ท่ามกลางโจทย์ท้าทายของการศึกษาไทยในศตวรรษที่ 21 การปฏิรูปการเรียนรู้ไม่อาจเริ่มจากการเพิ่มเนื้อหาในตำราอีกต่อไป หากแต่ต้อง “เปลี่ยนวิธีคิด เปลี่ยนวิธีเรียน และเปลี่ยนบทบาทครู–นักเรียน” อย่างเป็นระบบ
เวทีประชุมสัมมนาวิชาการระดับชาติด้านการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning ด้วยกระบวนการคิดขั้นสูงเชิงระบบ GPAS 5 Steps จึงกลายเป็นภาพสะท้อนสำคัญของทิศทางใหม่ ที่กำลังขับเคลื่อนจากนโยบาย สู่การปฏิบัติจริงในห้องเรียนไทย
สพฐ. ชี้ชัด Active Learning คือหัวใจการพัฒนาคน
ดร.พิเชฐ โพธิ์ภักดี เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ย้ำว่า
การพัฒนานวัตกรรมทางการศึกษาเชื่อมโยงโดยตรงกับการจัดการเรียนรู้แบบ Active Learning และกระบวนการคิดการคิดขั้นสูงเชิงระบบ Gpass 5 Step ซึ่งเปิดพื้นที่ให้ผู้เรียน “คิด วิเคราะห์ ลงมือทำ และสร้างสรรค์” ด้วยตนเอง
ไม่ใช่เพียงการเรียนเพื่อสอบ แต่เป็นกระบวนการพัฒนาสมรรถนะรอบด้าน ทั้งการคิดเชิงระบบ การแก้ปัญหา การสื่อสาร และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งเป็นทักษะจำเป็นของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 อย่างแท้จริง
ราชภัฏอุดรธานี–สพฐ. ผนึกกำลัง ปั้นครูโค้ช สร้างนวัตกรรมจากฐานชุมชน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์วรวัฒน์ทิพย์ จ้อย
ผู้อำนวยการสำนักวิชาการศึกษาทั่วไป มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ระบุว่า หัวใจของการยกระดับคุณภาพการศึกษา ต้องเริ่มจาก “การพัฒนาครู” ให้เข้าใจ Active Learning และกระบวนการคิดการคิดขั้นสูงเชิงระบบ Gpass 5 Step อย่างลึกซึ้ง
ความร่วมมือระหว่าง สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ทำให้ครูเปลี่ยนบทบาทจากผู้ถ่ายทอดความรู้ เป็น “โค้ชและพี่เลี้ยง” ส่งเสริมให้นักเรียนสร้างผลงานจากบริบทใกล้ตัว ใช้ทรัพยากรไม่มาก แต่สร้างคุณค่าสูง
โครงการนำร่องในภาคอีสานตอนกลางและตอนล่าง 10 จังหวัด แสดงศักยภาพชัดเจนว่า Active Learning และกระบวนการคิดการคิดขั้นสูงเชิงระบบ Gpass 5 Step สามารถใช้เรียนรู้ได้กับทุกกลุ่มสาระ และสามารถขยายผลสู่พื้นที่อื่นได้ตามบริบท ผลงานของนักเรียนไม่ได้หยุดอยู่แค่ในห้องเรียน แต่ต่อยอดสู่การพัฒนาชุมชน สร้างผลิตภัณฑ์ สร้างรายได้ และเสริมความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจท้องถิ่นอย่างยั่งยืน
ผลลัพธ์เชิงประจักษ์ จากโรงเรียนสู่เวทีนานาชาติ
ดร.ศักดิ์สิน โรจน์สราญรมย์ ระบุว่า การขับเคลื่อน Active Learning และกระบวนการคิดการคิดขั้นสูงเชิงระบบ Gpass 5 Step ได้ขยายผลสู่โรงเรียนในสังกัดเกือบครบทั้งหมด และก่อให้เกิดผลลัพธ์อย่างเป็นรูปธรรม
นักเรียนตั้งแต่ระดับปฐมวัยถึงมัธยมศึกษา สามารถสร้างนวัตกรรมที่เชื่อมโยงทรัพยากรท้องถิ่น พัฒนาเป็นผลงานวิจัย และยกระดับคุณภาพการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
บางโรงเรียนได้รับความสนใจจากต่างประเทศ และมีนักเรียนได้รับโอกาสศึกษาต่อในสาขาวิทยาศาสตร์และอวกาศ
การแก้ปัญหาการสอบ PISA แก้ไม่ได้ด้วยการท่องจำ แต่ต้องแก้ด้วย “กระบวนการเรียนรู้”
ดร.ศักดิ์สิน ย้ำชัดว่า การยกระดับคุณภาพการศึกษา ไม่ใช่การเพิ่มเนื้อหา หรือการติวข้อสอบ แต่คือการสร้าง “กระบวนการคิด วิเคราะห์ และแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ”
การสอบระดับนานาชาติอย่าง PISA จะไม่สามารถยกระดับได้ หากยังยึดติดกับการท่องจำ แต่ต้องอาศัย Active Learning และกระบวนการคิดการคิดขั้นสูงเชิงระบบ Gpass 5 Step เป็นฐานในการสร้างสมรรถนะผู้เรียน พร้อมเสนอให้มหาวิทยาลัยปรับบทบาทการสอน ให้สอดรับกับผู้เรียนรุ่นใหม่ที่สามารถทำวิจัยและสร้างนวัตกรรมได้ตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษา
เวทีสะท้อนพลังการเปลี่ยนแปลงทั้งระบบ
การประชุมสัมมนาวิชาการระดับชาติครั้งนี้ จัดขึ้น ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ศูนย์การศึกษาหนองระเวียง จังหวัดนครราชสีมา
มีผู้บริหารและครูจาก 61 โรงเรียน ใน 10 จังหวัดภาคอีสานตอนล่าง เข้าร่วมกว่า 1,283 คน
มีการนำเสนอผลงานนวัตกรรมครูและนักเรียนมากกว่า 367 รายการ
พร้อมมอบรางวัล “Excellence in Coaching & Mentoring Awards” และรางวัลนวัตกรรม เพื่อยกย่องผู้ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในระดับพื้นที่
Active Learning และกระบวนการคิดการคิดขั้นสูงเชิงระบบ Gpass 5 Step : ความหวังใหม่ของการศึกษาไทย
การปฏิรูปการศึกษาไทยกำลังขยับจาก “นโยบายบนกระดาษ” สู่ “การเปลี่ยนแปลงในห้องเรียนจริง”
Active Learning และกระบวนการคิดการคิดขั้นสูงเชิงระบบ Gpass 5 Step ไม่ใช่เพียงแนวคิด แต่คือเครื่องมือสร้างคน สร้างนวัตกรรม และสร้างอนาคตประเทศ
หากการขับเคลื่อนนี้ขยายผลอย่างต่อเนื่องและจริงจังการศึกษาไทยอาจไม่ต้องไล่ตามโลกอีกต่อไป แต่พร้อมก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในต้นแบบของการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 อย่างภาคภูมิ
