คอลัมน์ “Final Whistle" โดย "ผู้เล่นคนที่ 12"
ทุกวันนี้ AI (Artificial intelligence) หรือ ปัญญาประดิษฐ์ เข้ามามีส่วนกับชีวิตประจำวันของแต่ละคนมากขึ้น บ้างก็ใช้งานโดยตรง บ้างก็เลื่อนฟีดช่องทางโซเชียลผ่านตา บางคนก็แยกไม่ออกว่าเป็นคลิปจริงภาพจริงหรือถูกทำขึ้นก็มี
ล่าสุด AI กำลังถูกพูดถึงในแวดวงฟุตบอลเมื่อทีมชาติอังกฤษ นำมาใช้ก่อนศึกใหญ่อย่าง เวิลด์ คัพ 2026 กลางปีนี้ที่ สหรัฐอเมริกา แคนาดา และ เม็กซิโก จะเป็นเจ้าภาพร่วม โดยช่วยไม่ว่าจะเป็นตั้งแต่การยิงจุดโทษ การดูแลสุขภาพของนักเตะ ไปจนถึงการวิเคราะห์จุดอ่อนทางยุทธวิธีของคู่แข่ง
นอกจากโค้ชและนักกายภาพบำบัดที่นั่งเคียงข้างหัวหน้าโค้ชอย่าง โธมัส ทูเคิ่ล ที่ม้านั่งสำรองแล้ว ทีมงานของอังกฤษยังประกอบด้วยกลุ่มนักวิเคราะห์ นักวิทยาศาสตร์ข้อมูล และทีมพัฒนาซอฟต์แวร์ภายในองค์กร
พวกเขาใช้เครื่องมือ AI ต่างๆ บางส่วนซื้อจากบริษัทเทคโนโลยีภายนอก บางส่วนสร้างขึ้นภายในสมาคมฟุตบอลอังกฤษ เพื่อวิเคราะห์ข้อมูล ค้นหาข้อมูลที่น่าสนใจ และสร้างแผนงานนำเสนอที่ใช้ในการประชุมเพื่อให้ข้อมูลที่ซับซ้อนเข้าใจง่ายขึ้นสำหรับโค้ชและผู้เล่น
หนึ่งในแนวคิดของการนำ AI มาใช้คือ อังกฤษ ต้องการให้นักเตะตัดสินใจได้ดีขึ้นโดยเฉพาะช่วงชี้เป็นชี้ตายอย่างการดวลจุดโทษ
"AI สามารถแสดงแนวโน้มบางอย่างเกี่ยวกับตำแหน่งที่ผู้เล่นฝ่ายตรงข้ามยิงจุดโทษ ซึ่งเราอาจไม่ได้คิดถึงมาก่อน" ไรส์ ลอง หัวหน้าฝ่ายข้อมูลเชิงลึกและการวิเคราะห์ประสิทธิภาพของสมาคมฟุตบอลอังกฤษ ที่ทำงานมาตั้งแต่ปี 2016 อธิบาย
"เมื่อเราไปถึงฟุตบอลโลก เรามีข้อมูลของ 47 ทีมให้วิเคราะห์ นักเตะทุกคนในทุกทีมยิงจุดโทษเข้ามุมไหนบ้างตั้งแต่พวกเขาอายุ 16 ปี"
"เมื่อก่อนเราใช้เวลาห้าวันในการรวบรวมข้อมูลการยิงจุดโทษของหนึ่งทีม แต่ตอนนี้ใช้ AI ช่วยลดเวลาลงเหลือประมาณ 5 ชั่วโมง จากนั้นก็คุยกับผู้รักษาประตูต่ออีกแค่ 5 นาที พร้อมหวังว่าเขาจะเซฟจุดโทษได้"
ตั้งแต่ ไรส์ ลอง เข้ามาทำงานที่สมาคมฯ สถิติการยิงจุดโทษของอังกฤษดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และการใช้ AI ของนักวิเคราะห์ยังช่วยลดแรงกดดันทางจิตใจให้กับนักเตะแต่ละคนในการเลือกตำแหน่งที่จะยิงจุดโทษอีกด้วย
อธิบายมาถึงตรงนี้หลายคนคงจะแย้งว่าข้อมูลจาก AI กับสถานการณ์จริงในสนามที่กดดันกว่าร้อยเท่าจะสามารถช่วยนักเตะได้มากน้อยแค่ไหนกันเชียว คืออยากจะตอบว่ามันแสดงให้เห็นถึงการเตรียมตัวและการทำการบ้านที่เข้มข้นกว่าเดิม ข้อมูลจาก AI ช่วยให้นักเตะมั่นใจมากขึ้น หลังรู้ว่าผู้รักษาประตูฝ่ายตรงข้ามจะพุ่งไปทางไหนมากกว่าและยิงทางไหนมีเปอร์เซนต์มากกว่า เรียกได้ว่าพอมีข้อมูลเมื่อถึงหน้างานคนยิงจุดโทษแต่ละคนจะไม่ลังเล
ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ซอฟต์แวร์ AI สำหรับฟุตบอลได้พัฒนาไปมากจนสามารถติดตามการเคลื่อนไหวและเหตุการณ์ในสนามได้หลายหมื่นครั้งต่อวินาที สามารถสร้างกราฟิกรูปแบบทางยุทธวิธีระหว่างการเล่นสดเพื่อให้ผู้วิเคราะห์สามารถค้นหาได้ทันทีจากวิดีโอเพื่อปรับเปลี่ยนระหว่างเกมและให้ข้อเสนอแนะในช่วงพักครึ่ง
สเปน ฝรั่งเศส และ อาร์เจนตินา อาจจะประสบความสำเร็จมากกว่าในการแข่งขันระดับนานาชาติไม่กี่ปีนี้มานี้ และจะเป็นตัวเต็งใน เวิลด์ คัพ 2026 แต่ อังกฤษ เยอรมนี และ สหรัฐอเมริกา ที่ถนัดและริเร่มในการใช้ AI พยายามสร้างความได้เปรียบตรงนี้
สุดท้ายนี้จะบอกว่า AI แค่เข้ามาช่วยเท่านั้นแต่ไม่สามารถแทนที่มนุษย์ได้ อย่าง อังกฤษ ชาติมหาอำนาจลูกหนังมีทรัพยากรมีเงินก็นำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ แต่ชาติเล็กๆ คงเมินตรงจุดนี้ แต่เมื่อทั้งสองทีมมาเจอกันในสนามผลการแข่งขันเท่านั้นที่จะตัดสิน ถ้าชาติเล็กชนะพวกเขาก็คงพูดได้เต็มปากว่า AI ไม่มีประโยชน์และไม่จำเป็น เกมฟุตบอล 90 นาทีหรือ 120 นาทีตลอดจนยิงจุดโทษ มันมีปัจจัยหลายอย่างเข้ามาชี้ว่าทีมไหนจะเข้ารอบ ไม่ใช่แค่เรื่องของ AI