เนื้องอกมดลูก คืออะไร? รู้จักภาวะอันตรายจากก้อนเนื้อในมดลูก

เนื้องอกมดลูก เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ โดยเฉพาะช่วงอายุ 30-40 ปี เนื้องอกเหล่านี้มักถูกเรียกว่าก้อนเนื้อในมดลูก ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกชนิดธรรมดา แต่ก็เป็นภาวะที่ไม่ควรมองข้าม เพราะเนื้องอกมดลูกอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสุขภาพของผู้หญิง เช่น ภาวะเลือดออกผิดปกติรุนแรง อาการปวดเรื้อรัง และปัญหาการมีบุตรในอนาคต การศึกษารายละเอียดของภาวะเนื้องอกในมดลูกจึงสำคัญอย่างยิ่ง 

เนื้องอกมดลูก คืออะไร? รู้เท่าทันเนื้องอกที่มดลูกก่อนสาย
เนื้องอกมดลูก (Myoma Uteri หรือ Fibroid Uteri) คือการเจริญเติบโตที่ผิดปกติของเซลล์กล้ามเนื้อเรียบ และเนื้อเยื่อพังผืดที่อยู่ภายในผนังมดลูก เนื้องอกที่มดลูกส่วนใหญ่เป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง แต่มีลักษณะเป็นก้อนเนื้อในมดลูกที่มีขนาดและตำแหน่งแตกต่างกันไป 
 
การมีอยู่ของเนื้องอกดังกล่าวอาจทำให้เกิดการขยายตัวของมดลูก และส่งผลกระทบต่ออวัยวะข้างเคียงได้ ซึ่งเป็นที่มาของการเกิดอาการเนื้องอกมดลูกที่แสดงออกมา

เนื้องอกมดลูกอาการเป็นอย่างไร? สังเกตตัวเองให้ดี



การสังเกตอาการของเนื้องอกมดลูกเป็นสิ่งสำคัญ เพราะในระยะแรกผู้ป่วยจำนวนมากอาจไม่มีอาการเนื้องอกในมดลูกแสดงให้เห็นเลย แต่เมื่อเนื้องอกมีขนาดใหญ่ขึ้น หรือมีหลายตำแหน่ง ก็จะเริ่มส่งผลกระทบต่ออวัยวะข้างเคียง ทำให้ผู้ป่วยเนื้องอกปากมดลูกมีอาการที่ควรเฝ้าระวัง ดังนี้
• เลือดประจำเดือนมามากกว่าปกติ เมื่อมีเนื้องอกในมดลูก อาการที่พบบ่อยมากคือประจำเดือนมามาก ผิดปกติ หรือมานานหลายวัน จนอาจนำไปสู่ภาวะโลหิตจาง
• ปวดท้องประจำเดือน ผู้ป่วยที่มีเนื้องอกในช่องท้อง อาการมักจะปวดท้องน้อย ปวดหน่วง หรือปวดรุนแรงขณะมีประจำเดือน
• ปวดท้องน้อยเรื้อรัง รู้สึกปวดหน่วง ๆ บริเวณท้องน้อยอยู่ตลอดเวลา แม้ไม่ใช่ช่วงมีประจำเดือน
• ท้องผูกหรือปัสสาวะบ่อย เนื้องอกขนาดใหญ่อาจไปกดทับลำไส้ ทำให้เกิดอาการท้องผูก หรือกดทับกระเพาะปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะบ่อย
• ปวดหลังส่วนล่าง เนื้องอกที่เติบโตไปทางด้านหลังอาจกดทับเส้นประสาท ทำให้มีอาการปวดหลัง
• มีก้อนเนื้อในช่องท้อง หากเนื้องอกมีขนาดใหญ่มาก อาจคลำพบก้อนเนื้อที่มดลูก อาการคล้ายมีก้อนแข็ง ๆ บริเวณท้องน้อย
• ปัญหาการมีบุตร เนื้องอกที่อยู่ในโพรงมดลูกอาจขัดขวางการฝังตัวของตัวอ่อน ทำให้เกิดภาวะมีบุตรยาก หรือแท้งบุตรได้

สาเหตุของเนื้องอกมดลูกเกิดจากอะไร ปัจจัยไหนเพิ่มความเสี่ยงได้บ้าง
ในปัจจุบันยังไม่พบสาเหตุที่แท้จริงของการเกิดเนื้องอกมดลูก แต่จากการศึกษาพบว่ามีความสัมพันธ์กับหลายปัจจัย ดังนี้
• ฮอร์โมนเพศหญิง เนื้องอกมดลูกมีความสัมพันธ์อย่างชัดเจนกับฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) โดยเนื้องอกจะโตเร็วขึ้นในช่วงที่ร่างกายมีระดับฮอร์โมนสูง เช่น ช่วงตั้งครรภ์ และมักจะยุบตัวลงหรือมีขนาดเล็กลงในช่วงวัยหมดประจำเดือน
• พันธุกรรม ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นเนื้องอกมดลูก จะมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ
• เชื้อชาติ ผู้หญิงในบางเชื้อชาติ เช่น ชาวแอฟริกัน-อเมริกัน มีความเสี่ยงในการเป็นเนื้องอกมดลูกมากกว่า
• ปัจจัยอื่น ๆ เช่น เริ่มมีประจำเดือนเร็ว ภาวะอ้วน (เนื่องจากเนื้อเยื่อไขมันผลิตเอสโตรเจนได้) และการรับประทานเนื้อแดงในปริมาณมาก อาจเป็นปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงให้เกิดเนื้องอกมดลูก

การรักษาเนื้องอกมดลูก มีวิธีใดบ้าง?
แนวทางการรักษาเนื้องอกมดลูกขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง ระดับของเนื้องอกมดลูก และความต้องการในการมีบุตรของผู้ป่วย โดยแบ่งออกเป็น 3 วิธีหลัก ๆ ดังนี้

• ติดตามอาการเบื้องต้น ใช้สำหรับผู้ป่วยที่เนื้องอกมดลูกมีขนาดเล็ก ไม่มีอาการ หรือเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนแล้ว โดยจะมีการตรวจอัลตราซาวนด์ติดตามอาการเป็นระยะ
• การรักษาด้วยยา ใช้ยาเพื่อควบคุมอาการเนื้องอกมดลูก เช่น ยาฮอร์โมนคุมกำเนิด เพื่อลดปริมาณประจำเดือน หรือยากลุ่ม GnRH Agonists เพื่อทำให้เนื้องอกยุบตัวชั่วคราวก่อนการผ่าตัด
• การผ่าตัดเอาเฉพาะเนื้องอกออก (Myomectomy) เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเก็บมดลูกไว้เพื่อการมีบุตรในอนาคต สามารถทำได้ทั้งการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้อง ผ่าตัดผ่านกล้อง หรือผ่าตัดผ่านช่องคลอด
• การผ่าตัดมดลูกออก (Hysterectomy) เป็นการรักษาที่มีความแน่นอนทั้งผลลัพธ์และระยะเวลาคงอยู่ของผลลัพธ์ โดยตัดมดลูกออกทั้งหมดหรือบางส่วน เหมาะสำหรับผู้ที่มีเนื้องอกมดลูกขนาดใหญ่ ไม่วางแผนจะมีบุตรแล้ว หรือมีอาการรุนแรงมาก
• การรักษาอื่น ๆ เช่น การใช้คลื่นอัลตราซาวนด์ความเข้มข้นสูง (โปรแกรม HIFU) หรือการทำ Embolization เพื่ออุดเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงเนื้องอก

การดูแลและป้องกันการเกิดเนื้องอกมดลูก
ถึงแม้ว่าปัจจัยที่ทำให้เนื้องอกมดลูกเกิดจากอะไรบ้างนั้น จะยังไม่สามารถระบุได้ชัดเจน และไม่สามารถป้องกันได้อย่างแน่นอน แต่การปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตสามารถช่วยลดปัจจัยเสี่ยง และลดความรุนแรงของอาการเนื้องอกในมดลูกได้
• ควบคุมน้ำหนัก เนื่องจากภาวะอ้วนทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนเอสโตรเจนเพิ่มขึ้น การรักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ปกติจึงช่วยลดความเสี่ยงได้
• รับประทานผักและผลไม้ ผักผลไม้มีไฟเบอร์สูง และมีสารต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidant) ช่วยปรับสมดุลของฮอร์โมน
• จำกัดปริมาณเนื้อแดง มีงานวิจัยที่เชื่อมโยงการบริโภคเนื้อแดงที่สูง เข้ากับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของการเกิดเนื้องอกมดลูก
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ การออกกำลังกายช่วยควบคุมน้ำหนัก และปรับสมดุลฮอร์โมนในร่างกายในระยะยาวได้ดี
• ตรวจสุขภาพประจำปี การตรวจภายในและอัลตราซาวนด์ช่องท้องเป็นประจำ จะช่วยให้สามารถตรวจพบเนื้องอกมดลูกได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ทำให้การรักษาง่ายและได้ผลดีกว่า

ไขข้อสงสัย เนื้องอกมดลูกพัฒนาเป็นมะเร็งได้ไหม? รู้แนวโน้มและปัจจัยกระตุ้น
สำหรับความกังวลว่าเนื้องอกมดลูกสามารถพัฒนาไปเป็นมะเร็งได้หรือไม่นั้น โดยทั่วไปแล้ว เนื้องอกมดลูกชนิดธรรมดา (Uterine Fibroids) จะไม่ได้กลายเป็นมะเร็ง อย่างไรก็ตาม มีเนื้องอกชนิดหนึ่งที่พบได้น้อยมาก เรียกว่า เนื้องอกกล้ามเนื้อมดลูกที่เป็นเนื้องอกร้าย (Malignant Tumors) ซึ่งอาจนำไปสู่มะเร็งกล้ามเนื้อเรียบมดลูก (Leiomyosarcoma) ได้เช่นกัน

สิ่งสำคัญคือต้องทำความเข้าใจว่า เนื้องอกธรรมดาและเนื้อร้ายนั้นมักจะเกิดขึ้นแยกกันตั้งแต่ต้น ไม่ใช่การเปลี่ยนสภาพจากเนื้องอกธรรมดาเป็นมะเร็ง ดังนั้นคุณจึงไม่ควรตื่นตระหนกจนเกินไป แต่ควรสังเกตอาการผิดปกติอย่างสม่ำเสมอว่าเนื้องอกเจริญผิดปกติหรือไม่ หากไม่แน่ใจ ก็ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยเพิ่มเติม

เนื้องอกมดลูกรักษาได้ เพียงทำความเข้าใจสาเหตุเนื้องอกในมดลูกอย่างถูกต้อง
เนื้องอกมดลูกไม่ใช่โรคร้ายแรงที่ต้องเป็นกังวล หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที กุญแจสำคัญคือการรู้เท่าทันสาเหตุว่า เนื้องอกมดลูกเกิดจากอะไร และเข้าใจว่าเนื้องอกมดลูกอาการแต่ละแบบมีข้อสังเกตอย่างไร การดูแลสุขภาพโดยการตรวจคัดกรองประจำปีอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้เราพบรอยโรคได้เร็วยิ่งขึ้น

หากคุณสงสัยเกี่ยวกับอาการของเนื้องอกมดลูก หรือต้องการวางแผนการรักษาที่เหมาะสม แนะนำโรงพยาบาลพระรามเก้าที่มีทีมแพทย์ผู้ชำนาญการด้านสูตินรีเวช พร้อมให้คำปรึกษา และให้บริการเทคโนโลยีการรักษาที่ทันสมัย ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยา การผ่าตัดแบบส่องกล้องแผลเล็ก หรือทางเลือกอื่น ๆ เพื่อให้คุณกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีและห่างไกลจากเนื้องอกมดลูกได้มากยิ่งขึ้น

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
• Facebook : Praram 9 hospital
• Line : @Praram9Hospital
• โทร. 1270