ก.ล.ต. ประกาศชุดหลักเกณฑ์ 11 ฉบับ รองรับการจัดตั้งคริปโต ETF ในไทย มีผลบังคับใช้วันที่ 16 ตุลาคม 2569 ผลิตภัณฑ์นี้ต้องบริหารแบบ passive ถือคริปโตสกุลใดสกุลหนึ่งไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ของ NAV เฉลี่ยรอบปีบัญชี และเก็บทรัพย์สินกับ DA Custodian ที่ ก.ล.ต. กำกับเท่านั้น ระยะแรกลงทุนได้แค่บิทคอยน์กับอีเธอเรียม บริษัทหลักทรัพย์ปล่อยกู้ซื้อไม่ได้ ผู้ลงทุนต้องยืนยันว่าเข้าใจความเสี่ยงก่อนเริ่มซื้อขาย ส่วนคริปโต ETF ต่างประเทศ ก.ล.ต. ขอคุมต่อ ไม่ให้ออก DR อ้างอิง และไม่ให้ บล. พาลูกค้ารายย่อยไปลงทุน
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือ ก.ล.ต. ออกประกาศรองรับการจัดตั้งและแนวทางกำกับดูแลคริปโต ETF ในไทยครบชุดแล้ว รวม 11 ฉบับ มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 16 ตุลาคม 2569 คริปโต ETF คือกองทุน ETF ที่ลงทุนในคริปโตและซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ ชุดหลักเกณฑ์นี้ครอบคลุมทั้งตัวผลิตภัณฑ์ การมอบหมายงานจัดการลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัลของกองทุนรวม และการเปิดให้ DA Custodian กับผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลประเภทอื่นที่พร้อมเข้ามาเป็นผู้ดูแลผลประโยชน์ของคริปโต ETF
เป้าหมายที่ ก.ล.ต. วางไว้มี 3 ข้อ คือเพิ่มทางเลือกการลงทุนให้ผู้ลงทุน เพิ่มความหลากหลายของผลิตภัณฑ์ในตลาดทุนไทยพร้อมยกศักยภาพผู้ประกอบธุรกิจ และปั้นระบบนิเวศ (ecosystem) ของคริปโต ETF ในประเทศให้พร้อมขึ้น ทั้งหมดนี้อยู่ภายใต้กรอบที่ขีดเส้นใต้เรื่องการคุ้มครองผู้ลงทุนไว้หนาที่สุด
โดยก่อนหน้านี้ ก่อนออกประกาศ ก.ล.ต. เปิดรับฟังความคิดเห็นสองรอบ รอบแรกเป็นรอบหลักการช่วงเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม 2569 รอบสองเป็นรอบร่างประกาศช่วงเดือนสิงหาคมถึงกันยายน 2569 ผู้แสดงความคิดเห็นส่วนใหญ่เห็นด้วยกับทั้งหลักการและร่างประกาศ
ขณะที่หลักเกณฑ์แบ่งเป็นสามก้อนใหญ่ ก้อนแรกคือเกณฑ์จัดตั้งคริปโต ETF ซึ่งต้องทำตามเกณฑ์ของ ETF ทั่วไปและเกณฑ์กองทุนรวมที่ลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัล แล้วบวกมาตรการคุ้มครองผู้ลงทุนเพิ่มอีกห้าด้าน
ด้านแรกคือความพร้อมของบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน หรือ บลจ. ผู้ที่อยากตั้งคริปโต ETF ต้องพิสูจน์ให้เห็นว่ามีบุคลากร ระบบงาน และผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้องพร้อม กองทุนต้องเดินได้อย่างมั่นคง ปลอดภัย และเป็นระบบ
ด้านที่สองคือนโยบายและรูปแบบการลงทุน คริปโต ETF ต้องจัดตั้งและบริหารแบบ passive management มุ่งให้ผลตอบแทนเคลื่อนไหวตามราคาคริปโตที่กองทุนลงทุน และต้องมี net exposure ในคริปโตสกุลใดสกุลหนึ่ง โดยเฉลี่ยตลอดรอบปีบัญชีไม่ต่ำกว่าร้อยละ 80 ของมูลค่าทรัพย์สินสุทธิ (NAV) ส่วนคริปโตที่กองทุนลงทุนได้ ก.ล.ต. จะเป็นผู้กำหนด โดยดูจากสภาพคล่อง การยอมรับโดยทั่วไป ความปลอดภัยของเครือข่าย และความเหมาะสมด้านการคุ้มครองผู้ลงทุน ระยะแรกเปิดให้ลงทุนได้เพียงบิทคอยน์กับอีเธอเรียม
ด้านที่สามคือการเก็บรักษาทรัพย์สิน คริปโต ETF ต้องเก็บทรัพย์สินไว้กับ DA Custodian ที่อยู่ใต้การกำกับของ ก.ล.ต. เท่านั้น ไม่มีข้อยกเว้น
ด้านที่สี่คือช่องทางซื้อขายและการคุ้มครองผู้ลงทุน คริปโต ETF จะจดทะเบียนซื้อขายเฉพาะในตลาดหลักทรัพย์ ผู้ลงทุนต้องได้รับความรู้เรื่องลักษณะและความเสี่ยงของผลิตภัณฑ์ และต้องมีกลไกให้ยืนยันว่ารับทราบและเข้าใจความเสี่ยงก่อนเริ่มซื้อขาย บริษัทหลักทรัพย์ที่เปิดให้ซื้อขายต้องเน้นย้ำให้ผู้ลงทุนจัดสรรเงินอย่างเหมาะสม ไม่กระจุกตัวในสินทรัพย์ดิจิทัล และเลือกลงทุนให้ตรงกับระดับความเสี่ยงที่รับได้
จุดที่ตลาดควรจับตาคือเรื่องเงินกู้ บล. จะให้บริการกู้ยืมเงิน (margin loan) เพื่อซื้อคริปโต ETF ไม่ได้ ซึ่งเป็นแนวเดียวกับการซื้อขายคริปโตผ่านผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่ไม่อนุญาตให้กู้มาซื้ออยู่แล้ว ก.ล.ต. ไม่เปิดช่องให้ใช้เลเวอเรจเร่งเครื่องกับสินทรัพย์ที่ผันผวนที่สุดในกระดาน
ด้านที่ห้าคือการเปิดเผยข้อมูล บลจ. ต้องเปิดเผยให้เพียงพอ ให้ผู้ลงทุนเข้าใจลักษณะ โครงสร้าง กลไกการลงทุน ผู้ให้บริการที่เกี่ยวข้อง และความเสี่ยงเฉพาะของคริปโต ETF
ก้อนที่สองคือการมอบหมายงานจัดการลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัลของกองทุนรวม ก.ล.ต. กำหนดให้ผู้รับมอบหมายต้องเป็นผู้จัดการเงินทุนสินทรัพย์ดิจิทัล (DA fund manager) เท่านั้น เพื่อให้ผู้ดูแลเงินกองทุนมีความเหมาะสมและอยู่ใต้การกำกับที่สอดคล้องกับลักษณะของทรัพย์สิน
ก้อนที่สามคือผู้ดูแลผลประโยชน์ของคริปโต ETF ก.ล.ต. เปิดให้ DA Custodian และผู้ประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลประเภทอื่นที่พร้อมด้านบุคลากรและระบบงาน ขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้ดูแลผลประโยชน์ได้ตามมาตรา 121 แห่งพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ พ.ศ. 2535
ผู้ดูแลผลประโยชน์กลุ่มนี้ทำหน้าที่ได้เฉพาะคริปโต ETF ต้องมีคุณสมบัติและความพร้อมทั้งฐานะการเงิน บุคลากร และระบบงาน ตามแนวทางที่ใช้กำกับผู้ดูแลผลประโยชน์ของกองทุนรวมทั่วไปในปัจจุบัน และต้องรักษาคุณสมบัติเหล่านี้ไว้ตลอดเวลาที่ทำหน้าที่ สามารถแต่งตั้งตัวแทนเก็บรักษาทรัพย์สินได้ตามเกณฑ์ปัจจุบัน แต่การเก็บรักษาสินทรัพย์ดิจิทัล ไม่ว่าผู้ดูแลผลประโยชน์จะทำเองหรือผ่านตัวแทน ต้องทำโดยผู้ที่ถือใบอนุญาต DA Custodian เท่านั้น ส่วนอนาคต ก.ล.ต. ยังเปิดช่องไว้ว่าอาจประกาศให้ใช้บริการ DA Custodian ต่างประเทศที่มีคุณสมบัติตามกำหนดได้ หากเห็นว่าจำเป็นและเหมาะกับสถานการณ์
อีกด้านหนึ่ง ก.ล.ต. ปรับเกณฑ์ให้กองทุนรวมและกองทุนส่วนบุคคลลงทุนในคริปโต ETF ที่จัดตั้งในไทยได้ จากเดิมที่ลงทุนได้เฉพาะคริปโต ETF ต่างประเทศ ทั้งนี้ยังอยู่ภายใต้อัตราส่วนการลงทุนตามหลักเกณฑ์ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
ขณะเดียวกัน ก.ล.ต. ตัดสินใจหยุดผลิตภัณฑ์ทางเลือกที่โยงกับคริปโต ETF ต่างประเทศไว้ก่อนในระยะแรก เพื่อให้ธุรกิจไทยมีเวลาสร้างผลิตภัณฑ์และเสริมศักยภาพของตัวเอง จะไม่อนุญาตให้ออก จัดตั้ง หรือเสนอขายผลิตภัณฑ์ เช่น ตราสารแสดงสิทธิในหลักทรัพย์ต่างประเทศ (DR) ที่อ้างอิงคริปโต ETF ต่างประเทศ และไม่อนุญาตให้ บล. พาลูกค้าที่ไม่ใช่ผู้ลงทุนสถาบันและผู้ลงทุนรายใหญ่พิเศษไปลงทุนในคริปโต ETF ต่างประเทศ
ประกาศทั้ง 11 ฉบับแบ่งเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือประกาศคณะกรรมการกำกับตลาดทุน 5 ฉบับ ได้แก่ ทน. 19/2569 เรื่อง การจัดตั้งกองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนทั่วไปและเพื่อผู้ลงทุนที่มิใช่รายย่อย และการเข้าทำสัญญารับจัดการกองทุนส่วนบุคคล (ฉบับที่ 22) ทน. 20/2569 เรื่อง การลงทุนของกองทุน (ฉบับที่ 37) พร้อมภาคผนวก ทธ. 21/2569 เรื่อง การให้บริการแก่ลูกค้าในการลงทุนในผลิตภัณฑ์ในตลาดทุนที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ (ฉบับที่ 7) ทธ. 22/2569 เรื่อง หลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีการในการมอบหมายให้บุคคลอื่นเป็นผู้รับดำเนินการในงานที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจ (ฉบับที่ 2) และ ทธ. 23/2569 เรื่อง หลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีการให้กู้ยืมเงินเพื่อการซื้อหลักทรัพย์ (ฉบับที่ 4)
กลุ่มที่สองคือประกาศสำนักงาน ก.ล.ต. 6 ฉบับ ได้แก่ สน. 15/2569 เรื่อง รายการคริปโตเคอร์เรนซีที่กองทุนรวมคริปโต อีทีเอฟสามารถลงทุนได้ สน. 16/2569 เรื่อง รายละเอียดของโครงการจัดการกองทุนรวม (ฉบับที่ 12) สน. 17/2569 เรื่อง หนังสือชี้ชวนเสนอขายหน่วยลงทุนของกองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนทั่วไป กองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนที่มิใช่รายย่อย และกองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนประเภทสถาบัน (ฉบับที่ 12) พร้อมภาคผนวก 3 แบบ 123-1 และคำอธิบายเพิ่มเติม สธ. 18/2569 เรื่อง หลักเกณฑ์ในรายละเอียดเกี่ยวกับการติดต่อและให้บริการลูกค้าสำหรับผู้ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์และผู้ประกอบธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (ฉบับที่ 20) สน. 19/2569 เรื่อง คุณสมบัติของผู้ดูแลผลประโยชน์ของกองทุนรวม (ฉบับที่ 2) และ สธ. 20/2569 เรื่อง การขึ้นทะเบียนรายชื่อผู้มีคุณสมบัติในการเป็นผู้ดูแลผลประโยชน์ของกองทุนรวม (ฉบับที่ 3) ฉบับเต็มเผยแพร่อยู่บนเว็บไซต์ของ ก.ล.ต.
อย่างไรก็ตามภาพรวมชัดเจนว่า ก.ล.ต. เลือกเปิดประตูให้คริปโต ETF เข้าตลาดทุนไทย แต่ใส่กลอนไว้หลายชั้น ตั้งแต่ผู้บริหารกองทุนที่ต้องพร้อม สกุลเงินที่ลงทุนได้ ผู้เก็บทรัพย์สิน ไปจนถึงห้ามกู้มาซื้อ และคุมคริปโต ETF ต่างประเทศไว้ไม่ให้ไหลเข้าหาลูกค้ารายย่อยก่อนที่ผลิตภัณฑ์ในประเทศจะตั้งตัวได้