำคัญจากประสบการณ์ตรงในการร่วมบุกเบิกเกณฑ์ ICO Portal ให้กับประเทศไทยมาตั้งแต่ปี 2560 ซึ่งในเวลานั้น ภาครัฐเลือกที่จะออกแบบกฎเกณฑ์ที่ "ปลอดภัยสูงสุดบนหน้ากระดาษ" แต่กลับสร้างต้นทุนการปฏิบัติตามกฎหมายที่สูงลิบลิ่ว จนทำให้โครงการนวัตกรรมและดีลคุณภาพไม่สามารถแจ้งเกิดได้จริงในประเทศไทย สุดท้ายผู้ประกอบการและเม็ดเงินลงทุนมหาศาลจึงตัดสินใจย้ายฐานไปปักหลักที่ประเทศสิงคโปร์แทน
หากวิธีคิดแบบ "ถ้ามีจุดเสี่ยง ก็ใช้วิธีสั่งห้าม" ยังคงถูกนำมาใช้เป็นบรรทัดฐานในการกำกับดูแล Stablecoin ในวันนี้ ไม่เพียงแต่โครงสร้างพื้นฐานด้านการเงินดิจิทัลของไทยจะล้าหลังเพื่อนบ้าน แต่ในวันข้างหน้านวัตกรรมอื่นๆ ก็จะถูกปิดประตูตายด้วยมาตรฐานกำกับดูแลแบบเหมารวมนี้เช่นเดียวกัน
5 ข้อเสนอทางรอดเชิงยุทธศาสตร์ : คุมความเสี่ยงโดยไม่ดับเครื่องยนต์นวัตกรรม
เพื่อไม่ให้ประเทศไทยต้องสูญเสียโอกาสทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ เวทีเสวนาได้ตกผลึกข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย 5 ประการ เพื่อส่งตรงไปยังสำนักงาน ก.ล.ต. ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) ประกอบด้วย
1.ชะลอการบังคับใช้และวัดผลกติกาเดิม : ให้ความสำคัญกับการทดสอบประสิทธิภาพของเกณฑ์ Travel Rule อย่างเต็มรูปแบบก่อน โดยจัดให้มีจุดประเมินผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นระบบที่กรอบเวลา 3 เดือน, 6 เดือน และ 12 เดือน เพื่อให้เห็นข้อมูลเชิงประจักษ์ว่าจุดใดทำงานได้ผลจริง และจุดใดยังเป็นช่องโหว่ ก่อนที่จะออกเกณฑ์ใหม่มาทับซ้อน
2.พิสูจน์ความจำเป็นด้วยข้อมูลวิทยาศาสตร์ : หน่วยงานกำกับดูแลต้องแสดงหลักฐานและตัวเลขที่ชัดเจนต่อสาธารณะ ว่าข้อบังคับเรื่องชื่อกระเป๋าต้องตรงกัน การจำกัดเพดานธุรกรรมที่ 5 ล้านบาท และการสั่งห้าม LP เป็นมาตรการที่สามารถปิดช่องโหว่การฟอกเงินที่ระบบการรู้จักตัวตนลูกค้า (KYC) ในปัจจุบันไม่สามารถทำได้จริงหรือไม่
3.ปรับใช้หลักการกำกับตามระดับความเสี่ยง (Risk-based Approach) : ยกเลิกการสั่งห้ามแบบเหมารวม โดยเปิดช่องให้สามารถโอนสินทรัพย์ไปยังบุคคลที่สามได้หากผู้รับสามารถผ่านกระบวนการยืนยันตัวตนอย่างถูกต้อง ขณะที่ตัวเลขเพดาน 5 ล้านบาทควรใช้เป็นเกณฑ์สำหรับการเฝ้าระวังธุรกรรมต้องสงสัย (Monitoring) ไม่ใช่การตัดสิทธิ์การทำธุรกรรม พร้อมทั้งเปิดทางให้สถาบันที่มีบทบาทเป็นผู้ดูแลสภาพคล่องภายใต้มาตรฐานสากลสามารถดำเนินงานได้เพื่อรักษาเสถียรภาพของตลาด
4.ทดสอบความพร้อมของระบบและกระบวนการทางกฎหมาย : ก่อนการประกาศใช้ ต้องมีมาตรฐานทางเทคนิคในการยืนยันกระเป๋าเงินที่ปฏิบัติได้จริง มีขั้นตอนและระยะเวลาในการอายัดสินทรัพย์ (Freeze) ที่เป็นธรรมและโปร่งใส รวมถึงเปิดช่องทางให้ประชาชนผู้บริสุทธิ์มีสิทธิโต้แย้งทางกฎหมายได้ทันท่วงที ไม่ผลักภาระให้ประชาชนต้องไปเผชิญปัญหาหน้างานตามลำพัง
5.บูรณาการความร่วมมือเพื่อสาวถึงตัวการใหญ่ : ยกระดับการทำงานเชิงรุกด้วยการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างผู้บังคับใช้กฎหมาย ศูนย์ซื้อขาย และประสานงานโดยตรงกับผู้ออกเหรียญระดับโลก เช่น Tether หรือ Circle เพื่อใช้อำนาจตามสัญญาอัจฉริยะในการระงับธุรกรรมและยึดทรัพย์สินของคนร้ายอย่างแม่นยำ พร้อมทั้งจัดตั้งคณะทำงานร่วมถาวรระหว่าง ก.ล.ต. ธปท. และ ปปง. เพื่อแก้ปัญหาอาชญากรรมไซเบอร์อย่างบูรณาการ
บทสรุปของเรื่องนี้จึงย้อนกลับมาที่ปรัชญาพื้นฐานขององค์กรกำกับดูแลภาครัฐว่า แท้จริงแล้วการออกกฎเกณฑ์ต่างๆ ทำไปเพื่อปกป้องความปลอดภัยของประชาชน หรือทำไปเพียงเพื่อให้หน่วยงานกำกับดูแลรู้สึก "ปลอดภัยและพ้นผิด" บนหน้ากระดาษ ทั้งที่ในความเป็นจริง กติกาที่ดีต้องมีเป้าหมายเพื่อสร้างความลำบากให้แก่โจรผู้ร้าย ไม่ใช่การสร้างกำแพงขวางกั้นจนคนสุจริตและฝังกลบนวัตกรรมของประเทศไม่ให้สามารถเดินหน้าต่อไปได้.


