การดีจี้ถาม ก.ล.ต. "เหรียญบ่อนโผล่ในบัญชี" ทำไมผู้คุมกฎรู้ช้ากว่าประชาชนหนึ่งคน

เหรียญ SHFL ของคาสิโนออนไลน์ Shuffle.com ไม่มีกระดานไทยรายใดเปิดซื้อขาย แต่ชื่อกลับไปนอนอยู่ในบัญชีกลางที่ ก.ล.ต. ใช้คำนวณเงินกองทุน ซ้ำยังถูกลด Haircut จาก 30% เหลือ 20% 

การดี เลียวไพโรจน์ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ไล่ 10 ประเด็นผ่านเฟซบุ๊ก ตั้งคำถามตรงๆ ว่าสูตรของ ก.ล.ต. ดูแค่ราคากับความผันผวน แต่ไม่เคยถามว่าเหรียญนั้นผูกกับธุรกิจที่ผิดกฎหมายไทยหรือไม่ เส้นทางเงิน 9,858 ธุรกรรม ราว 118 ล้านบาท ถูกแกะรอยโดยประชาชนคนหนึ่งที่ไม่มีอำนาจรัฐ ส่วนหน่วยงานที่มีทั้งอำนาจและงบประมาณ มาถึงทีหลัง

การดีเปิดโพสต์ด้วยการถามเพื่อนๆ ว่าเข้าใจสถานการณ์ SHFL ตรงกันไหม ฝากให้กูรูคริปโตช่วยชี้แนะ ส่วนมือใหม่ให้ตามอ่านไปทีละข้อ เธอเลือกวิธีถาม-ตอบ ไล่เรียงประเด็นให้คนทั่วไปตามทัน และเมื่ออ่านครบ 10 ข้อ ภาพที่ได้ไม่ใช่ภาพของตลาดที่ขาดกฎ แต่เป็นภาพของกฎที่มีอยู่แล้วแต่มองไม่ถึงตัวปัญหา

ข้อแรก SHFL คือเหรียญอะไร คำตอบง่ายมาก เป็นเหรียญของคาสิโนออนไลน์ Shuffle.com ใช้เดิมพัน รับโบนัส และมีการซื้อคืนเพื่อเผาเหรียญหนุนราคา พูดให้ตรงที่สุดคือเหรียญที่เกิดมาเพื่อหมุนวงล้อของบ่อน

ข้อสอง กระดานเทรดในไทยเปิดให้ซื้อขายหรือไม่ ตามข่าว ณ นาทีนี้คือไม่ ก.ล.ต. ยืนยันว่าไม่มีกระดานรายใดให้บริการ แต่ก็ยังไม่มีประกาศห้ามอย่างเป็นทางการ การดีเตือนให้แยกสองเรื่องออกจากกันให้ชัด เรื่องแรกคือ SHFL ไปอยู่ในบัญชีของ ก.ล.ต. เรื่องที่สองคือลูกค้าของ Crypto exchange ไทย เท่าที่รู้ตอนนี้คือ Bitkub และ Maxbit โอนคริปโตตัวอื่น เช่น USDT ไปและหรือกลับจาก Shuffle.com สองเรื่องนี้มักถูกเอามาปนกัน แล้วตอบไม่ตรงคำถามกันทุกครั้ง

ข้อสาม ทำไม SHFL ถึงไปอยู่ในบัญชีของ ก.ล.ต. เท่าที่ดูจากข่าว บัญชีนี้เป็นบัญชีกลางสำหรับคำนวณเงินกองทุน หรือ Net Capital (NC) ใช้กับทุกกระดาน ไม่ใช่บัญชีของกระดานใดกระดานหนึ่ง และไม่ใช่การอนุญาตให้ซื้อขาย ก.ล.ต. ชี้แจงว่าดึงรายชื่อมาจาก coinmarketcap.com แล้วทบทวนทุก 6 เดือน การดีจึงถามกลับสั้นๆ แต่ตรงจุดว่า "เป็นผู้กำกับดูแลแล้วดึงรายชื่อมาจากเว็บไซต์ จะไม่รู้เลยหรือว่าเหรียญที่ดึงมานั้นทำอะไร"

ข้อสี่ Haircut ซึ่งไม่ใช่ "การตัดผม" แต่คือส่วนที่ต้องหักออกก่อนนับมูลค่าเหรียญเป็นเงินกองทุน ยิ่งหักน้อยแปลว่าประเมินว่าเสี่ยงน้อย SHFL ถูกลดจาก 30% ในเดือนมิถุนายน 2568 เหลือ 20% ในเดือนธันวาคม 2568 การปรับตัวเลขแปลว่า "ก.ล.ต. เห็นเหรียญนี้แล้ว" และแน่นอนว่าการดีถามต่อว่ารู้หรือไม่ว่าเหรียญนี้มีไว้เดิมพันในคาสิโน "ซึ่งผิดกฎหมายไทย" สูตรของ ก.ล.ต. ดูแค่ราคาและความผันผวน ไม่คัดกรองเลยหรือว่าเหรียญผูกกับธุรกิจอะไร การดีตั้งข้อสังเกตุอย่างเผ็ดร้อนในวงเล็บว่า "ตอนสตาร์ตอัปจะทำเหรียญดีๆ กฎระเบียบกลับเยอะเหลือเกิน เหรียญของบ่อนผ่านด่านง่ายกว่าเหรียญของคนทำธุรกิจสุจริตเสียอีก"

ข้อห้า ใครพบเส้นทางเงินก่อน การดีระบุว่า "ศิริโชค โสภา" เปิดเผยข้อมูลเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2569 หลังจากนั้นเท่านั้น ก.ล.ต. จึงสั่งให้กระดานที่เกี่ยวข้องส่งข้อมูลชี้แจง และ Bitkub ชี้แจงต่อ กมธ. ลำดับเหตุการณ์ข้อนี้พูดแทนตัวเองได้ดี และเธอก็ไม่ปล่อยให้เงียบ ด้วยวงเล็บสั้นๆ ว่า "งานกำกับดูแลคืองานหลักของ ก.ล.ต. ไม่ใช่หรือ"

ข้อหก เงินไหลมากแค่ไหน ข้อมูลที่พบคือ 9,858 ธุรกรรม รวมราว 118 ล้านบาท ระหว่างเดือนกันยายน 2566 ถึงตุลาคม 2569 ไล่มาเกือบสามปี Bitkub แจ้ง กมธ. ว่าพบ 6 กระเป๋า มูลค่ากว่า 100 ล้านบาท มีลูกค้าเกี่ยวข้อง 49 ราย ส่วน Maxbit ยอมรับว่าพบอย่างน้อย 3 กระเป๋า มูลค่าไม่ต่ำกว่า 2 แสนบาท ทั้งสองแห่งบล็อกกระเป๋าที่เกี่ยวข้องไปแล้ว "ซึ่งเกิดขึ้นหลังเรื่องเป็นข่าว ไม่ใช่ก่อน"

ข้อเจ็ด ถ้าไม่ใช่บล็อกเชน "เราจะรู้เรื่องนี้ไหม" การดีตอบว่า "อาจไม่รู้เลย" ถ้าเงินก้อนเดียวกันวิ่งผ่านบัญชีม้าในธนาคาร ร่องรอยจะอยู่ในระบบปิดของธนาคารพาณิชย์ที่คนภายนอกมองไม่เห็น คริปโตจึงไม่ใช่ผู้ร้ายในเรื่องนี้ แต่ใช้เป็นพยานได้ ซึ่งตรงกับที่ "กรณ์ จาติกวณิช" โพสต์ไว้ก่อนหน้า นี่คือข้อที่ควรขีดเส้นใต้ เพราะคนที่อยากโยนทั้งหมดให้เป็นความผิดของคริปโตมักข้ามจุดนี้ไป

ข้อแปด กระดานเทรดมีความผิดโดยตรงหรือไม่ การดีมองว่าไม่น่าจะผิด ขึ้นอยู่กับเจตนา เธอเทียบกับธนาคาร ที่เมื่อมิจฉาชีพโอนเงินผ่านบัญชีม้า ธนาคารก็ไม่ได้ถูกถือเป็นผู้กระทำผิด แต่ พ.ร.ก.ป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) ซึ่งมีผลตั้งแต่เดือนเมษายน 2568 กำหนดให้ธนาคารต้องร่วมรับผิดชอบความเสียหาย และ ธปท. ออกมาตรฐานป้องกันที่บังคับใช้ตั้งแต่ 8 สิงหาคม 2568 ในโลกสินทรัพย์ดิจิทัล เธอบอกว่า "ผู้ประกอบการกลัว ก.ล.ต. ยิ่งกว่าพิทบูลข้างบ้าน" ถ้า ก.ล.ต. ห้ามอย่างเปิดเผย ก็ไม่น่ามีใครกล้าฝืน คำถามจึงไม่ใช่ว่ากระดานเทรด Exchange หรือ Broker จะผิดหรือจะรอด แต่คือหน่วยงานกำกับวางกลไกให้กระดานต้องตรวจสอบแล้วหรือยัง กลไกนั้นคือ Travel Rule ซึ่งยังไม่มีผลบังคับใช้

ข้อเก้า ช่องโหว่อยู่ตรงไหน การดีไล่ไว้สามจุด กฎไทยยังไม่บังคับให้กระดานใช้เครื่องมือวิเคราะห์บล็อกเชน กฎบังคับแค่ให้รายงานธุรกรรมต้องสงสัยต่อ ปปง. ไม่ได้บังคับให้หยุดธุรกรรม และ Shuffle ไม่เปิดรายชื่อกระเป๋าทั้งหมด แต่ละกระดานต้องไล่ถามทีละกระเป๋าเอง ให้บริษัทเอกชนแต่ละแห่งตามล่าคาสิโนกันเองย่อมยาก งานหลักจึงต้องตกอยู่กับ ก.ล.ต. และตำรวจไซเบอร์ ไม่มีทางเลี่ยง

ข้อสิบ Travel Rule ของไทยไปถึงไหน สิงคโปร์บังคับใช้กับคริปโตตั้งแต่ปี 2563 ต้องแจ้งชื่อทั้งผู้ส่งและผู้รับ แล้วเช็กกับลิสต์ฟอกเงินหรือลิสต์ผิดกฎหมาย ส่วนไทยมีกำหนดเริ่มเดือนกุมภาพันธ์ 2570 "ห่างกันเจ็ดปี" การดียอมรับว่าเมื่อเพิ่มภาระให้ผู้ประกอบการ ผู้คุมกฎก็ต้องทำหน้าที่ของตัวเองด้วย และเธอก็ไม่อยากให้กฎหนักเกินตัวจนนวัตกรรมไม่เกิด

จุดยืนของการดีชัดเจนว่า เธอเชื่อว่าสินทรัพย์ดิจิทัลคือโอกาสทางเศรษฐกิจ และไม่ควรใช้กรณีนี้เป็นข้ออ้างปิดกั้นนวัตกรรม แต่การเติบโตต้องมาพร้อมความเชื่อมั่น ความเชื่อมั่นเกิดจากกติกาที่ชัด เป็นธรรม และหน่วยงานกำกับที่ทำงานเชิงรุก ไม่ใช่เชิงรับหลังมีคนเปิดโปง

อย่างไรก็ดีสิ่งที่เธอเรียกร้องให้ ก.ล.ต. ทำมีสี่ข้อ

ข้อแรก คัดกรองความชอบด้วยกฎหมายในทุกบัญชี NC ที่ ก.ล.ต. เผยแพร่ ไม่ใช่ดูแค่ราคาและสภาพคล่อง

ข้อสอง ทำ Blacklist หรือ Watch list ที่รัฐดูแลและทุกกระดานต้องใช้ ไม่ปล่อยให้แต่ละบริษัทตามหากันเอง

ข้อสาม บังคับใช้เครื่องมือวิเคราะห์บล็อกเชนในระดับมาตรฐานเดียวกันทุกกระดาน

ข้อสี่ อย่าลงโทษแต่เด็กดีที่อยู่ในกติกา แล้วช่วยทำหน้าที่เชิงรุกให้ไทยน่าลงทุน ซึ่งเธอบอกว่ารวมถึงตลาดหุ้นด้วย

ปิดท้าย การดีขอบคุณ "ศิริโชค โสภา" ที่ใช้ข้อมูลสาธารณะบนบล็อกเชนแกะรอยเส้นทางเงินจนเรื่องนี้ปรากฏต่อสังคม ทั้งที่ไม่มีอำนาจรัฐอยู่ในมือ สิ่งที่เขาใช้มีแค่ข้อมูลที่เปิดให้ทุกคนดูได้ แล้วเธอทิ้งคำถามที่ติดใจอยู่เรื่องเดียว คำถามที่ ก.ล.ต. ยังต้องตอบ หน่วยงานกำกับดูแลทั้งองค์กร รู้เรื่องนี้ทีหลังประชาชนคนหนึ่งได้อย่างไร