สสส. แจงผลงานปีต่อสภาฯ ชู 23 ผลงานเด่นลดปัจจัยเสี่ยงสุขภาพ ขณะที่ สส.ร่วมสะท้อนผลสำเร็จในพื้นที่ พร้อมเสนอเพิ่มความโปร่งใส กระจายทุนทั่วถึง หลายเสียงท้วงแก้กม.เปลี่ยนแหล่งรายได้ ห่วงกระทบงานสร้างเสริมสุขภาพภาคประชาชน
เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ที่รัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 24 สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2 มีการพิจารณารายงานประจำปี 2567–2568 ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดย นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. ชี้แจงผลการดำเนินงาน 23 ผลงานเด่น ครอบคลุมการลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และการลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ
นพ.พงศ์เทพ กล่าวว่า ผลงานสำคัญ ได้แก่ การสร้างเครือข่ายสถานศึกษากว่า 1,600 แห่ง เพื่อเฝ้าระวังและสร้างความรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชน โครงการ “พักตับ ยืดชีวิต” ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 80 แห่ง ครอบคลุม 12 เขตสุขภาพ และการดูแลผู้ป่วยเบาหวานด้วยนวัตกรรม “เบาหวานหายได้” ซึ่งในพื้นที่ต้นแบบมีผู้ป่วยหยุดยาได้ 52% และลดยาได้ 47% นอกจากนี้ ยังรายงานผลลดผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนนได้ 628 ราย เมื่อเทียบกับปี 2567 ขณะที่เทศกาลสงกรานต์ปลอดเหล้า มีคดีทะเลาะวิวาทลดลงจาก 8,575 คดี ในปี 2566 เหลือ 6,100 คดี ในปี 2568 หรือลดลง 28.9%
นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ หัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ อภิปรายว่า สสส. เป็นองค์กรหลักในการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพโดยประชาชน สนับสนุนภาคีเครือข่ายให้ทำงานอย่างอิสระ ต่อเนื่อง และมั่นคง ผ่านระบบรายได้จากภาษีสินค้าทำลายสุขภาพ ซึ่งเป็นหลักการที่ถูกต้องและประสบความสำเร็จ สะท้อนจากตัวชี้วัดพฤติกรรมสุขภาพและการยอมรับในระดับนานาชาติ
นายอภิสิทธิ์ กล่าวว่า หากจะมีความล้มเหลวมากที่สุด คือ สสส. ยังไม่สามารถทำให้รัฐบาลเข้าใจว่า การปรับเปลี่ยนสุขภาพประชาชนต้องมีมาตรการสนับสนุนจากภาครัฐร่วมด้วย พร้อมยืนยันว่าต้องรักษาหลักการและรูปแบบการดำเนินงานของ สสส. ไว้ การอ้างวินัยการเงินการคลังและความโปร่งใสยังไม่มีน้ำหนักเพียงพอที่จะเปลี่ยนระบบรายได้ หรือนำเข้าสู่ระบบงบประมาณปกติ เพราะไม่ได้หมายความว่าจะตรวจสอบได้ดีกว่าเดิม อย่างไรก็ตาม สสส. ต้องพัฒนาระบบตรวจสอบ กระจายทุนอย่างทั่วถึง กำหนดเป้าหมายให้ชัดเจน และเร่งรับมือเหล้า บุหรี่ และบุหรี่ไฟฟ้าที่คุกคามเด็กและเยาวชน
ด้านนายอลงกต มณีกาศ สส.นครพนม เขต 3 พรรคภูมิใจไทย ชื่นชมการส่งเสริมกิจกรรมทางกายในเด็กและเยาวชนผ่านกิจกรรม Active Play ในโรงเรียน 13 แห่ง และต่อยอดเป็น B-Star Afterschool Program เกิดโรงเรียนต้นแบบ 4 แห่ง พร้อมเสนอให้กระจายงบประมาณสู่หน่วยบริการปฐมภูมิ โรงเรียน และชุมชน ปรับตัวชี้วัดให้สะท้อนพฤติกรรมและผลลัพธ์สุขภาพ บูรณาการกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อลดความซ้ำซ้อน และสื่อสารกลไกทุนให้ชัดเจน เพื่อให้งบประมาณตอบโจทย์ประชาชนและลดภาระโรงพยาบาลในระยะยาว
นายเลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล สส.เลย เขต 1 พรรคเพื่อไทย กล่าวว่า โครงการงานศพปลอดเหล้าและงดเหล้าเข้าพรรษาช่วยปรับเปลี่ยนพฤติกรรมประชาชนในพื้นที่ได้จริง โดยป้ายงานศพปลอดเหล้าทำให้ผู้ร่วมงานเข้าใจตรงกันว่าไม่มีการดื่มสุรา พร้อมเสนอให้ สสส. เดินหน้ารณรงค์ “ขับไม่ดื่ม ดื่มไม่ขับ” โดยเฉพาะช่วงปีใหม่และสงกรานต์ รวมถึงร่วมกับภาคีเครือข่ายทบทวนกฎหมายและความเหมาะสมของบทลงโทษ เพื่อป้องกันเหตุสูญเสียซ้ำ
ขณะที่ น.ส.พิมพ์กาญจน์ กีรติวิราปกรณ์ สส.กรุงเทพมหานคร พรรคประชาชน กล่าวว่า สสส. เป็นกลไกสนับสนุนนวัตกรรมที่ช่วยอุดช่องว่างระบบราชการ ด้วยความคล่องตัวในการบริหารกองทุน สามารถพัฒนาต้นแบบที่เปลี่ยนชีวิตเด็กได้จริง เช่น โครงการ Model 360 Q-Kids และ Child Impact Book Learning พร้อมเสนอให้ยกระดับการทำงานทั้ง 15 แผน เพิ่มประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และการประเมินผลที่เข้มงวด ผลักดันนวัตกรรมสู่มาตรฐานระดับประเทศ ไม่ให้สิ้นสุดเพียงรอบการให้ทุน พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลทบทวนการแก้ไขกฎหมาย สสส. อย่างรอบคอบ เพื่อรักษากลไกงบประมาณสร้างเสริมสุขภาพ
น.ส.อรทัย เกิดทรัพย์ สส.ภูเก็ต เขต 3 พรรคกล้าธรรม กล่าวว่า ได้รับข้อกังวลจากภาคีเครือข่ายภาคประชาชนต่อการเสนอแก้กฎหมาย สสส. โดยปัญหาหลายเรื่องเกิดขึ้นในชุมชนก่อนปรากฏในรายงานราชการ ทั้งยาเสพติด ผู้สูงอายุขาดคนดูแล สุขภาพจิต และความปลอดภัย คุณค่าของ สสส. จึงเป็นทั้งผู้สนับสนุนทุนและกลไกเชื่อมภาคประชาชนเข้ามาแก้ปัญหา ด้วยจุดแข็งด้านข้อมูลเชิงลึก ความคล่องตัว และการเติมเต็มช่องว่างภาครัฐ เช่น โครงการชุมชนล้อมรักษ์ที่ขยายการดำเนินงานถึง 550 อำเภอ ใน 75 จังหวัด
นายกมลศักดิ์ ลีวาเมาะ สส.นราธิวาส เขต 5 พรรคประชาชาติ กล่าวว่า ภาคประชาสังคมในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้กังวลต่อการแก้กฎหมายกองทุน โดยส่วนตัวไม่ต้องการให้เปลี่ยนที่มาของรายได้ แต่เห็นด้วยกับการปรับปรุงประสิทธิภาพ ความโปร่งใส และการตรวจสอบ จึงเสนอให้ตั้งคณะกรรมาธิการศึกษาอย่างจริงจังก่อนแก้กฎหมาย พร้อมขอให้จัดสรรทุนสอดคล้องกับปัญหาแต่ละพื้นที่ โดยเฉพาะการแก้ปัญหายาเสพติดในจังหวัดปัตตานี ยะลา และนราธิวาส