ก.ล.ต. รื้อเกณฑ์อนุพันธ์คริปโต เปิดทางขอไลเซนซ์โดยไม่ต้องตั้งบริษัทใหม่ เล็งคุมเข้มโครงสร้างพื้นฐานตลาด

สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ยกร่างประกาศ 8 ฉบับ เพื่อเปิดทางให้สินทรัพย์ดิจิทัลเข้าสู่ตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้าอย่างเป็นทางการในฐานะสินค้าอ้างอิงตาม พ.ร.บ. สัญญาซื้อขายล่วงหน้า พ.ศ. 2546 แต่หัวใจของการรื้อเกณฑ์รอบนี้ไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มสินค้าใหม่ หากอยู่ที่การให้ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลขอใบอนุญาตธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้าได้โดยไม่ต้องตั้งบริษัทใหม่ ขณะที่เกณฑ์ของศูนย์ซื้อขายและสำนักหักบัญชี ถูกยกระดับให้เข้มขึ้นตามมาตรฐานสากล การรับฟังความเห็นรอบหลักการเมื่อเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม พ.ศ. 2569 ได้เสียงเห็นด้วยจากผู้เกี่ยวข้องส่วนใหญ่ ตอนนี้จึงเหลือบทพิสูจน์ในรายละเอียดตัวบท ซึ่งเปิดให้แสดงความเห็นได้ถึงวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ประตูแง้มออกแล้ว แต่เกณฑ์ที่คุมโครงสร้างตลาดอยู่ด้านในเข้มกว่าเดิม

ตลาดอนุพันธ์มีหน้าที่ให้ผู้ลงทุนซื้อขายและบริหารความเสี่ยง เมื่อสินทรัพย์ดิจิทัลได้ที่นั่งในสนามนี้อย่างเป็นทางการ คำถามจึงไม่ใช่ว่าตลาดจะรองรับหรือไม่ แต่เป็นว่าใครจะได้ใบอนุญาต ภายใต้กติกาแบบไหน และใครจะเป็นผู้ดูแลระบบที่รองรับการซื้อขายทั้งหมดนี้

ก.ล.ต. เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศปรับปรุงหลักเกณฑ์การอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ซึ่งครอบคลุมการเป็นศูนย์ซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า สำนักหักบัญชีสัญญาซื้อขายล่วงหน้า และการประกอบธุรกิจตัวกลาง เป้าหมายคือรองรับการเพิ่มสินทรัพย์ดิจิทัลเป็นสินค้าอ้างอิงภายใต้ พ.ร.บ. สัญญาซื้อขายล่วงหน้า พ.ศ. 2546 (พ.ร.บ. สัญญาฯ) และเพิ่มทางเลือกให้ผู้ลงทุนใช้สัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่อ้างอิงสินทรัพย์ดิจิทัลเป็นเครื่องมือบริหารความเสี่ยงของพอร์ตการลงทุน

ที่มาของการปรับเกณฑ์คือการที่สินทรัพย์ดิจิทัลถูกกำหนดเพิ่มให้เป็นหนึ่งในสินค้าอ้างอิงภายใต้ พ.ร.บ. สัญญาฯ ก.ล.ต. ระบุว่าการเดินหน้าครั้งนี้เพื่อยกระดับตลาดอนุพันธ์ของไทยให้มีทิศทางเดียวกับตลาดอนุพันธ์ต่างประเทศ และตอบสนองความต้องการของผู้ลงทุนที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น หลักการที่ ก.ล.ต. เสนอมีจุดขายชัดเจน คือให้ผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลขอรับใบอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับสัญญาซื้อขายล่วงหน้าได้โดยไม่ต้องจัดตั้งบริษัทใหม่

ในมุมของผู้กำกับดูแล ทางลัดนี้มีเหตุผลรองรับ ก.ล.ต. ชี้ว่าจะช่วยยกระดับการกำกับดูแลธุรกิจทุกประเภทให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน พร้อมส่งเสริมให้สินทรัพย์ดิจิทัลได้รับการยอมรับมากขึ้นในฐานะสินทรัพย์เพื่อการลงทุน (digital asset as an asset class) และเป็นทางเลือกเพิ่มเติมในการป้องกันความเสี่ยงจากการลงทุน ประเมินได้ว่าการไม่บังคับให้ตั้งนิติบุคคลใหม่ ช่วยลดต้นทุนและเวลาของผู้ที่มีธุรกิจอยู่ในมือแล้ว

ไทม์ไลน์ของเรื่องนี้ไล่เรียงได้ชัด ก.ล.ต. เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อหลักการในช่วงเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม พ.ศ. 2569 ผู้ที่เกี่ยวข้องส่วนใหญ่เห็นด้วยกับหลักการที่เสนอ และมีข้อเสนอแนะเพิ่มเติมเข้ามา จากนั้นสำนักงานจัดทำร่างประกาศตามหลักการดังกล่าวรวม 8 ฉบับ พร้อมเอกสารที่เกี่ยวข้อง และเปิดรับฟังความคิดเห็นรอบนี้ต่อเนื่องจนถึงวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

สาระสำคัญของร่างประกาศแบ่งเป็นสองแกน แกนแรกคือปรับปรุงเกณฑ์การอนุญาต เพื่อให้ผู้ที่สนใจและผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลประกอบธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้าได้โดยไม่ก่อให้เกิดภาระเกินสมควร แกนที่สองคือปรับปรุงเกณฑ์มาตรฐานงบการเงินของศูนย์ซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าและสำนักหักบัญชีสัญญาซื้อขายล่วงหน้า เพื่อให้โครงสร้างพื้นฐานของธุรกิจนี้เข้มแข็งขึ้น

สองแกนนี้ดึงไปคนละทิศ แกนแรกลดแรงเสียดทานให้ผู้เล่นรายใหม่ ส่วนแกนที่สองเพิ่มความเข้มข้นให้ผู้ที่ถือหัวใจของระบบอย่างศูนย์ซื้อขายและสำนักหักบัญชี

ก.ล.ต. ระบุว่าการปรับครั้งนี้ยกระดับเกณฑ์การประกอบการของทั้งสองส่วนให้เข้มขึ้นและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล การเปิดประตูให้คนเข้าง่ายขึ้นพร้อมกับขันน็อตฐานรากให้แน่นขึ้น เป็นสูตรที่สะท้อนว่าผู้กำกับดูแลไม่ต้องการให้ความเร็วของตลาดแลกมาด้วยความเปราะบางของระบบ

ฝั่งผู้ลงทุน ก.ล.ต. วางภาพผลลัพธ์ไว้ว่าจะกระจายความเสี่ยงในพอร์ตการลงทุน (portfolio diversification) ผ่านสัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่อ้างอิงสินทรัพย์ดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยซื้อขายผ่านศูนย์ซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าที่มีมาตรฐาน และได้รับการคุ้มครองอย่างเหมาะสมจากผู้ประกอบธุรกิจที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ ก.ล.ต. นี่คือคำมั่นของผู้กำกับดูแล และน้ำหนักจริงจะวัดได้เมื่อประกาศฉบับสุดท้ายออกมา

ผู้ที่เกี่ยวข้องและผู้สนใจดูเอกสารรับฟังความคิดเห็นได้ที่ เว็บไซต์ ก.ล.ต. และ ระบบกลางทางกฎหมาย พร้อมแสดงความเห็นผ่านเว็บไซต์ดังกล่าว หรือส่งอีเมลได้ตามประเด็น สำหรับการอนุญาตการประกอบธุรกิจตัวกลาง ติดต่อ [email protected] หรือ [email protected]

ส่วนการอนุญาตการประกอบการเป็นศูนย์ซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้าและสำนักหักบัญชีสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ติดต่อ [email protected], [email protected], [email protected] หรือ [email protected] ภายในวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

ช่วงรับฟังความเห็นคือโอกาสสุดท้ายที่ผู้ประกอบการและผู้ลงทุนจะต่อรองรายละเอียดของกติกา ก่อนที่ตัวบทจะถูกเขียนลงเป็นประกาศใช้จริง สำหรับตลาดทุนไทย โจทย์ไม่ได้อยู่ที่ว่าสินทรัพย์ดิจิทัลจะเข้ามาในตลาดอนุพันธ์หรือไม่ เพราะกฎหมายเปิดทางไว้แล้ว โจทย์อยู่ที่ว่าเกณฑ์ที่ผ่อนให้ผู้เล่นกับเกณฑ์ที่เข้มให้โครงสร้างพื้นฐานจะเดินไปด้วยกันได้ลงตัวแค่ไหน ใครอ่านร่างทั้ง 8 ฉบับก่อนและส่งเสียงทันเส้นตาย คนนั้นได้เขียนกติกาเกมร่วมกับผู้กำกับดูแล ส่วนคนที่รอดูอยู่ข้างสนามจะต้องเล่นตามกติกาที่คนอื่นเขียนไว้แล้ว