MGR Online – โครงการ “อารักข์สา” เปิดสถิติน่ากังวล พบเด็กเล็กตกเป็นเหยื่อบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มสูงขึ้น เหตุรูปลักษณ์ “ทอยพอด” พกง่าย-กลิ่นหอม ทำครู 70% กุมขมับจี้ขอความรู้ผู้เชี่ยวชาญช่วยรับมือ รุดเปิดยุทธศาสตร์ TIGER ผนึกกำลัง 14 หน่วยงาน เดินสายทดลองใช้สื่อ 5 รูปแบบทั่วประเทศ มุ่งสร้างการเปลี่ยนแปลงทัศนคติ-ทักษะการปฏิเสธในกลุ่มเด็กปฐมวัย
วิกฤต “ทอยพอด” บุกโรงเรียน! สถิติชี้เด็กเล็กเข้าถึงพฤติกรรมเสี่ยง จากการสำรวจสถานการณ์การเข้าไปเกี่ยวข้องกับบุหรี่ไฟฟ้าของเด็กวัยอนุบาลและประถมศึกษารวม 19 จังหวัด ในช่วงปี 2568-2569 พบข้อมูลที่น่าตกใจว่าเด็กในหลายพื้นที่เริ่มให้ความสนใจบุหรี่ไฟฟ้า โดยเฉพาะประเภท“ทอยพอด” (Toy Pod) เนื่องจากมีกลิ่นหอม พกพาสะดวก และภาพลักษณ์ที่ดูเหมือนของเล่นทำให้เด็กเข้าใจผิดว่าไม่มีอันตราย โดยผลสำรวจจากครู 307 คน พบพฤติกรรมเกี่ยวข้องกับบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กอนุบาลเฉลี่ยร้อยละ 37.63 และระดับประถมร้อยละ 42.16
นอกจากนี้ ผลการสำรวจยังสะท้อนความเปราะบางของระบบป้องกันในสถานศึกษา โดยพบว่าครูถึงร้อยละ 70 ต้องการให้ผู้เชี่ยวชาญเข้ามาให้ความรู้ และร้อยละ 64 ยังไม่สามารถดำเนินการใดๆ ได้เนื่องจากขาดความมั่นใจในการจัดการปัญหา ขณะที่ความเชื่อผิดๆ ของเด็กยังคงฝังรากลึก ทั้งการมองว่าเป็นวิธีเลิกบุหรี่ที่ปลอดภัย เป็นเรื่องทันสมัย และกลิ่นหอมคือความไม่อันตราย
กางยุทธศาสตร์ TIGER สร้างพลังพหุภาคี เพื่อรับมือกับวิกฤตดังกล่าว โครงการ "อารักข์สา" ภายใต้การดำเนินงานของ ดร.อัญมณี บุญซื่อ ได้รับทุนสนับสนุนจาก สสส. พัฒนาชุดสื่อป้องกันทอยพอดสำหรับเด็กเล็ก ประกอบด้วยกิจกรรมแยกแยะเป็นจำนวน 6 กิจกรรม และกิจกรรมมีความรู้เพื่อกำกับตนเองอีก 7 กิจกรรม โดยขับเคลื่อนผ่านยุทธศาสตร์ TIGER ซึ่งประกอบด้วย:
- T (Training Workshop): อบรมเชิงปฏิบัติการให้คณะครูและติดตามผลการใช้จริงในสถานศึกษา
- I (Implementing with Children): ทดลองใช้ชุดสื่อกับเด็กนักเรียนเพื่อดูความเหมาะสมและปรับปรุงก่อนขยายผล
- G (Guardian Child to Parents): กิจกรรมให้เด็กถ่ายทอดความรู้สู่ผู้ปกครอง เพื่อสร้างการรับรู้ในครอบครัว
- E (Empowering Collaboration): สร้างพลังความร่วมมือระหว่าง บ้าน โรงเรียน และชุมชน
- R (Reflection with Experts): เสวนากับผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อวิเคราะห์ผลและปรับปรุงชุดสื่อให้สมบูรณ์
ชุดสื่อกิจกรรมนี้ได้ถูกเตรียมการแจกจ่ายไปยัง 9 หน่วยงานหลัก อาทิ โรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม, บก.ตชด., กอ.รมน. ภาค 4 สน., ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัด กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และเครือข่ายครอบครัวปลอดบุหรี่ เป็นต้น โดยทุกหน่วยงานจะได้รับชุดสื่อกิจกรรมรวมประมาณ 500 ชุด เพื่อนำไปใช้เป็นเครื่องมือหลักในการสร้างภูมิคุ้มกัน
ใช้กิจกรรมนำความรู้ สกัดกั้น “ทัศนคติ” อันตราย ในส่วนของการทดลองปฏิบัติจริง ได้มีการจัดกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ เช่น เกม “ลมเพลมพัด” และกิจกรรมแยกแยะระหว่างของเล่นกับทอยพอด รวมถึงการฝึกการปฏิเสธด้วยการมีสติที่เริ่มจากการฝึกตามลมหายใจจากตุ๊กตา ซึ่งผลจากการทดลองใช้ในหลายพื้นที่ เช่น จ.ลำปาง จ.อุบลราชธานี และ จ.สุรินทร์ พบว่าช่วยให้เด็กสามารถแยกแยะความแตกต่างและตระหนักถึงภัยเงียบได้ดีขึ้น
“หัวใจสำคัญของโครงการอารักข์สา คือการเปลี่ยนผ่านจากความไม่รู้ไปสู่การเกิดความรู้ ทัศนคติ และทักษะใหม่ในตัวเด็ก โดยต้องอาศัยความร่วมมือจากครูและผู้ปกครองเป็นผนังทองแดงกำแพงเหล็ก เพื่อหยุดยั้งไม่ให้บุหรี่ไฟฟ้าเข้าถึงตัวลูกหลานไทยได้อีกต่อไป” รายงานระบุ
