รมว.อุตฯ แจง ปม สส.ปชน.กล่าวหาไทยทางผ่านแร่กลุ่มทุน ระบุ ก.อุตฯ ร่างประกาศคุมเข้มสกัดต้นตอตั้งแต่ มิ.ย.69 แล้ว คาดประกาศใช้ได้ปลายเดือน ม.ค.70
วันที่ (17 พฤศจิกายน 2569) นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีนายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สส.เชียงใหม่ พรรคประชาชน ระบุประเทศไทยกำลังถูกใช้เป็นเพียงแค่ทางผ่านแร่ของกลุ่มทุน และเสนอให้รัฐบาลผลักดันกฎหมายควบคุมการนำเข้าแร่อย่างเร่งด่วน ว่า กระทรวงอุตสาหกรรมไม่ได้นิ่งนอนใจต่อเรื่องดังกล่าว ที่ผ่านมาได้พยายามหาทางป้องกันมาตลอด โดยก่อนหน้านี้กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) ได้จัดทำร่างประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง กำหนดชนิดและสภาพแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้ามาในราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป หรือส่งแร่ออกนอกราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป พ.ศ. … ซึ่งเป็นการปรับปรุงหลักเกณฑ์จากประกาศฉบับเดิมพ.ศ. 2560 และ 2562 ให้รัดกุมยิ่งขึ้น เพื่อประโยชน์ในความมั่นคงทางเศรษฐกิจ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยของประชาชน ซึ่งการออกประกาศฉบับนี้ ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อห้ามนำเข้าแร่ แต่เป็นการกำหนดให้ต้องขอนุญาต คือให้ กพร. สามารถตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งกำเนิดแร่ และพิกัดที่ตั้งของเหมืองได้อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะแร่ที่นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน เราจำเป็นต้องรู้ว่าแร่มาจากเหมืองใดได้รับการอนุญาตสัมปทานถูกต้องหรือไม่ เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศไทยเป็นเส้นทางผ่านหรือเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการทำเหมืองที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน ซึ่งประกาศฉบับนี้กระทรวงอุตสาหกรรมเริ่มต้นดำเนินการตั้งแต่ต้นเดือนมิถุนายน 2569
.
นายวราวุธ กล่าวว่า สาระสำคัญของร่างประกาศฉบับใหม่ มีการเพิ่มชนิดแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้าอีก 5 ชนิด โดยเพิ่ม แร่พลวง แร่ตะกั่ว แร่ทองแดง แร่ทองคำ และและแร่โลหะหายาก (Rare Earth Elements) ซึ่งข้อมูลสถิติย้อนหลัง พบว่าในช่วงระยะ 2-3 ปีที่ผ่านมา มีการนำเข้าแร่พลวง แร่ตะกั่ว และแร่ทองแดง เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ จึงได้เพิ่มมาตรการกับแร่เหล่านี้ ในขณะที่แร่ทองคำและแร่โลหะหายาก แม้จะไม่พบความผิดปกติการนำเข้า แต่ก็กำหนดมาตรการเพิ่มเติมกับแร่เหล่านี้ เพราะคาดว่าอาจจะเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการปนเปื้อนในลำน้ำต่าง ๆ เพื่อเป็นการป้องปรามไว้ก่อน โดยผู้ขออนุญาตนำเข้าแร่เหล่านี้จะต้องแสดงเอกสารหลักฐานเพิ่มเติม เช่น หนังสือยืนยันตัวตนของเจ้าของสัมปทานเหมืองแร่ หรือหนังสือรับรองนิติบุคคลที่ออกโดยรัฐบาลประเทศถิ่นกำเนิดแร่ และหนังสือรับรองถิ่นกำเนิด (Certifcate of Origin: C/O)
.
"จริงอยู่แม้เราจะไม่มีอำนาจที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลการทำเหมืองในประเทศเพื่อนบ้านเลย แต่เราก็ไม่ได้นิ่งนอนใจ และพยายามจะสนับสนุนการแก้ปัญหาปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแหล่งน้ำบริเวณชายแดน เช่น แม่น้ำสาย และแม่น้ำกก มาโดยตลอด มีการพิจารณาไปถึงการส่งออกสารเคมีต่าง ๆ ที่ใช้ในการแต่งแร่ และถลุงโลหะเหล่านี้ว่ามีการส่งออกจากประเทศไทยเพิ่มขึ้นหรือไม่ แต่ก็ไม่พบความผิดปกติ อย่างเช่นกรณีสารไซยาไนด์ที่เป็นส่วนสำคัญในการถลุงแร่ทองคำ ก็ไม่พบการส่งออกมาหลายปีแล้ว ส่วนการกำหนดให้ระบุพิกัดที่ตั้งเหมือง จะช่วยให้เราสามารถนำเทคโนโลยีมาตรวจสอบสภาพพื้นที่ และประเมินความเชื่อมโยงกับปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นได้ ซึ่งจะเป็นข้อมูลสำคัญประกอบการกำหนดมาตรการเพิ่มเติมในอนาคต หากพบว่าเหมืองดังกล่าวสร้างผลกระทบต่อประเทศไทยอย่างชัดเจน" นายวราวุธ ระบุ
.
นายวราวุธ กล่าวอีกว่า ขณะที่ก่อนจัดทำร่างประกาศ กพร. ได้จัดประชุมหารือกับผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมควบคุมมลพิษ กรมศุลกากร กระทรวงการต่างประเทศ สภาการเหมืองแร่ และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครอบคลุมครบทุกมิติ มีการกำหนดมาตรการที่มีความเหมาะสม รัดกุม และไม่สร้างภาระเกินความจำเป็นแก่ผู้ประกอบการที่ดำเนินการอย่างถูกต้อง โดยจะนำหลักการและร่างประกาศขึ้นบนเว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย เพื่อรับฟังความคิดเห็นตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดตามลำดับ ขณะนี้ดำเนินการขั้นตอนของการจัดทำหลักการและร่างประกาศไปแล้ว อยู่ระหว่างต้องใช้เวลาในการรับฟังความเห็น รับฟังในขั้นหลักการ และรับฟังในชั้นร่างประกาศก่อนที่จะพิจารณาลงนาม และเสนอเข้าครม. คาดว่าจะประกาศใช้ได้ในปลายเดือนมกราคม พ.ศ. 2570


