“ผสมเทียมช้าง” แก้วิกฤติช้างไทยสูญพันธุ์

ช้าง เป็นสัตว์สำคัญที่มีบทบาทและสถานะในสังคมไทยมาช้านาน แต่แม้ว่าช้างจะเป็นสัตว์สูง เป็นอีกหนึ่งชีวิตที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณ เป็นหนึ่งในสัญลักษณ์แห่งสยาม และเป็นสัตว์มงคลแล้ว ถึงกระนั้นวัฏจักรแห่งการล่าและการจับไปเพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงธุรกิจก็ไม่ได้ยกเว้นให้แก่เจ้าแห่งความใหญ่อย่างช้าง ทำให้ปริมาณช้างในประเทศไทยลดจำนวนลงอย่างรวดเร็วจนน่าใจหาย

จากข้อมูลล่าสุดระบุว่า ปัจจุบันช้างไทยกำลังประสบปัญหาใกล้จะสูญพันธุ์ เนื่องจากการลดจำนวนของช้างอย่างรวดเร็ว โดยมีอัตราการลดลงถึงปีละ 200 เชือก จากประเทศที่เคยมีช้างอยู่อย่างอุดม แต่ตอนนี้ประเทศไทยมีช้างป่าประมาณ 2,000 ตัว และช้างเลี้ยงอีกประมาณ 3,000 เชือกเท่านั้น

ด้วยเหตุดังกล่าว การผสมเทียมช้าง จึงเป็นอีกวิธีการหนึ่งในการเพิ่ม ขยายพันธุ์และเพื่อช่วยเพิ่มอัตราการเกิดของช้าง เพื่อการอนุรักษ์ช้างในประเทศไทย โดยวิธีนี้จะช่วยในการเพิ่มอัตราการเกิดของจำนวนช้างได้เป็นอย่างดี เนื่องจากปัญหาช้างบางตัวที่ผสมพันธุ์เองไม่ได้ยังมีมาก เช่น ช้างบางเชือกพิการ ทำให้ผสมพันธุ์ไม่ได้ แต่น้ำเชื้อของช้างยังดีอยู่ หรือช้างเลี้ยงถูกมัดเชือกไว้ ก็ไม่สามารถไปผสมพันธุ์กับช้างอื่นได้เมื่อถึงเวลาผสมพันธุ์ ปัญหาทั้งหมดนี้ล้วนทำให้อัตราการเกิดของจำนวนช้างลดจำนวนลงแทบทั้งสิ้น

น.สพ.สิทธิเดช มหาสาวังกูล หัวหน้าฝ่ายโรงพยาบาลช้าง ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย หนึ่งในคณะทำงานผสมเทียมช้าง เปิดเผยว่า โครงการผสมเทียมช้างด้วยน้ำเชื้อสดได้เริ่มดำเนินงานมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 จนถึงตอนนี้ ขณะนี้ “พังขอด” ช้างเพศเมีย อายุ 25 ปี ที่ได้รับการผสมเทียมด้วยน้ำเชื้อสด เมื่อวันที่ 8-10 มิถุนายน 2548 ประสบผลสำเร็จในการผสมเทียมโดยสัตว์แพทย์ไทยครั้งแรกในเอเชีย

พังขอดคลอดลูกช้างเมื่อวันที่ 7 พฤษภาคมที่ผ่านมา ลูกช้างที่คลอดออกมาเป็นเพศผู้มีความสูง 90 ซม. ความยาวลำตัว 120 ซม. รอบอก 128 ซม. ซึ่งถือว่ามีความสมบูรณ์มาก ซึ่งลูกช้างที่เกิดมาจะถือเป็นช้างเชือกแรกของไทยที่เกิดจากการผสมเทียม

“กว่าจะผ่านตรงจุดนั้นมาลำบากเหมือนกัน ทางทีมงานว่าจะเลิกแล้วด้วยซ้ำ เพราะการจะได้น้ำเชื้อแต่ละเชือกนั้นยากมาก ๆ ใช้คน 3 คน ต่อช้าง 1 เชือก เพื่อช่วยกระตุ้นให้เกิดการหลั่งน้ำเชื้อ อีกอย่างช้างเป็นสัตว์แปลกประหลาด แล้วแต่อารมณ์ กว่าจะได้น้ำเชื้อแต่ละล็อตก็ยาก บางทีโดนช้างเตะบ้าง ถีบบ้าง เจ็บตัว อันตราย แต่ถึงวันนี้เราได้ประสบความสำเร็จในการผสมเทียมช้างไทยเชือกแรก ก็ทำให้ทีมงานของเรามีกำลังใจในการทำงานต่อ เราหวังว่าจะมีช้างอีกหลายเชือกที่เกิดมาจากการผสมเทียมอีกแน่ ”

หัวหน้าฝ่ายโรงพยาบาลช้าง ศูนย์อนุรักษ์ช้างไทย ทิ้งท้ายถึงความคืบหน้าล่าสุดของโครงการว่า ขณะนี้ทีมสัตวแพทย์กำลังขยายผลไปสู่การผสมเทียมช้างด้วยน้ำเชื้อแช่แข็ง ซึ่งเมื่อปี 2545 ไทยประสบความสำเร็จในการเก็บรักษาน้ำเชื้อช้างแช่แข็งได้เป็นครั้งแรกของโลกด้วยวิธีแช่ในถังไนโตรเจนเหลว อุณหภูมิ -120 องศาเซลเซียส ได้น้ำเชื้อแช่แข็งคุณภาพดี มีอัตราการเคลื่อนที่ไปข้างหน้าของน้ำเชื้อสูงถึงร้อยละ 40-50 แต่ก็ยังไม่สามารถนำน้ำเชื้อแช่แข็งมาผสมเทียมได้สำเร็จ