สภาผู้บริโภคนำผู้เสียหาย 10 ราย ยื่นฟ้องคดีแพ่งต่อศาลแพ่ง รัชดา เอาผิดกลุ่มแพลตฟอร์มข้ามชาติ ได้แก่ Meta Platforms, LINE และ Apple รวมทั้งธนาคารหลายแห่ง ฐานละเมิดสิทธิผู้บริโภคและผิดสัญญาการให้บริการ กรณีปล่อยให้มิจฉาชีพใช้ระบบของตนหลอกลวงประชาชนผ่านโฆษณาชวนเชื่อและการชักนำเข้ากลุ่มสอนหุ้น ก่อนโกงเงินผ่านแอปปลอม มูลค่าความเสียหายรวมกว่า 230 ล้านบาท
วันนี้ (8 มิ.ย.2569) สภาผู้บริโภค พร้อมทนายความและตัวแทนกลุ่มผู้เสียหาย ยื่นฟ้องเฟซบุ๊กและแพลตฟอร์มข้ามชาติอื่นๆ รวมถึงธนาคารหลายแห่ง เป็นคดีแพ่งต่อศาลแพ่ง รัชดา โดยแบ่งจำเลยออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มแพลตฟอร์มออนไลน์ในฐานะผู้ให้บริการ ฐานละเมิดสิทธิผู้บริโภค และกลุ่มสถาบันการเงินในฐานผิดสัญญาบริการ ผิดสัญญาฝากทรัพย์ และละเมิดสิทธิผู้บริโภค พร้อมเรียกเงินคืนและค่าเสียหาย เนื่องจากทั้งสองกลุ่มปล่อยให้มิจฉาชีพใช้ระบบของตนเป็นเครื่องมือหลอกลวง ทั้งที่มีหน้าที่ตามกฎหมายต้องตรวจสอบและป้องกัน
นันณภัชสรณ์ เตชปัญญาพิพัฒน์ ทนายความผู้รับผิดชอบคดี เปิดเผยว่า ผู้เสียหายทั้ง 10 ราย มีรูปแบบความเสียหายที่คล้ายกัน คือถูกโฆษณาหลอกลวง (Scam Ads) หรือเพจชวนเรียนรู้การเทรดหุ้นบนแพลตฟอร์มออนไลน์ ก่อนถูกชักนำให้โอนเงินเข้าบัญชีของมิจฉาชีพ ทุกคดีจึงมีการฟ้องบริษัทกลุ่มแพลตฟอร์มและธนาคารที่เกี่ยวข้องตามเส้นทางการเงินของผู้เสียหายแต่ละราย รวมมูลค่าความเสียหายทั้งสิบรายกว่า 230 ล้านบาท
อย่างไรก็ตาม คดีดังกล่าวจัดเป็นคดียุทธศาสตร์ที่ต้องดำเนินการอย่างรอบคอบ แม้จะมีผู้เสียหายหลายราย แต่ไม่อาจรวมฟ้องเป็นคดีกลุ่มได้ เนื่องจากข้อเท็จจริงของแต่ละรายแตกต่างกัน จึงต้องแยกฟ้องเป็นรายคดีนำร่อง
สำหรับพฤติการณ์ของมิจฉาชีพในคดีตัวอย่าง เริ่มจากผู้เสียหายที่ต้องการเรียนรู้การเทรดหุ้นและค้นหาข้อมูลในเฟซบุ๊ก ระบบอัลกอริทึมจึงแสดงโฆษณาของเพจปลอมที่แอบอ้างชื่อและภาพของอินฟลูเอนเซอร์สอนหุ้นที่มีตัวตนจริง จากนั้นชักพาเข้ากลุ่ม LINE ที่มีสมาชิกกว่า 328 คน ซึ่งมีการเปิดคลิปเสียงจริงและนำข้อมูลหุ้นจริงในตลาดมาประกอบการสอนจนดูน่าเชื่อถือ ก่อนชักชวนให้ซื้อหุ้นผ่านโบรกเกอร์ปลอมที่อ้างอิงตัวตนจริงของโบรกเกอร์แห่งหนึ่ง พร้อมระบุให้ดาวน์โหลดแอปจาก App Store หรือ Google Play Store เพื่อใช้งาน
นันณภัชสรณ์ ชี้แจงมูลเหตุของการฟ้องร้องว่า หากไม่มีแพลตฟอร์มโฆษณาของเฟซบุ๊กหรือ Meta ไม่มีช่องทางสื่อสารของ LINE ไม่มีช่องทางดาวน์โหลดแอปของ Apple และไม่มีธนาคารเป็นช่องทางโอนและรับเงิน หากส่วนใดส่วนหนึ่ง "ทำหน้าที่ให้สมบูรณ์ตามวิชาชีพแห่งตน" ความเสียหายย่อมไม่เกิดขึ้น การที่มิจฉาชีพสามารถหลอกลวงผู้บริโภคได้อย่างต่อเนื่องราวห่วงโซ่เดียวกัน จึงเกิดจากความบกพร่องของแพลตฟอร์มและสถาบันการเงินที่เปิดช่องให้มิจฉาชีพเข้ามาแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบด้วยกฎหมาย
ขณะที่สารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสำนักงานสภาผู้บริโภค ระบุว่า จุดที่ทำให้การฟ้องครั้งนี้แตกต่างจากคดีอื่นคือการยื่นฟ้องถึงบริษัทแม่ในต่างประเทศ ซึ่งเป็นผู้ควบคุมระบบการกำกับดูแลโฆษณาตัวจริง กำหนดนโยบายทั่วโลก ส่วนแบ่งรายได้ และรับผลกำไรสุทธิในท้ายที่สุด หากฟ้องเฉพาะบริษัทลูกในประเทศไทย หน้าที่ส่วนใหญ่ของบริษัทลูกจะเป็นเพียงการประสานงาน สนับสนุน และส่งเสริมการตลาด โดยไม่มีอำนาจควบคุมระบบอย่างแท้จริง
สภาผู้บริโภคจึงต้องฟ้องทั้งบริษัทแม่ที่ถือกุญแจควบคุมระบบจริง บริษัทลูกที่เป็นคู่สัญญาเก็บเงินค่าบริการในไทย รวมทั้งบริษัทในไอร์แลนด์ที่เป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางการเงิน เนื่องจากรายได้จากค่าโฆษณาถูกกำหนดให้ไหลเข้าบัญชีในประเทศไอร์แลนด์
ส่วนฝั่งธนาคาร สารีระบุว่า ธนาคารคือจุดเชื่อมโยงสำคัญของเส้นทางการเงิน ทั้งต้นทางและปลายทาง และด้วยความเชี่ยวชาญตามวิชาชีพ ธนาคารย่อมต้องสังเกตเห็นความผิดปกติก่อนผู้ใด แต่กลับไม่มีการแจ้งเตือนหรือระงับธุรกรรมแต่อย่างใด
สารียังกล่าวชื่นชมผู้เสียหายที่กล้าลุกขึ้นสู้ แม้หลายรายจะสูญเสียเงินเก็บก้อนใหญ่ และมีหนึ่งรายเสียชีวิตแล้ว แต่ยังคงเดินหน้าต่อสู้เพื่อปกป้องสิทธิของตนเองและป้องกันไม่ให้ผู้บริโภครายอื่นตกเป็นเหยื่อซ้ำรอย
"ความเสียหายของผู้บริโภคต้องเรียกร้องไปให้ถึงคนที่คุมระบบและผู้ให้บริการทางการเงิน ไม่ใช่ปล่อยให้ผู้เสียหายแบกความเสียหายเพียงลำพัง" สารีกล่าว พร้อมระบุว่าการฟ้องครั้งนี้มีเป้าหมายป้องปรามให้แพลตฟอร์มและธนาคารยกระดับมาตรการคุ้มครองผู้บริโภค ผลักดันการแก้ไขกฎหมายที่ยังขาดบทลงโทษชัดเจนและกลไกเยียวยา และสร้างบรรทัดฐานให้ผู้เสียหายรายอื่นนำไปใช้ต่อได้
นอกจากนี้สภาผู้บริโภคยังเชิญชวนผู้บริโภคที่เคยถูกหลอกผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ร่วมแชร์ประสบการณ์ผ่านแฮชแท็ก #ฉันก็โดนเหมือนกัน #แอปฟ้าพาหมดตัว และ #เฟซบุ๊กเพื่อนลัก ผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการหลอกลงทุนหรือภัยออนไลน์สามารถร้องเรียนได้ที่สภาผู้บริโภค tcc.or.th