รายงานพิเศษเชิงลึก | จุดประกายโมเดลใหม่ สร้างแรงกระเพื่อมสู่การพลิกโฉมการศึกษาไทย MOU 12 โรงเรียนสังกัดสังฆมณฑลราชบุรี กับการเปลี่ยนผ่านเชิงระบบด้วย Active Learning ด้วยกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps

ในช่วงเวลาที่สังคมไทยยังตั้งคำถามกับ “การปฏิรูปการศึกษา” ว่าทำไมจึงใช้เวลานาน เห็นผลยาก และมักสะดุดอยู่กับโครงสร้างและนโยบายจากส่วนกลาง การลงนามบันทึกความเข้าใจความร่วมมือทางวิชาการ (MOU) ระหว่างโรงเรียนในสังกัดสังฆมณฑลราชบุรีจำนวน 12 แห่ง กับ สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ หรือ พว. เมื่อวันที่ 21 มกราคม พ.ศ. 2569 ณ โรงเรียนดรุณาราชบุรี ได้สะท้อนภาพอีกมิติหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาไทยอย่างชัดเจน

นี่ไม่ใช่การรอคอยการเปลี่ยนจากข้างบน
แต่คือการ “ลุกขึ้นเปลี่ยนจากพื้นที่จริง”

MOU ที่ประกาศทิศทางร่วมของทั้งเครือข่าย
สาระสำคัญของ MOU ฉบับนี้ ไม่ได้อยู่ที่จำนวนโรงเรียนหรือพิธีการ หากแต่อยู่ที่การตกลงร่วมกันว่า โรงเรียนทั้ง 12 แห่งจะใช้

รูปแบบการเรียนรู้เป็น Active Learning ด้วยกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps
เป็นแกนกลางเดียวกันในการพัฒนาครู พัฒนาผู้เรียน และยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างเป็นระบบ
การเคลื่อนไหวครั้งนี้จึงไม่ใช่โครงการทดลองเฉพาะจุด แต่เป็น “โมเดลเครือข่าย” ที่ตั้งใจขยับพร้อมกันทั้งระบบ ตั้งแต่ระดับนโยบายโรงเรียน การบริหารจัดการ การพัฒนาครู ไปจนถึงการจัดการเรียนรู้ในห้องเรียนจริง

ภาวะผู้นำที่เลือกเดินหน้าไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลง
การลงนามครั้งนี้มีนัยสำคัญยิ่ง เมื่อผู้นำทางการศึกษาของเครือข่ายโรงเรียนคาทอลิกเข้ามามีบทบาทโดยตรง
ในฐานะประธานพิธีและหนึ่งในผู้ร่วมลงนาม บาทหลวง ผศ. ดร.อภิสิทธิ์ กฤษเจริญ ได้สะท้อนวิสัยทัศน์ว่า โรงเรียนในยุคปัจจุบันไม่อาจทำหน้าที่เพียงถ่ายทอดความรู้หรือปลูกฝังคุณธรรมเชิงอุดมคติ แต่ต้องสร้างผู้เรียนที่สามารถใช้ปัญญาและคุณค่าในการตัดสินใจ ลงมือทำ และรับผิดชอบต่อสังคมได้จริง

การตัดสินใจนำ GPAS 5 Steps มาใช้ในโรงเรียนคาทอลิกจึงไม่ใช่การเปลี่ยนตัวตนของโรงเรียน แต่เป็นการทำให้อัตลักษณ์ด้านคุณธรรม ความเมตตา และการรับใช้สังคม ถูกถ่ายทอดผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนได้คิด วิเคราะห์ และลงมือปฏิบัติจริง

GPAS 5 Steps: เปลี่ยนกระบวนการเรียนรู้ ก่อนเปลี่ยนโครงสร้างการศึกษา
ในมุมมองของ ดร.ศักดิ์สิน โรจน์สราญรมย์ ประธานกรรมการบริหารสถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) มองว่า การปฏิรูปการศึกษาไทยที่เดินช้า ไม่ใช่เพราะขาดหลักสูตรหรือทรัพยากร แต่เพราะพยายามเปลี่ยน “โครงสร้าง” ก่อน “กระบวนการเรียนรู้”

หลักสูตรไทยมีองค์ประกอบสอดคล้องมาตรฐานสากลอยู่แล้ว แต่ยังไม่ถูกใช้เพื่อปลดล็อกศักยภาพผู้เรียนอย่างแท้จริง GPAS 5 Steps จึงถูกพัฒนาขึ้นในฐานะ กลไกเชิงกระบวนการ ที่ทำงานกับหลักสูตรเดิมได้ทันที ไม่ต้องรื้อระบบ ไม่ต้องรอการปฏิรูปจากส่วนกลาง แต่เริ่มจากการเปลี่ยนวิธีคิดและวิธีสอนของครู

เมื่อครูเข้าใจ GPAS 5 Steps ห้องเรียนจะเปลี่ยนจากการสอนตามแผน เป็นพื้นที่ฝึกคิด วิเคราะห์ วางแผน ลงมือทำ และสะท้อนผล ผู้เรียนไม่ใช่แค่ “ทำตาม” แต่ค่อย ๆ กลายเป็นคนที่ คิดเอง ทำเอง และพัฒนาตัวเองได้

การเปลี่ยนกระบวนการจึงเห็นผลเร็วกว่าและยั่งยืนกว่า เพราะการเปลี่ยนฝังอยู่ในวัฒนธรรมการเรียนรู้ ไม่ใช่นโยบายชั่วคราว และเมื่อขยับพร้อมกันทั้ง MOU 12 โรงเรียนสังกัดสังฆมณฑลราชบุรี โมเดลนี้จึงไม่ใช่แค่โครงการทดลอง แต่คือ ฐานต้นแบบเชิงระบบ ที่มีพลังพอจะสร้างแรงกระเพื่อมสู่การพลิกโฉมการศึกษาไทยทั้งประเทศ

จากต้นแบบที่พิสูจน์แล้ว สู่การขยายผลเชิงระบบ
บาทหลวง ผศ. ดร.อภิสิทธิ์ กฤษเจริญ ชี้ว่า ความสำเร็จของโรงเรียนดรุณาราชบุรีตลอดระยะเวลากว่า 3 ปีที่ผ่านมา คือหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ยืนยันว่า การเปลี่ยนกระบวนการเรียนรู้สามารถสร้างผลลัพธ์ได้จริง ทั้งในด้านพฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียน สมรรถนะการคิดขั้นสูง ความสุขของครู และวัฒนธรรมการเรียนรู้ของทั้งโรงเรียน

MOU ครั้งนี้จึงเป็นการยกระดับความสำเร็จจากระดับ “โรงเรียนต้นแบบ” ไปสู่ระดับ “เครือข่ายการเปลี่ยนแปลง” ที่มีพลังมากพอจะสร้างแรงกระเพื่อมในระดับภูมิภาค และต่อยอดสู่ระดับประเทศได้

โมเดลสังฆมณฑลราชบุรี: บทเรียนการเปลี่ยนจากพื้นที่จริง
สิ่งที่เกิดขึ้นจาก MOU 12 โรงเรียน ไม่ได้สะท้อนเพียงความร่วมมือทางวิชาการ แต่สะท้อนบทเรียนสำคัญของการพลิกโฉมการศึกษาไทยว่า
การเปลี่ยนแปลงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการรื้อโครงสร้าง แต่เริ่มจาก ผู้นำที่กล้าตัดสินใจ ครูที่พร้อมเรียนรู้และเปลี่ยนแปลง และกระบวนการเรียนรู้ที่พาเด็กไปไกลกว่าการท่องจำ

นี่คือ จุดประกายของโมเดลการศึกษาไทย ที่อาจกลายเป็นแรงกระเพื่อมสำคัญ ในการขับเคลื่อนการศึกษาของประเทศอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน