เปลี่ยนกล้วยตานีเป็นของใช้ หัตถกรรมเด่นบ้านเขาควาย

จากฝีมือของชาวบ้านเขาควาย จ.สงขลา นำผลผลิตการเกษตรที่ปลูกในท้องถิ่นอย่าง “กล้วยตานี” มาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จักสานนานาชนิด กลายเป็นอีกสินค้าขึ้นชื่อประจำจังหวัด และมีส่วนสร้างเสริมรายได้ให้คนในชุมชน

ป้าเบียน จินดาวงศ์ วัย 74 ปี ชาวบ้าน ต.คูเต่า อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ในฐานะประธานที่ปรึกษา กลุ่มจักสานเส้นใยพืชจากเชือกกล้วย เล่าให้ฟังว่า ตั้งแต่อดีตคนในท้องถิ่นนี้เกือบทั้งหมดจะยึดอาชีพเกษตรกรปลูกกล้วยเป็นหลัก เพื่อตัดเฉพาะใบและปลีไปขาย ส่วนลำตัวจะตัดทิ้งไม่ได้นำไปใช้ประโยชน์อย่างคุ้มค้า จนกระทั่ง ปี 2526 เจ้าหน้าที่จากศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาค 11 (สงขลา) ได้ส่งวิทยากรมาอบรมวิชาชีพการแปรรูปต้นกล้วยเป็นผลิตภัณฑ์ หวังให้ชาวบ้านได้ใช้ประโยชน์สูงสุดจากกล้วย เพื่อสร้างงาน และสร้างรายได้เสริม

ป้าเบียน เล่าต่อว่า หลังจากได้รับการอบรม จึงลองนำกล้วยที่แปรรูปเป็นเส้นใย มาถักเป็นเครื่องใช้ต่างๆ จนสำเร็จ มีทั้งทำเป็น กระเป๋า ตระกร้า กล่อง หมวก ขวดใส่ไวน์ ฯลฯ ซึ่งต่อมา ความรู้ดังกล่าว ได้ถ่ายทอดต่อๆ กันในหมู่บ้าน จนเป็นสินค้าเด่นประจำชุมชน และได้รับคัดสรรให้เป็นสินค้าโอทอปของจังหวัดสงขลาด้วย

สำหรับกล้วยที่นำมาทำเป็นเส้นใยถักได้ต้องเป็น “กล้วยตานี” เท่านั้น เพราะมีความเหนียวแข็งแรง มีวิธีทำ คือ เลือกตัดต้นกล้วยอายุ ประมาณ 7 เดือน ใช้เฉพาะส่วนลำต้น ลอกเอากาบของลำต้นข้างนอก ซึ่งมีสีเขียวออก จนถึงกาบชั้นในที่มีสีขาวแล้วลากกาบสีขาวออกมา นำไปกรีดเป็นเส้นๆ ขนาดกว้างประมาณ 1 นิ้ว จากนั้นนำไปตากแดด ประมาณ 5 วัน จนแห้งสนิท นำไปอบกำมะถันในโอ่ง 1-2 วัน เพื่อป้องกันขึ้นรา และนำเส้นใยเชือกกล้วยมารีดเป็นแผ่น จากนั้น ก็นำไปสานเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ

ป้าเบียน เล่าว่า การตลาดส่วนใหญ่จะมีพ่อค้าคนกลางเข้ามารับซื้อสินค้าถึงหมู่บ้าน แล้วไปตกแต่งเพิ่มเติมรายละเอียดต่างๆ เช่น บุหนัง ใส่ผ้าไหม ลงสี ฯลฯ แล้วติดยี่ห้อของตัวเอง ส่งไปขายต่อต่างประเทศ เช่น ญี่ปุ่น และฝรั่งเศส เป็นต้น ซึ่งราคาที่นำไปขายจะสูงกว่าราคาที่มารับซื้อไปเป็นสิบเท่าตัว แต่ชาวบ้านก็พอใจจะเป็นเพียงผู้รับจ้างผลิตอย่างนี้ต่อไป ไม่อยากลงทุนซื้อวัตถุดิบอื่นๆ มาตกแต่ง หรือออกไปทำตลาดขายด้วยตัวเอง เพราะสมาชิกส่วนใหญ่เป็นสตรีสูงวัย ชอบทำงานอยู่กับบ้านมากกว่า

กลุ่มจักสานเส้นใยพืชจากเชือกกล้วย มีสมาชิก 24 คน การผลิตต่อชิ้นใช้เวลาถักประมาณ 3 วัน ราคาขายส่งให้พ่อค้าคนกลาง ประมาณใบละ 80 บาทถึง 800 บาท เมื่อมีออเดอร์เข้ามา ทางกลุ่มจะกระจายงานให้สมาชิก เมื่อถึงกำหนดส่งจะนำมาส่งรวมกัน ส่วนรายได้ของใครของมัน ตามแต่ชิ้นงาน โดยกลุ่มจะหักไว้ 5% เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายภายในกลุ่ม โดยเฉลี่ยสมาชิกจะมีรายได้ประมาณ 3,000 บาทต่อเดือน

อย่างไรก็ตาม หลังจากมีปัญหาความรุนแรงในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดน ทำให้รายได้ของชาวบ้านตกไปพอสมควร เพราะนักท่องเที่ยวจากมาเลเซีย และสิงคโปร์ ที่แต่เดิมเดินทางเข้ามาซื้อสินค้าถึงหมู่บ้านด้วยตัวเอง ปัจจุบัน แทบจะไม่มีเข้ามาในหมู่บ้านเลย ดังนั้น สิ่งที่อยากให้ภาครัฐเข้ามาช่วยเหลือ โดยการหาตลาดให้สินค้าของชุมชนนี้ ไปขยายกว้างกว่านี้

* * * * * * * * *

โทร.085-910-7734