เปิดแผนจัดระเบียบสตรีทฟูด “เยาวราช” ลบภาพลักษณ์ “สกปรก-วุ่นวาย”

โดย…สิรวุฒิ รวีไชยวัฒน์

มังกรที่ไม่เคยหลับใหลอย่าง “ถนนเยาวราช” นอกจากจะเป็นแหล่งธุรกิจใจกลางกรุงเทพมหานคร (กทม.) แห่งหนึ่งแล้ว ยามค่ำคืนยังเป็นแดนสวรรค์ของนักชิมและนักท่องเที่ยว ที่ต้องออกมาเสาะแสวงหาของอร่อยไปตามสองข้างทางของถนน เรียกได้ว่ากลายเป็น “สตรีทฟูด” ชื่อดังแห่งหนึ่งของ กทม.คู่กับถนนข้าวสาร

แต่ความจริงที่ต้องยอมรับ คือ เมื่อมีการค้าขายก็ย่อมมีความวุ่นวาย หลายร้านลงมาขายของกันที่ถนน ขณะที่คนเดินก็ต้องเสี่ยงกับความไม่ปลอดภัยของรถราที่วิ่งอยู่ตลอด สิ่งสำคัญคือ “ความสกปรก” ที่เกิดขึ้น ทั้งขยะ การล้างจานชามข้างถนน แล้วเทน้ำทิ้งลงท่อระบายน้ำ จนกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์นำโรคอย่างหนูและแมลงสาบ ซึ่งก่อนหน้านี้ กทม.เคยมีแผนที่จะยกเลิกร้านค้าแผงลอยบริเวณนี้ทั้งหมด

นายยุทธนา ป่าไม้ ผู้อำนวยการสำนักงานเขตสัมพันธวงศ์ กทม.กล่าวว่า จริงๆ แล้วร้านค้าแผงลอยตามถนนเยาวราช อยู่ในแผนการจัดระเบียบทางเท้าของ กทม.ด้วย โดยอยู่ในระยะที่ 4 ที่จะต้องยกเลิกทั้งหมด ต่อจากการจัดระเบียบย่านคลองถม มหาจักร เป็นต้น แต่เมื่อสำนักข่าวซีเอ็นเอ็นได้จัดอันดับให้ กทม.เป็นเมืองที่มีอาหารริมทาง (สตรีทฟูด) ดีที่สุดในโลก 2 ปีซ้อน ประกอบกับเป็นแหล่งที่มีนักท่องเที่ยวมาก อาหารอร่อย จึงปรับแผนการยกเลิกสตรีทฟู้ดเยาวราชมาสู่การเป็นพื้นที่เฉพาะที่แหล่งท่องเที่ยว ที่ต้องมีการจัดระเบียบแทน

สำหรับแผนการจัดระเบียบสตรีทฟู้ดเยาวราชของ กทม.สามารถแบ่งได้ออกเป็น 3 ประเด็นหลักในการยกระดับคุณภาพคือ

1. ความสะอาด

นายยุทธนาเล่าว่า เบื้องต้นคือสินค้าของทุกร้านจะต้องถูกสุขอนามัย โดยเรื่องนี้จะมีสำนักอนามัย กทม.ออกตรวจแต่ละร้านว่าได้มาตรฐานหรือไม่ ซึ่งเป็นมาตรฐานเดียวกับโครงการอาหารสะอาด รสชาติอร่อย (Clean Food Good Taste) ของกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ซึ่งจะพิจารณาทั้งกายภาพ วัตถุดิบ การประกอบปรุง แมลงและสัตว์นำโรค และผู้สัมผัสอาหาร ซึ่งหากร้านที่ผ่านเกณฑ์การตรวจสอบของสำนักอนามัยก็จะได้รับใบรับรองการันตีคุณภาพ

“การดำเนินงานเพื่อให้เกิดความสะอาดนั้น หลักๆ คือ ห้ามมีการล้างจานบนทางเท้า เพราะน้ำจากการล้างจานจะมีความมัน เมื่อเทลงบนพื้นก็สกปรก เทลงท่อระบายน้ำก็ทำให้เกิดเป็นไขมัน ทำท่ออุดตันระบายไม่ได้ เกิดกลิ่นเหม็น สกปรก กลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์นำโรคอย่างหนูและแมลงสาบ ซึ่งเร็วๆ นี้จะมีความชัดเจนว่าจะกำหนดจุดใดเป็นจุดรวมในการล้างจานชาม โดยขณะนี้อยู่ระหว่างการประสานงานสถานที่อยู่ราว 3-4 แห่ง นอกจากนี้ ผู้ค้าอาจใช้วิธีเตรียมภาชนะมาพอดีกับการขายในแต่ละวัน หรือนำกลับไปล้างที่บ้านก็ได้” นายยุทธนากล่าว

ในแง่ของตัวผู้ค้าขายเองนั้นก็จะต้องสวมหมวก ผูกผ้ากันเปื้อนให้เรียบร้อย รวมถึงไม่ใช้มือหยิบจับสัมผัสอาหารโดยตรง โดยอาจสวมถุงมือ หรือมีคีมคีบ และถุงมือที่ใช้หยิบจับอาหารก็ต้องไม่ไปใช้หยิบจับสิ่งอื่นด้วยเช่นกัน

สำหรับการจัดการขยะที่เกิดขึ้นถือเป็นเรื่องสำคัญในการรักษาความสะอาด นายยุทธนาระบุว่า การแยกขยะจะแบ่งออกเป็นขยะแห้ง ขยะเปียก และขยะรีไซเคิล ซึ่งผู้ค้าและชาวบ้านในพื้นที่ต้องแยกขยะให้ชัดเจน โดยในส่วนของ “ขยะบ้าน” จะมีการกำหนดห้ามออกมาทิ้งก่อนเวลา 21.00 น. ซึ่งจากนี้จะมีการประชาสัมพันธ์ในเรื่องนี้ และกำหนดจุดทิ้งรวมที่เรียกว่า “จุดพักขยะ” คาดว่าจะตั้งขึ้นที่บริเวณ ถนนผดุงด้าว เช่นเดียวกับ “ขยะผู้ค้า” เมื่อขยะเต็มก็ต้องนำไปทิ้งที่จุดพักขยะ หรืออาจมัดรวมเป็นถุงแล้วส่งขึ้นรถขยะที่มาขนในช่วง 21.00 น.ได้เลย ขณะที่ “ขยะจร” ของประชาชนและนักท่องเที่ยว ก็จะมีการตั้งจุดทิ้งขยะไว้ตามจุดต่างๆ ของถนนเยาวราช โดยแบ่งออกเป็น 3 ถัง คือ ขยะเปียก แห้ง และรีไซเคิล เช่นกัน โดยมีลักษณะเป็นุงพลาสติกใส เพื่อให้เห็นชัดเจน ป้องกันเหตุวางระเบิด

2. ความปลอดภัยในการเดินชิมชอป

นายยุทธนา เปิดแผนจัดระเบียบด้านนี้ ว่า ได้มีการประสานตำรวจและเทศกิจในการวางกรวยตีเส้นให้ชัดเจน 1 ช่องทางการจราจร สำหรับให้ประชาชนเดินบนถนนอย่างปลอดภัย ป้องกันอุบัติเหตุการถูกเฉี่ยวชน ส่วนร้านค้าจะตั้งอยู่บนทางเท้า ซึ่งมาตรการนี้มีการดำเนินการมาระยะหนึ่งแล้ว ส่วนข้อท้วงติงเรื่องของการเดินไกลจากจุดกำหนดให้จอดรถคือบริเวณมูลนิธิเทียนฟ้า และช่วงตลาดเก่า นั้น มีแผนที่จะทำจุดเว้าให้สามารถจอดรถส่งคนได้ตามจุดของเส้นทางเดิน

และ 3. ปัญหาการจราจรติดขัด

นายยุทธนากล่าวว่า ต้องเข้าใจก่อนว่าเยาวราชเป็นย่านการค้า มาซื้อขายทอง กลางคืนก็มีของอร่อยขายหลายอย่าง การจราจรจึงติดขัดเป็นปกติอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม การตีช่องจราจรสำหรับการขานของเป็นสตรีทฟูดนั้นจะทำตั้งแต่ช่วงเวลา 18.00-24.00 น. ไม่ได้ปิดกั้นตอนกลางวันจึงไม่ต้องกังวล ส่วตอนกลางคืนคาดว่าไม่น่ามีปัญหา แต่จะทำให้เป็นระเบียบเรียบร้อยขึ้น เพราะคนเดินอยู่ในเลนเฉพาะ ส่วนในอนาคตที่จะมีการรถไฟฟ้าใต้ดินมาถึงย่านเยาวราชก็เชื่อว่าจะช่วยให้การเดินทางเข้าถึงสตรีทฟูดเยาวราชง่ายขึ้น ลดการเดินทางบนถนนลงอีก

นอกจาก 3 ประเด็นข้างต้นแล้ว นายยุทธนากล่าวว่า ยังมีการขอความร่วมมือในเรื่องของห้องน้ำด้วย โดยเฉพาะร้านค้าที่อยู่ในอาคารในการเสียสละให้คนเข้าห้องน้ำได้โดยไม่คิดเงิน แม้จะไม่ได้เข้ามานั่งรับประทานก็ตาม ซึ่งตรงนี้จะเป็นผลดีระยะยาวต่อตัวร้านเองด้วย ส่วนราคาอาหารในพื้นที่เยาวราชอยากให้เขียน 3 ภาษา คือ ไทย อังกฤษ และ จีน เพราะคนเข้ามาส่วนใหญ่เป็นคนจีน และราคาของสิ่งเดียวกันต้องไม่แตกต่างกันมาก ซึ่งจะทำให้ผู้บริโภครู้สึกว่าถูกเอาเปรียบ และเมื่อดำเนินการทุกอย่างเรียบร้อยจะมีการขยายพื้นที่การจัดระเบียบออกไปรอบถนนเยาวราชด้วย โดยเฉพาะตามตรอกซอกซอยบริเวณถนนเยาวราชที่มีการตั้งขายอาหารริมทางเช่นกัน ตรงนี้ถือว่าเป็นเฟสสองที่จะดำเนินการ

ขณะที่ภาพลักษณ์ของสตรีทฟูด “เยาวราช” พล.ต.อ.อัศวิน ขวัญเมือง ผู้ว่าราชการ กทม.ย้ำว่า อยากให้ได้กลิ่นอายของความเป็นจีน เพราะที่นี่คือไชน่าทาวน์ การตกแต่งร้านอาจเป็นสไตล์เก๋งจีน ซึ่งตรงนี้ฝากถึงผู้ค้าว่าไม่ต้องลงทุนมาก และไม่จำเป็นต้องทำเหมือนกันหมด แต่ขอให้ดูสะอาดสอ้านและเป็นไปในแนวทางคล้ายๆ กัน โดยมั่นใจว่าการปรับรูปโฉมและอัตลักษณ์เช่นนี้จะไม่ทำให้เสน่ห์ของความเป็นสตรีทฟู้ดหายไป เพราะการจัดระเบียบ การปรับอัตลักษณืให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน มีเอกลักษณ์ความเป็นจีนที่ชัดเจนน่าจะกลายเป็นเสน่ห์ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวมากกว่า เพราะมีความสะอาด น่าท่องเที่ยว ต่างจากเดิมที่มีการทิ้งขยะ ทิ้งน้ำล้างจานลงท่อ ก็ดูไม่งาม ไม่สะอาด

“การยกระดับคุณภาพของร้านอาหารริมทางใน กทม.หวังว่าจะสามารถช่วยทำรายได้เข้าประเทศเพิ่มอีกสักแสนล้านบาท จากเดิมที่แต่ละปีนักท่องเที่ยวเดินทางมายังประเทศไทยนั้นสร้างรายได้ให้แก่ประเทศปีละกว่า 5 แสนล้านบาท ซึ่งตรงนี้ต้องขอความร่วมมือจากผู้ประกอบการร้านค้าในการให้ความร่วมมือ เพราะหากร้านเรามีคุณภาพก็จะเกิดภาพลักษณ์ที่ดีต่อร้านค้าเองและต่อ กทม.ด้วย โดยการจัดระเบียบทั้งหมดคาดว่าจะเห็นเป็นรูปธรรมภายใน พ.ค.นี้” ผู้ว่าฯ กทม.กล่าว

ด้าน นางศิริพรรณ มณีเสถียร หรือเจ้กี ข้าวเหนียวมะม่วง ผู้ค้าอาหารริมทางถนนเยาวราชมายาวนาน ให้ความเห็นว่า การจัดระเบียบร้านอาหารริมทางเยาวราชถือเป็นเรื่องที่ดี และตนก็สนับสนุน เพราะทุกอย่างก็จะเป็นระเบียบขึ้น ดูดีกว่าการเดินอย่างสะเปะสะปะ วุ่นวาย อย่างเรื่องของความสะอาดที่ทาง กทม.เน้นก็เห็นว่าเป็นสิ่งจำเป็น เพราะหากทุกอย่างดูสะอาดก็จะสร้างความเชื่อมั่นให้กับลูกค้า อย่างตอนนี้ตนก็มีการสวมผ้ากันเปื้อน หมวก และถุงมือเรียบร้อย อย่างไรก็ตาม เรื่องของความสะอาดตนคงไม่ได้รับผลกระทบนัก เพราะสิ่งที่ขายจะเป็นแนวซื้อกลับบ้าน ไม่ได้มีการล้างจานชาม ซึ่งส่วนใหญ่ของร้านที่ขายในเยาวราชก็จะเป็นเช่นนี้ เพราะนักท่องเที่ยวต่างชาติส่วนใหญ่จะไม่มีเวลามากขนาดนั่งกิน แต่จะเป็นลักษณะซื้อกลับไปเลยมากกว่า แต่หากมีการกำหนดจุดล้าง จุดทิ้งขยะอย่างที่บอกก็ถือว่าเป็นเรื่องที่ดี เรียกว่าหากทุกอย่างเป็นระเบียบเรียบร้อยก็เหมือนทำให้บ้านของเราดูดี ภาพลักษณ์ของสตรีทฟูดเยาวราชก็จะดูดี นักท่องเที่ยวก็จะยิ่งมา

เช่นเดียวกับ นายธีรชัย เลาหวีรนิตย์ ร้านเกาลัคดีดีย่านเยาวราช กล่าวว่า เห็นด้วยอย่างมากกับการจัดระเบียบ ซึ่งเรื่องนี้ก็มีการหารือกับทางกทม.หลยครั้ง อย่างผู้ว่าฯ กทม.เองก็เคยมาพูดคุยหลายครั้ง ตนมองว่าการจัดระเบียบทำให้คนเข้าถึงง่ายขึ้น ภาพลักษณ์ดูดี ลูกค้าก็ชื่นชอบเป็นธรรมดา อย่างการรักษาความสะอาดต่างๆ ที่กำหนดก็เริ่มมีการดำเนินการบ้างแล้ว ซึ่งพวกตนก็มองว่าเป็นสิ่งจำเป็นที่ควรทำ

คงต้องรอดูว่ารูปโฉมใหม่ของการจัดระเบียบ “สตรีทฟูดเยาวราช” จะเป็นอย่างไร สามารถลดปัญหาความสกปรกและความวุ่นวายลงได้มากน้อยแค่ไหน ซึ่งก็อยู่ที่ความร่วมมือและความใส่ใจของคนในพื้นที่ รวมถึงความไม่มักง่ายของคนเดินชิมชอปด้วย และอีกจุดหนึ่งที่ต้องจับตาคือ “สตรีทฟูดข้าวสาร” ที่จะมีการจัดระเบียบเช่นกันนั้น จะมีแผนดำเนินการอย่างไร เชื่อว่าผู้อำนวยการสำนักงานเขตพระนครน่าจะวางแผนดำเนินการไว้แล้ว