ก่อนหน้านี้เราอาจได้ยินข่าวเกี่ยวกับปัญหาขยะพิษ โรงงานรีไซเคิล และกากอุตสาหกรรมในจังหวัดปราจีนบุรี กันมามาก จนหลายคนอาจเข้าใจว่าปัญหาเหล่านี้กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่อุตสาหกรรมทางภาคตะวันออก
แต่วันนี้ อยากให้หันมาดูอีกจังหวัดหนึ่ง... จังหวัดสมุทรสาคร อยู่ใกล้กรุงเทพฯ แค่นี้เอง แต่สิ่งที่เจ้าหน้าที่ตรวจพบต้องบอกว่าน่าตกใจไม่น้อย
ในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ได้ส่งชุดปฏิบัติการลงพื้นที่ตรวจสอบโรงงานประเภทคัดแยก ฝังกลบ และรีไซเคิล ในจังหวัดสมุทรสาคร ผลปรากฏว่า จากการตรวจสอบทั้งหมด 146 โรงงาน พบเข้าข่ายปฏิบัติไม่ถูกต้องตาม พ.ร.บ.โรงงาน ถึง 134 โรงงาน
คิดเป็น 92 เปอร์เซ็นต์!...ฟังตัวเลขนี้แล้วลองคิดดูเถอะว่า ตรวจไป 100 โรงงาน มีปัญหาถึง 92 โรงงาน
นี่ไม่ใช่ตัวเลขเล็กๆ เลยนะ และมันทำให้เกิดคำถามตามมาว่า โรงงานเหล่านี้ดำเนินกิจการกันมาได้อย่างไร การตรวจสอบที่ผ่านมา อยู่ตรงไหน แล้วเหตุใดจึงพบการกระทำที่เข้าข่ายไม่ปฏิบัติตามกฎหมายมากถึงขนาดนี้
แต่ที่น่าสนใจกว่านั้น คือ กรณีโรงงานแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองสมุทรสาคร
โรงงานแห่งนี้ได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการเกี่ยวกับการถอดแยกและบดย่อยอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงคัดแยกวัสดุ และนำเศษวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่
แต่เจ้าหน้าที่ตรวจพบว่า มีการใช้เครื่องจักรในส่วนที่ยังไม่ได้รับอนุญาต และยังพบการประกอบกิจการนอกบริเวณโรงงาน ทั้งการบดย่อยวัสดุจากการหลอมโลหะ และการบดย่อยพลาสติก ซึ่งเข้าข่ายประกอบกิจการโรงงานโดยไม่ได้รับอนุญาตตามประเภทที่กฎหมายกำหนด
ที่สำคัญ เจ้าหน้าที่ยังพบกองวัสดุ หรือวัตถุดิบที่ไม่ใช้แล้วอยู่นอกพื้นที่โรงงาน รวมปริมาณถึง 1,352 ตัน!
เจ้าหน้าที่จึงสั่งระงับการกระทำที่ฝ่าฝืน พร้อมยึดอายัดวัสดุทั้งหมด และเก็บตัวอย่างไปตรวจสอบ ว่าเข้าข่ายเป็นวัตถุอันตราย หรือไม่
แม้ตรงนี้ยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าวัสดุทั้งหมดเป็นขยะพิษ เพราะต้องรอตรวจสอบก่อน แต่ปริมาณที่พบก็มากพอที่จะทำให้เราต้องตั้งคำถามถึงการจัดการ และการควบคุมอย่างจริงจัง
ต้องไม่ลืมว่า สมุทรสาครไม่ใช่จังหวัดที่อยู่ห่างไกลชุมชน เป็นจังหวัดที่อยู่ติดกับกรุงเทพฯ มีทั้งชุมชน แหล่งทำมาหากิน พื้นที่เกษตรกรรม แม่น้ำลำคลอง และ มีทางเชื่อมโยงออกสู่อ่าวไทย
ถ้าโรงงานเหล่านี้ มีการจัดการกากอุตสาหกรรมไม่ถูกต้อง มีการปนเปื้อนของสารเคมี หรือมีการปล่อยน้ำเสียออกสู่สิ่งแวดล้อม ผลกระทบมันไม่ได้หยุดอยู่แค่ในโรงงานหรอกนะ
มันมีโอกาสไหลไปสู่แหล่งน้ำ กระทบต่อระบบนิเวศ สัตว์น้ำ และประชาชนที่ต้องพึ่งพาทรัพยากรเหล่านี้ในการดำรงชีวิต
เพราะฉะนั้น เรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่เรื่องของโรงงาน 134 แห่ง หรือ กองวัสดุ 1,352 ตันเท่านั้น
แต่มันคือเรื่องของ ระบบการกำกับดูแลโรงงานอุตสาหกรรมของประเทศไทย
ปัญหาที่ต้องถามดังๆ คือ โรงงานที่ได้รับอนุญาตแล้ว ทำไมจึงยังมีการประกอบกิจการที่ไม่ตรงกับใบอนุญาตได้ ?
ที่ผ่านมากระทรวงอุตสาหกรรม มีชุดปฏิบัติการ “สุดซอย” อยู่ไม่ใช่หรือ แล้วทำไมจึงมีโรงงานอีกจำนวนมาก ที่ยังไม่ได้รับการตรวจสอบ
เรื่องนี้ “วราวุธ ศิลปอาชา” รมว.อุตสาหกรรม บอกว่า กระทรวงฯ ตั้งเป้าตรวจโรงงานกลุ่มเป้าหมายทั่วประเทศ 3,049 แห่ง ให้เสร็จภายในปี 2569 หรืออย่างช้า ไม่เกินต้นปี 2570
จึงอยากบอก “รมว.อุตสาหกรรม” ไว้ว่า สิ่งที่ประชาชนอยากเห็น ไม่ใช่แค่การส่งทีมลงไปตรวจ แล้วมารายงานเป็นตัวเลข ว่าพบความผิดกี่แห่ง
แต่อยากเห็นการเอาผิดอย่างจริงจัง การติดตามผลหลังจากสั่งหยุด หรือสั่งแก้ไข และที่สำคัญ ต้องไม่ปล่อยให้โรงงานกลับมาทำผิดซ้ำอีก
เพราะสุดท้ายแล้ว คนที่ต้องอยู่กับมลพิษ ไม่ใช่เจ้าของโรงงาน ไม่ใช่ข้าราชการที่มาตรวจโรงงานแล้วก็กลับบ้าน
แต่เป็นประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ เป็นคนที่ต้องใช้น้ำ ต้องกินปลา ต้องทำมาหากินอยู่กับสิ่งแวดล้อมตรงนั้น
อย่ารอให้ขยะพิษไหลลงแม่น้ำ อย่ารอให้สารปนเปื้อนลงทะเล แล้วค่อยออกมาตามแก้ปัญหา
และอย่ามองว่า ปัญหาขยะพิษ มีเฉพาะที่ปราจีนบุรี เพราะวันนี้ สมุทรสาคร ซึ่งอยู่ใกล้กรุงเทพฯ แค่นี้เอง ก็ออกมาฟ้องแล้วว่า ปัญหาโรงงานที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย เป็นเรื่องที่สังคมไทย ทั้งประชาชนและรัฐบาล จะมองข้ามไม่ได้!