ศูนย์ข่าวภูเก็ต - ม.อ.สุราษฎร์ฯ บูรณาการองค์ความรู้พัฒนาการท่องเที่ยวชุมชน ตลาดบางใบไม้ ล่องเรือลอดอุโมงค์ทางจาก อีกหนึ่งตัวอย่างของการพัฒนาท่องเที่ยวโดยชุมชน ลดความขัดแย้งในพื้นที่ ดึงคนเข้ามามีส่วนร่วมเพื่อก้าวไปสู่ความยั่งยืน
ชุมชนบางใบไม้ เป็นชุมชนเก่าแก่เริ่มแรกของชาวในบาง มีประวัติความเป็นมายาวนานกว่า 200 ปี สมัยพระยาตากสิน ยกทัพมาตีเมืองนครศรีธรรมราช ขุนประจันศึกประชิด ซึ่งเป็นทหารคู่ใจของเจ้าเมืองนครฯ รักษาหัวเมืองทางด้านทิศเหนือ เห็นว่า พระยานครสู้ทัพพระยาตากสินไม่ได้ จึงสั่งให้ทหารลงเรือเพื่อจะหนีพระยาตากสิน ขุนประจันศึกประชิด พร้อมทหารคู่ใจและครอบครัวหลบหนีมาทางแม่น้ำหลวง ผ่านบ้านดอนเพื่อจะไปเมืองไชยา แต่ปรากฏว่าเมืองไชยาก็โดนพระยาตากสินยกทัพมาตีแตก ขุนประจันศึกประชิด จึงถอยร่นลงมาในลำคลองเล็กๆ ซึ่งเหมาะกับการตั้งบ้านเรือน โดยสร้างบ้านหลังใหญ่ประมาณ 5 หลัง และตั้งชื่อว่าหมู่บ้านใหญ่ และกลายเป็นตำบลบางใบไม้ในปัจจุบัน
สำหรับชุมชนบางใบไม้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้มีการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชน นับเป็นตัวอย่างของการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากไปสู่ความยั่งยืน ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม ตามนโยบายของคณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติที่สามารถอยู่ร่วมกันได้ทั้งชุมชน วัด โรงเรียน รวมทั้งเป็นการลดปัญหาความขัดแย้งของชุมชนได้อย่างแท้จริง
ปัจจุบัน ชุมชนท่องเที่ยวบางใบไม้ เป็นที่รู้จักของคนทั่วไปเนื่องจากมีความโดดเด่นในหลายๆ เรื่อง ไม่ว่าจะเป็นตลาดบางใบไม้ โดยลักษณะตลาดจะตั้งอยู่บนท้องร่องสวนมะพร้าว ป่าจาก ขนาบริมคลองในบางที่ร่มรื่น มีที่พักผ่อน ที่นั่งรับประทานอาหารทั่วบริเวณ จำหน่ายสินค้าผลิตภัณฑ์แปรรูปในชุมชน เช่น น้ำส้มจากน้ำผึ้งจาก น้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น สบู่มะพร้าว อาหารขนมพื้นบ้านนานาชนิด รวมทั้งผลไม้ท้องถิ่นตามฤดูกาล
นอกจากนั้น ยังสามารถเชื่อมต่อไปสู่การท่องเที่ยวภายในชุมชน เช่น การนมัสการพ่อท่านข้าวสุก ซึ่งเป็นพระคู่บ้านคู่เมืองของชาวตำบลบางใบไม้ กิจกรรมล่องเรือชมความสวยงามทางธรรมชาติของคลองร้อยสาย พร้อมชมวิถีชีวิตชาวบางใบไม้ ชมบ้านโบราณอายุกว่า 200 ปี และที่พลาดไม่ได้คือ การล่องเรือผ่านอุโมงค์ทางจาก ส่วนกลางคืนยังสามารถนั่งเรือชมหิ่งห้อยได้ด้วย นอกจากนั้น ยังมีกิจกรรมสาธิตการเย็บจาก การลอกจาก ชมการแสดงหนังตะลุงทอล์กโชว์จากเยาวชนบางใบไม้ แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอื่นๆ อีกมากมาย
อย่างไรก็ตาม เพื่อให้ชุมชนท่องเที่ยวบางใบไม้ สามารถก้าวไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคงตามที่กำนันในพื้นที่ และชาวบ้านต้องการ ทีมนักวิชาการและนักวิจัยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จึงเข้ามาส่งเสริม นำโดย ดร.วิชชุตา มาชู คณะศิลปศาสตร์และวิทยาการจัดการ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี ได้ร่วมกับเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนจังหวัดสุราษฎร์ธานี ในการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนของบางใบไม้มาเป็นเวลานาน นับแต่การเปิดการเรียนการสอนของหลักสูตรการจัดการธุรกิจการท่องเที่ยว ตั้งแต่ปีการศึกษา 2555 ภายใต้ชื่อ “โครงการการบูรณาการการเรียนการสอนกับการบริการวิชาการ : การพัฒนาตลาดน้ำประชารัฐบางใบไม้”
ซึ่งเป็นการสนับสนุนช่วยเหลือชุมชนในรูปแบบต่างๆ ความร่วมมือของทีมนักวิชาการและนักวิจัย ดำเนินการในรูปแบบกิจกรรมต่างๆ เช่น “การพัฒนาสื่อการตลาดออนไลน์การท่องเที่ยวโดยชุมชน” เป็นการจัดทำสื่อออนไลน์ในรูปแบบคลิปวิดีโอยูทูบ จำนวน 18 คลิป นำเสนอแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนของจังหวัดสุราษฎร์ธานี
โดยชุมชนบางใบไม้เป็น 1 ใน 18 ผลงานดังกล่าว ที่มีการนำปัญหาที่ชุมชนต้องการความช่วยเหลือมาเป็นโจทย์กรณีศึกษาของการเรียนการสอนในรายวิชา การตลาดการท่องเที่ยวและบริการ และรายวิชาระเบียบวิธีวิจัยสำหรับธุรกิจการท่องเที่ยว ให้นักศึกษาเรียนรู้กระบวนการพัฒนาเครื่องมือวิจัยเชิงปริมาณ และดำเนินการวิจัยตลาด โดยผลงานวิจัยทั้งหมดจะถูกนำกลับไปถ่ายทอดและส่งมอบคืนแก่พื้นที่ชุมชนเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวต่อไป
นอกจากนั้น ยังมีการใช้พื้นที่ชุมชนบางใบไม้เป็นพื้นที่วิจัยระดับปริญญาตรี ในหัวข้อวิจัยต่างๆ เช่น การศึกษาปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์ชุมชน กลุ่มน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น สวนลุงสงค์ ตำบลบางใบไม้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี การศึกษาแรงจูงใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาเที่ยวตลาดน้ำประชารัฐบางใบไม้ และการศึกษาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร กรณีศึกษาศูนย์การเรียนรู้น้ำมันมะพร้าวบริสุทธิ์สกัดเย็น สวนลุงสงค์ และการใช้พื้นที่ตลาดน้ำบางใบไม้เพื่อจัดกิจกรรมการเรียนการสอน เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์และร่วมเป็นกิจกรรมของตลาด เช่น การจัดแข่งขันการคิดสูตรเครื่องดื่มสมุนไพร และออกแบบการจัดอาหาร เป็นต้น
สำหรับการเดินทางจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานี ข้ามสะพานแม่น้ำตาปีตรงศาลหลักเมือง เดินทางตรงไป ต.บางใบไม้ ประมาณ 5 กม. ถึงทางแยกเลี้ยวขวาเข้าวัดบางใบไม้เข้าไปในวัด จะมีสะพานข้ามคลองเล็กๆ มีร้านอาหารซึ่งเป็นที่ตั้งที่ทำการของกลุ่ม สามารถติดต่อสอบถามได้ ส่วนตลาดน้ำบางไม้จะเปิดให้บริการเฉพาะวันอาทิตย์เท่านั้น
ชุมชนบางใบไม้ เป็นชุมชนเก่าแก่เริ่มแรกของชาวในบาง มีประวัติความเป็นมายาวนานกว่า 200 ปี สมัยพระยาตากสิน ยกทัพมาตีเมืองนครศรีธรรมราช ขุนประจันศึกประชิด ซึ่งเป็นทหารคู่ใจของเจ้าเมืองนครฯ รักษาหัวเมืองทางด้านทิศเหนือ เห็นว่า พระยานครสู้ทัพพระยาตากสินไม่ได้ จึงสั่งให้ทหารลงเรือเพื่อจะหนีพระยาตากสิน ขุนประจันศึกประชิด พร้อมทหารคู่ใจและครอบครัวหลบหนีมาทางแม่น้ำหลวง ผ่านบ้านดอนเพื่อจะไปเมืองไชยา แต่ปรากฏว่าเมืองไชยาก็โดนพระยาตากสินยกทัพมาตีแตก ขุนประจันศึกประชิด จึงถอยร่นลงมาในลำคลองเล็กๆ ซึ่งเหมาะกับการตั้งบ้านเรือน โดยสร้างบ้านหลังใหญ่ประมาณ 5 หลัง และตั้งชื่อว่าหมู่บ้านใหญ่ และกลายเป็นตำบลบางใบไม้ในปัจจุบัน
สำหรับชุมชนบางใบไม้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้มีการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชน นับเป็นตัวอย่างของการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชน ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากไปสู่ความยั่งยืน ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม ตามนโยบายของคณะกรรมการนโยบายการท่องเที่ยวแห่งชาติที่สามารถอยู่ร่วมกันได้ทั้งชุมชน วัด โรงเรียน รวมทั้งเป็นการลดปัญหาความขัดแย้งของชุมชนได้อย่างแท้จริง
ปัจจุบัน ชุมชนท่องเที่ยวบางใบไม้ เป็นที่รู้จักของคนทั่วไปเนื่องจากมีความโดดเด่นในหลายๆ เรื่อง ไม่ว่าจะเป็นตลาดบางใบไม้ โดยลักษณะตลาดจะตั้งอยู่บนท้องร่องสวนมะพร้าว ป่าจาก ขนาบริมคลองในบางที่ร่มรื่น มีที่พักผ่อน ที่นั่งรับประทานอาหารทั่วบริเวณ จำหน่ายสินค้าผลิตภัณฑ์แปรรูปในชุมชน เช่น น้ำส้มจากน้ำผึ้งจาก น้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น สบู่มะพร้าว อาหารขนมพื้นบ้านนานาชนิด รวมทั้งผลไม้ท้องถิ่นตามฤดูกาล
นอกจากนั้น ยังสามารถเชื่อมต่อไปสู่การท่องเที่ยวภายในชุมชน เช่น การนมัสการพ่อท่านข้าวสุก ซึ่งเป็นพระคู่บ้านคู่เมืองของชาวตำบลบางใบไม้ กิจกรรมล่องเรือชมความสวยงามทางธรรมชาติของคลองร้อยสาย พร้อมชมวิถีชีวิตชาวบางใบไม้ ชมบ้านโบราณอายุกว่า 200 ปี และที่พลาดไม่ได้คือ การล่องเรือผ่านอุโมงค์ทางจาก ส่วนกลางคืนยังสามารถนั่งเรือชมหิ่งห้อยได้ด้วย นอกจากนั้น ยังมีกิจกรรมสาธิตการเย็บจาก การลอกจาก ชมการแสดงหนังตะลุงทอล์กโชว์จากเยาวชนบางใบไม้ แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น และอื่นๆ อีกมากมาย
อย่างไรก็ตาม เพื่อให้ชุมชนท่องเที่ยวบางใบไม้ สามารถก้าวไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคงตามที่กำนันในพื้นที่ และชาวบ้านต้องการ ทีมนักวิชาการและนักวิจัยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จึงเข้ามาส่งเสริม นำโดย ดร.วิชชุตา มาชู คณะศิลปศาสตร์และวิทยาการจัดการ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี ได้ร่วมกับเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนจังหวัดสุราษฎร์ธานี ในการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนของบางใบไม้มาเป็นเวลานาน นับแต่การเปิดการเรียนการสอนของหลักสูตรการจัดการธุรกิจการท่องเที่ยว ตั้งแต่ปีการศึกษา 2555 ภายใต้ชื่อ “โครงการการบูรณาการการเรียนการสอนกับการบริการวิชาการ : การพัฒนาตลาดน้ำประชารัฐบางใบไม้”
ซึ่งเป็นการสนับสนุนช่วยเหลือชุมชนในรูปแบบต่างๆ ความร่วมมือของทีมนักวิชาการและนักวิจัย ดำเนินการในรูปแบบกิจกรรมต่างๆ เช่น “การพัฒนาสื่อการตลาดออนไลน์การท่องเที่ยวโดยชุมชน” เป็นการจัดทำสื่อออนไลน์ในรูปแบบคลิปวิดีโอยูทูบ จำนวน 18 คลิป นำเสนอแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนของจังหวัดสุราษฎร์ธานี
โดยชุมชนบางใบไม้เป็น 1 ใน 18 ผลงานดังกล่าว ที่มีการนำปัญหาที่ชุมชนต้องการความช่วยเหลือมาเป็นโจทย์กรณีศึกษาของการเรียนการสอนในรายวิชา การตลาดการท่องเที่ยวและบริการ และรายวิชาระเบียบวิธีวิจัยสำหรับธุรกิจการท่องเที่ยว ให้นักศึกษาเรียนรู้กระบวนการพัฒนาเครื่องมือวิจัยเชิงปริมาณ และดำเนินการวิจัยตลาด โดยผลงานวิจัยทั้งหมดจะถูกนำกลับไปถ่ายทอดและส่งมอบคืนแก่พื้นที่ชุมชนเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวต่อไป
นอกจากนั้น ยังมีการใช้พื้นที่ชุมชนบางใบไม้เป็นพื้นที่วิจัยระดับปริญญาตรี ในหัวข้อวิจัยต่างๆ เช่น การศึกษาปัจจัยส่วนประสมทางการตลาดที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อผลิตภัณฑ์ชุมชน กลุ่มน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น สวนลุงสงค์ ตำบลบางใบไม้ จังหวัดสุราษฎร์ธานี การศึกษาแรงจูงใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาเที่ยวตลาดน้ำประชารัฐบางใบไม้ และการศึกษาศักยภาพแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร กรณีศึกษาศูนย์การเรียนรู้น้ำมันมะพร้าวบริสุทธิ์สกัดเย็น สวนลุงสงค์ และการใช้พื้นที่ตลาดน้ำบางใบไม้เพื่อจัดกิจกรรมการเรียนการสอน เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์และร่วมเป็นกิจกรรมของตลาด เช่น การจัดแข่งขันการคิดสูตรเครื่องดื่มสมุนไพร และออกแบบการจัดอาหาร เป็นต้น
สำหรับการเดินทางจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานี ข้ามสะพานแม่น้ำตาปีตรงศาลหลักเมือง เดินทางตรงไป ต.บางใบไม้ ประมาณ 5 กม. ถึงทางแยกเลี้ยวขวาเข้าวัดบางใบไม้เข้าไปในวัด จะมีสะพานข้ามคลองเล็กๆ มีร้านอาหารซึ่งเป็นที่ตั้งที่ทำการของกลุ่ม สามารถติดต่อสอบถามได้ ส่วนตลาดน้ำบางไม้จะเปิดให้บริการเฉพาะวันอาทิตย์เท่านั้น
