“บี้ถ่ายบ๊าก” หรือ “ผีตายหวาก” เป็นขนมหวานชื่อแปลก ไม่เป็นที่รู้จักและคุ้นเคยสำหรับคนในพื้นที่อื่นๆ แต่สำหรับคนภูเก็ตแล้ว จะรู้จักและคุ้นเคยกับขนมพื้นเมืองชื่อแปลกนี้เป็นอย่างดี เพราะสืบทอดกันมาหลายรุ่น แต่มาช่วงหลังๆ ความนิยมรับประทาน บี๊ถ่ายบ๊าก อาจจะลดน้อยถอยลง ไม่เป็นที่รู้จักของคนรุ่นใหม่ ไม่ค่อยนิยมรับประทาน และมีคนทำน้อยลง“บี๊ถ่ายบ๊าก” ขนมที่ใกล้จะเลือนหาย กลับมาสร้างความภาคภูมิใจให้ชาวภูเก็ต และพูดถึงอีกครั้ง ด้วยการคว้ารางวัลชนะเลิศคะแนนโหวตสูงสุดระดับประเทศ จากโครงการ 1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น “รสชาติ…ที่หายไป (The Lost Taste)” โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ไปครองได้อย่างภาคภูมิ
บี๊ถ่ายบ๊าก เป็นขนมพื้นเมืองกลุ่ม “ปุ๊นเตโก้ย” ของชาวเปอรานากัน ที่สะท้อนการผสมผสานทางวัฒนธรรมระหว่างจีนและมลายู ซึ่งเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมเปอรานากันในภูเก็ต มะละกา ปีนัง และสิงคโปร์
“บี้ถ่ายบ๊าก” เป็นขนมหวานคล้ายลอดช่อง วัตถุดิบและวิธีทำก็ไม่ยุ่งยากมากนัก เพียงนำแป้งข้าวเจ้ามากับนวดน้ำอุ่น แล้วแบ่งแป้งเป็นสีขาว และสีแดง สีมงคลของชาวจีน นำไปกดผ่านพิมพ์ที่เจาะเป็นรูเล็กๆ ลงในหม้อน้ำที่ต้นจนเดือดจัด รอจนแป้งสุกลอยขึ้นมา จึงตักตัวขนมนำไปแช่น้ำเย็นให้ได้เส้นเหนียวนุ่ม หนึบ ตั้งให้สเด็ดน้ำก่อนนำไปใส่ในกระทงใบตองที่เจาะรู เพื่อให้น้ำในตัวขนมสเด็ดออกจนหมด ทานคู่กับน้ำเชื่อมใบเตยและน้ำแข็งใส ลอยดอกมะลิ หอมหวานเย็นชื่นใจ ช่วยคลายร้อนได้เป็นอย่างดี
นายดอน ลิ้มนันทพิสิฐ ประธานชุมชนย่านเมืองเก่าภูเก็ต บอกว่า ชุมชนเมืองเก่าภูเก็ตได้ส่งขนมพื้นเมืองภูเก็ต “บี๊ถ่ายบ๊าก” เข้าประกวดโครงการ "1 จังหวัด 1 เมนู เชิดชูอาหารถิ่น” ประจำปี 2569 และได้รับการโหวตสูงสุดระดับประเทศ เพราะบี๊ถ่ายบ๊าก ซึ่งเป็นขนมที่ทานกันมาตั้งแต่เด็กๆ แต่ปัจจุบันนี้มีคนทำขายน้อยลง หาทานได้ค่อยข้างยาก คนรุ่นใหม่เริ่มไม่รู้จักของหวานชนิดนี้ ที่อยู่คู่ภูเก็ตมายาวนาน ประกอบกับคนในชุมชนย่านเมืองเก่า สามารถทำ บี๊ถ่ายบ๊ากได้ จึงส่งเข้าแข่งขันในโครงการดังกล่าว และชนะโหวตในระดับประเทศ
โดยมีเป้าหมายต้องการที่จะปลุกคนที่เคยทำบี๊ถ่ายบ๊ากให้กลับมาทำใหม่อีกครั้ง เพื่อทำให้บี๊ถ่ายบ๊ากเป็นที่รู้จักในวงกว้าง และเมื่อนักท่องเที่ยวมาภูเก็ตจะได้หารับประทาน รวมไปถึงเพื่อสืบสานอาหารท้องถิ่นภูเก็ตให้คงอยู่ตลอดไป
ทุกวันนี้ “บี๊ถ่ายบ๊าก” ยังหารับประทานได้ ตามชุมชนย่านเมืองเก่าภูเก็ต บริเวณถนนหน้าโรงเรียนพิบูลสวัสดี ตลาดเช้าฉำฉา ตามร้านขายขนมสดในช่วงเช้า รวมถึงงานเทศกาลบางโอกาส
“บี้ถ่ายบั๊ก” อีกหนึ่งมรดกภูมิปัญญาอาหารของภูเก็ต ที่บอกเล่ารากเหง้า วิถีชีวิต และวัฒนธรรมเปอรานากัน พร้อมส่งต่อเสน่ห์ของภูเก็ตในฐานะ UNESCO Creative City of Gastronomy สู่คนรุ่นใหม่
มาเที่ยวภูเก็ตครั้งหน้า อย่าลืมลองชิม “บี๊ถ่ายบ๊าก คุณอาจได้ค้นพบอีกหนึ่ง “รสชาติของภูเก็ต”