โดย...เมธี เมืองแก้ว
_________________________________________________
“วันไหว้พระจันทร์” หรือเรียกเป็นภาษาจีนว่า “ตงชิวโจ่ย” ซึ่งจัดขึ้นในพื้นที่เทศบาลตำบลทุ่งยาว อ.ปะเหลียน จ.ตรัง นั้น ถือเป็นประเพณีอันเก่าแก่ที่ชาวทุ่งยาว ซึ่งเป็นชาวไทยเชื้อสายจีนแต้จิ๋ว ได้ถือปฏิบัติสืบทอดกันมายาวนานกว่า 100 ปีแล้ว อันจะตรงกับวันเพ็ญเดือนแปด ตามปฏิทินของจีน
โดยเฉพาะการที่ชาวทุ่งยาว จะพร้อมใจกันจัดโต๊ะไหว้พระจันทร์ ไว้หน้าบ้านเรือนของตนเอง หรือเรียงรายตลอดสองข้างถนนรอบตลาดสดเทศบาลตำบลทุ่งยาว อันถือเป็นภาพที่สวยงาม และมีมนต์เสน่ห์ยิ่งนัก จนถือได้ว่าเป็นชุมชนเพียงแห่งเดียวของประเทศไทยในขณะนี้ ที่ยังคงยึดถือธรรมเนียมดังกล่าวนี้อย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ ชาวทุ่งยาวอีกส่วนหนึ่งยังจะแต่งกายด้วยชุดกี่เผ้าแบบโบราณ (ภาษาจีนกลางเรียก ฉีเผา) โดยเป็นชุดของสตรีแมนจู ในสมัยราชวงศ์ชิง (ค.ศ.1644-1911) ซึ่งก็ยิ่งทำให้บรรยากาศของงานเต็มไปด้วยกลิ่นอายแห่งวัฒนธรรมแบบจีนๆ มากยิ่งขึ้น
“วันไหว้พระจันทร์” ซึ่งตรงกับวันสารทกลางฤดูใบไม้ร่วงนั้น ถือเป็นพิธีที่จักรพรรดิจีนสมัยโบราณนิยมกระทำกัน อีกทั้งยังถือเป็นการรำลึกถึง “องค์ไทอิมเนี้ย” เทพผู้ให้ความสงบสุขแก่สรรพสิ่งในโลก และถือว่าเป็นเทพที่มีสิริโฉมงดงามที่สุดองค์หนึ่ง ที่จะเสด็จมาโปรดสัตว์โลกในคืนพระจันทร์เต็มดวงของเดือนแปด
นอกจากนั้น วันดังกล่าวนี้ยังเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์จีน ตอนที่ “จูง่วนเจียง” ผู้นำชาวจีนสมัยนั้น ได้สร้างประเพณีนี้ขึ้นมาเพื่อเป็นอุบายในการปฏิบัติปลดแอกชาวจีน ออกจากการปกครองของชาวมองโกล ในสมัยราชวงศ์หยวน ซึ่งขณะนั้นได้ริบอาวุธชาวจีนไว้ทั้งหมด และห้ามตีเหล็กทำอาวุธ
ความคิดที่จะกู้ชาติของชาวจีนจึงเกิดขึ้น โดยกำหนดให้ “วันไหว้พระจันทร์” เป็นวันยึดอำนาจคืนจากชาวมองโกล แล้วให้แต่ละครอบครัวทำอาวุธ และแอบซ่อนไว้ใต้ “ขนมโก๋” หรือ “ขนมเปี๊ยะ” ที่มีขนาดใหญ่ไส้หนาเป็นพิเศษ พร้อมทั้งยังให้มีการจัดงานประเพณีขึ้นเพื่อเป็นการตบตา จนกระทั่งทุกอย่างสัมฤทธิผล
ในอดีตบรรพบุรุษชาวจีนที่อพยพมาจากแผ่นดินใหญ่ ได้มารวมตัวกันก่อตั้งเป็นชุมชนเรียกว่า “ปาดังด้า” หรือบ้านทุ่งยาวในปัจจุบัน จึงทำให้ทุกคนให้ความสำคัญกับประเพณีวัฒนธรรมของชาวจีน ที่ถือปฏิบัติสืบต่อกันมาตั้งแต่ยุคสมัยโบราณ โดยเฉพาะประเพณี “ไหว้พระจันทร์”
สำหรับโต๊ะไหว้ รวมทั้ง “ขนมเปี๊ยะ” หรือของที่ตั้งไหว้นั้น มักจะเป็นรูปทรงกลม เนื่องจากเป็นสัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์และความกลมเกลียว พร้อมทั้งยังมีการประดับประดาด้วยดอกไม้ โดยเฉพาะ “ดอกเบญจมาศ” สีเหลืองอร่าม ซึ่งถือเป็นดอกไม้ตามฤดูกาลที่สำคัญของชาวจีน
นอกจากนั้น แต่ละโต๊ะไหว้ก็ยังมีต้นอ้อย 2 ต้น หรือต้นอ้อยโคมไฟ ซึ่งมีความเชื่อกันว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งความรุ่งเรืองและความหวาน ควบคู่กับเครื่องสำอาง แป้งปัดหน้า สบู่ แชมพู ผ้าเช็ดหน้า ตลอดจนอาหารเจ และขนมหวานต่างๆ ที่จัดใส่ในภาชนะอย่างสวยงาม
เพื่อเป็นการอนุรักษ์และสืบสานประเพณี “ไหว้พระจันทร์” ให้คงอยู่สืบไป อีกทั้งเพื่อเป็นสื่อกลางให้ชาวไทยเชื้อสายจีนได้มาร่วมกันรำลึกถึงบรรพบุรุษ “เทศบาลตำบลทุ่งยาว” ภายใต้การนำของ “นายบุญโชค ชัยเกษตรสิน” หรือ “โกลาภ” จึงได้มีการจัดงานดังกล่าวขึ้นเป็นประจำทุกปี
โดยในปี 2561 นี้ จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 22-24 กันยายน ณ ตลาดสดเทศบาลตำบลทุ่งยาว ภายใต้การสนับสนุนหลักของกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) และจังหวัดตรัง ซึ่งทั้ง 3 วันจะมีกิจกรรมต่างๆ มากมาย เช่น การแข่งขันกินขนมกุยช่าย ซึ่งเป็นขนมขึ้นชื่อของตำบลทุ่งยาว
ที่สำคัญก็คือ การประกวด “ธิดาไหว้พระจันทร์” และ “โต๊ะไหว้พระจันทร์” ที่ถือเป็นธรรมเนียมปฏิบัติ และถือเป็นไฮไลต์ของงาน ทั้งประเภทสวยงาม และประเภทอนุรักษ์ศรัทธา ทั้งนี้ ชาวทุ่งยาวแต่ละบ้านจะพร้อมใจประดับประดา “โต๊ะไหว้พระจันทร์” ของตนเอง เพื่อให้ออกมาสวยงามวิจิตรตระการตา
นอกจากนั้น ยังมีการสาธิตทำขนมพื้นบ้าน การเชิดมังกรทอง 9 สี 9 มงคล พร้อมกับมหกรรมอาหารดี 4 ภาค การแสดงโชว์เปลี่ยนหน้า และการแสดงอื่นๆ อีกมากมาย จึงทำให้การจัดกิจกรรมในแต่ละปีได้รับความสนใจจากประชาชน และนักท่องเที่ยวทั้งในจังหวัดตรัง ต่างจังหวัด รวมทั้งชาวต่างชาติกันเป็นจำนวนมาก
