สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) แจงกรณีกระแสความกังวลในสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับการจัดส่งข้อสอบการประเมินความสามารถด้านการอ่าน (Reading Test: RT) ล่วงหน้า ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อการรั่วไหลของข้อสอบ โดยยืนยันว่าได้วางมาตรการป้องกันอย่างรัดกุม ทั้งการใช้ข้อสอบคู่ขนาน การฝังรหัส QR Code ทุกหน้า และการกำหนดบทลงโทษอย่างเด็ดขาดหากพบการทุจริต
วันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2569 นายวิษณุ ทรัพย์สมบัติ รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เปิดเผยว่า สพฐ. ให้ความสำคัญสูงสุดกับมาตรฐาน ความโปร่งใส และความเป็นธรรมในการประเมิน RT ประจำปีการศึกษา 2568 จึงได้กำหนดแนวทางการดำเนินงานเพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่สาธารณชนใน 3 ประเด็นสำคัญ ดังนี้
ประเด็นที่ 1 การพัฒนาข้อสอบ RT ในลักษณะข้อสอบคู่ขนาน (Parallel Tests) จำนวน 3 ชุด ซึ่งมีความเทียบเท่ากันทั้งด้านโครงสร้าง เนื้อหา รูปแบบคำตอบ และระดับความยาก–ง่าย ผ่านการทดลองใช้และวิเคราะห์ทางสถิติจากโรงเรียนในและนอกสังกัดทั่วประเทศจำนวน 2 ครั้ง โดยมีค่าสถิติ (RMSDTIF) เท่ากับ 0.472 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานไม่เกิน 0.50 สะท้อนถึงคุณภาพและความเทียบเท่าของข้อสอบทั้ง 3 ชุดอย่างชัดเจน
ประเด็นที่ 2 ข้อสอบคู่ขนานทั้ง 3 ฉบับ จะนำไปใช้ตามแนวทางการบริหารการจัดสอบที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ ดังนี้
1) สพป. จัดพิมพ์และจัดส่งข้อสอบให้โรงเรียนในวันสอบ (มี สพป. แสดงความจำนงเลือกแนวทางที่ 1 จำนวน 124 เขต)
2) ศูนย์สอบบริหารจัดการสอบโดยส่งไฟล์ข้อสอบผ่านอีเมลของผู้อำนวยการโรงเรียน พร้อมรหัสเข้าถึงเฉพาะบุคคล (มี สพป. แสดงความจำนงเลือกแนวทางที่ 2 จำนวน 60 เขต)
3) ใช้เป็นข้อสอบสำรอง สำหรับกรณีจำเป็น เช่น เหตุสุดวิสัย หรือการสอบชดเชยของนักเรียนที่ขาดสอบ
ทั้งนี้ ไม่ว่าศูนย์สอบจะเลือกแนวทางใด สพฐ. ได้เน้นย้ำให้ทุกเขตพื้นที่ดำเนินการตามมาตรการรักษาความลับและความปลอดภัยของข้อสอบอย่างเคร่งครัด หากตรวจพบการเผยแพร่ข้อสอบก่อนวันสอบ และมีหลักฐานชัดเจน สพฐ. สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาของข้อสอบผ่าน QR Code ที่กำกับในข้อสอบทุกฉบับ และจะดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนดอย่างเด็ดขาด
ประเด็นที่ 3 มาตรการรักษาความปลอดภัยของข้อสอบ สพฐ. กำหนดให้ สพป. ทุกแห่งแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารการจัดสอบระดับศูนย์สอบ โดยมีผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเป็นประธานศูนย์สอบโดยตำแหน่ง และดำเนินงานตามคู่มือการประเมิน RT อย่างเคร่งครัด โดยข้อสอบทุกฉบับ ทุกหน้า ทั้งฉบับกรรมการสอบ ฉบับนักเรียน และฉบับเฉลย จะมีรหัส QR Code กำกับ เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้อย่างโปร่งใส
นอกจากนี้ สพฐ. ยังมีนโยบายยกย่องเชิดชูเกียรติศูนย์สอบที่ดำเนินการจัดสอบได้ตามมาตรฐาน มีหลักฐานเชิงประจักษ์ และมีแนวปฏิบัติที่ดี (Good Practices) เพื่อเป็นต้นแบบในการยกระดับคุณภาพการจัดสอบในปีการศึกษาต่อไป และขอความร่วมมือทุกศูนย์สอบในการกำกับ ติดตาม และควบคุมการดำเนินงานให้เป็นไปตามมาตรฐานอย่างเคร่งครัด เพื่อสร้างความเชื่อมั่น ความยุติธรรม และความโปร่งใสสูงสุดในการประเมินความสามารถของผู้เรียน