xs
xsm
sm
md
lg

สงครามยาสูบที่ยืดเยื้อ

เผยแพร่:   ปรับปรุง:   โดย: ผู้จัดการออนไลน์



​​​ สมชัย บวรกิตติ พ.ด.
​​​ สำนักวิทยาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสภา


ตลอดชีวิตการเป็นอายุรแพทย์ระบบการหายใจ ผู้เขียนได้พบและให้การรักษาผู้ป่วยจำนวนมากที่เผชิญโรคร้าย เช่นโรคถุงลมปอดโป่งพองเรื้อรัง มะเร็งปอด โรคหัวใจและหลอดเลือดจากสูบบุหรี่ และได้สัมผัสชัดเจนไม่ใช่เพียงการเจ็บป่วยทางกาย แต่เป็น “ความยากลำบากในการปรับลดเลิกการสูบบุหรี่” เพราะการเสพติดนิโคทีนนั้นทรงพลังกว่าที่เข้าใจกัน มีหลายคนได้พยายามแล้วพยายามเล่า ล้มเหลวครั้งแล้วครั้งเล่า จนสงครามการต่อสู้กับบุหรี่กลายเป็นการต่อสู้ที่ยืดเยื้อ ไม่จบสิ้นสุด

ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ ผู้เขียนได้ศึกษาและติดตามเรื่องบุหรี่ไฟฟ้า (Electronic cigarettes) ที่เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ ที่เริ่มออกจำหน่าย พ.ศ. ๒๕๔๖ เพราะอาจใช้ทดแทนบุหรี่เผาไหม้ที่ก่อควันพิษ รวมถึงผลิตภัณฑ์ใหม่อีกรูปแบบหนึ่งที่นักวิชาการส่วนใหญ่รู้จักว่าเป็นยาสูบพร้อมอุปกรณ์ที่ใช้อุ่นใบยาโดยไม่ต้องเผา (Heat Not Burn) เหมือนบุหรี่ยาสูบแบบดั้งเดิม

Professor Michael Russell ได้ระบุไว้เมื่อปี 1976 ว่า “People smoke for nicotine and die from the tar” (ash briefing; 2014) ซึ่งคือผู้คนสูบบุหรี่เพราะต้องการนิโคทีน แต่เสียชีวิตจากทาร์ ซึ่งสารพิษตกค้างจากการเผาไหม้ยาสูบ

จากการศึกษาข้อมูลเชิงประจักษ์และผลการวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ ต้องยอมรับว่า "ปริมาณและชนิดสารพิษที่เกิดในบุหรี่แต่ละชนิดแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ" ที่ชัดเจนได้แก่ความแตกต่างระหว่างบุหรี่ใบยาสูบชนิดเผาไหม้กับบุหรี่ใบยาสูบอุ่นไม่เผา (Beyond Regulation is Harm Reduction Efforts (TMJ 2020; 20(3): 259)
อีกหลักฐานสำคัญยิ่งได้แก่องค์กรอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา (US FDA) ศึกษาค้นคว้าและพิจารณาอนุญาตให้บุหรี่ใบยาสูบแบบอุ่นไม่เผาบางประเภทที่ได้ปรับลดความเสี่ยง (Modified Risk Tobacco Product – MRTP) วางจำหน่ายได้ โดยรับว่าผลิตภัณฑ์เหล่านั้นปลดปล่อยสารเคมีเข้าสู่ร่างกายผู้บริโภคในปริมาณน้อยมากอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับปริมาณที่ได้รับจากบุหรี่ใบยาสูบเผาไหม้

​แต่ถึงแม้ว่าบุหรี่ใบยาสูบแบบไม่มีการเผาไหม้ให้น้ำมันดิน (tar) และแก๊สคาร์บอนมอนอกไซด์ เหมือนบุหรี่ใบยาสูบเผาไหม้ ต้องขอย้ำว่ายังใม่ใช่ผลิตภัณฑ์ปลอดโทษ เพราะอาจมีข้อเสียระยะยาวที่ต้องศึกษาติดตามต่อไป

​สิ่งหนึ่งที่ผู้เขียนยึดมั่นและรณรงค์ตลอดมาก็คือทำให้คนในประเทศไทยเลิกสูบบุหรี่ทุกชนิดเช่นเดียวกับเลิกการสูบฝิ่น แต่เป็นเรื่องยากเพราะต้องเลิกการผลิตบุหรี่ในประเทศและต้องมีการออกกฎหมายห้ามที่ทำได้จริง สำหรับ “สงครามที่ยืดเยื้อ” กับการสูบบุหรี่ แนวคิดนี้อาจเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการพาเราเข้าใกล้เป้าหมายเดียวกัน นั่นคือ การลดโรคและการเสียชีวิตที่เกิดจากการสูบบุหรี่ให้ได้มากที่สุด