รู้ได้อย่างไรว่าสมองเสื่อม

สมองเสื่อมหมายถึงภาวะที่สมองมีระบบการทำงานที่เสื่อมลงซึ่งเป็นสาเหตุให้เกิดความบกพร่องในด้านความทรงจำ การเรียนรู้ การใช้ภาษา การตัดสินใจ การควบคุมอารมณ์ และการใช้ความคิดในเรื่องต่างๆ โดยธรรมชาติแล้วโรคสมองเสื่อมจะพบมากในผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป

สาเหตุที่สมองเสื่อม
1.โรคอัลไซเมอร์ ซึ่งเป็นโรคที่มีอาการสูญเสียความทรงจำระยะยาว มีอาการเพิกเฉยต่อสิ่งต่างๆรอบตัว สับสน หงุดหงิดง่าย มีอารมณ์แปรปรวน สูญเสียความสามารถทางด้านภาษา ซึ่งในปัจจุบันยังไม่มีการรักษาโรคนี้ได้อย่างแท้จริง
2. สมองเสื่อมที่เกิดจากโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือด มักจะเกิดกับผู้ป่วยที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงและโรคหลอดเลือดแดงแข็ง
3. สมองเสื่อมที่มาจากอาการทางประสาท มีอาการสูญเสียความทรงจำในระยะสั้น และมีอาการประสาทหลอนร่วมด้วย
4. สมองเสื่อมจากการที่ศีรษะได้รับอุบัติเหตุ ได้แก่ คนที่ได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะจากการกระแทกอย่างรุนแรง ซึ่งจะทำให้เกิดภาวะสมองเสื่อมและสูญเสียความทรงจำได้

จะรู้ได้อย่างไรว่ามีอาการสมองเสื่อมแล้ว
1. มีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปจากเดิมอย่างเห็นได้ชัด ยกตัวอย่างเช่น จากที่เคยรักความสะอาดก็จะกลายเป็นคนที่ไม่สนใจดูแลตัวเอง ไม่ยอมอาบน้ำ ปัสสาวะและอุจจาระเรี่ยราดไม่เป็นที่เป็นทาง ในด้านอารมณ์ ถ้าเป็นคนอารมณ์ดีก็จะเปลี่ยนแปลงกลายเป็นคนก้าวร้าว หงุดหงิดง่าย ทำร้ายตนเองและผู้อื่น จากคนที่ร่าเริงช่างพูดกลายเป็นคนที่มีอาการซึมเศร้า

2. ความจำเสื่อม ผู้ป่วยมักมีอาการย้ำคิดย้ำทำ ชอบถามถึงเรื่องเดิมซ้ำๆ ซึ่งโดยปกติแล้วในผู้สูงอายุมักจะมีอาการหลงลืม เช่น ลืมว่าเก็บของหรือวางของไว้ที่ไหน แต่หากลืมในสิ่งที่พบเห็นอยู่ทุกวัน เช่น ลืมว่าบ้านของตัวเองอยู่ที่ไหน ลืมคนใกล้ชิดในครอบครัวที่พบเห็นหน้ากันอยู่ทุกวัน ซึ่งถ้ามีลักษณะอาการเช่นนี้เข้าข่ายว่ามีอาการสมองเสื่อมแล้ว

3. ไม่สามารถทำกิจกรรมที่เคยทำได้ ผู้ที่มีอาการสมองเสื่อมจะไม่สามารถคิดหรือทำเรื่องที่เป็นระบบได้เหมือนเดิมอีกต่อไป ยกตัวอย่างเช่น เคยใช้โทรศัพท์ได้แต่อาจจะลืมใช้โทรศัพท์ไม่ได้แล้ว เคยขับรถได้ก็จะขับไม่ได้เพราะลืมว่าวิธีขับรถนั้นทำอย่างไร หรือถ้ามีอาการสมองเสื่อมมากก็อาจจะลืมวิธีคิดเลข กลายเป็นอ่านหนังสือไม่ออกเขียนหนังสือไม่ได้ ผู้เขียนรู้จักผู้ใหญ่ที่เคารพท่านหนึ่งที่เป็นโรคสมองเสื่อมท่านเป็นคนไทยที่แต่งงานกับชาวต่างชาติและย้ายภูมิลำเนาไปอยู่ที่ประเทศอเมริกา แล้วใช้ชีวิตอยู่ที่นั่น 40 กว่าปี ต่อมาท่านได้เป็นโรคสมองเสื่อมเมื่ออายุประมาณ 60 กว่าและอาการหนึ่งของโรคสมองเสื่อมที่ท่านเป็นก็คือท่านลืมการพูดภาษาอังกฤษที่เคยพูดทุกวันอยู่40กว่าปีจนหมดสิ้น แต่กลับไปจดจำและพูดได้แต่ภาษาไทยเท่านั้นซึ่งทำให้มีปัญหาในการสื่อสารเป็นอย่างมาก

4. หลงทิศหลงทาง ผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมมักจะมีอาการหลงลืมในเรื่องทิศทางอยู่เป็นประจำ เช่นเดินออกจากบ้านแล้วหาทางกลับบ้านไม่ถูก ดังที่เราเคยได้อ่านข่าวการประกาศตามหาผู้สูงอายุที่เป็นโรคสมองเสื่อมซึ่งหายออกไปจากบ้านอยู่เป็นประจำ ดังนั้นลูกหลานที่มีผู้สูงอายุในบ้านที่เป็นโรคสมองเสื่อมนั้นต้องดูแลเอาใจใส่ผู้ป่วยอย่าให้ไปไหนมาไหนคนเดียวโดยลำพัง

หากท่านมีญาติผู้ใหญ่เป็นผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมที่ต้องดูแล เราต้องใจเย็น อดทน ด้วยความรักและความเมตตาเสมอ แม้ว่าท่านจะไม่สามารถรับรู้ได้เหมือนเดิมก็ตาม ขอเป็นกำลังใจให้ทุกท่านเสมอค่ะ