คุมปืนถูกกฎหมาย แล้วปืนเถื่อนล่ะ?!

วันนี้มีเรื่องที่ต้องมาชวนกันคิด เพราะเกี่ยวข้องกับทั้งความปลอดภัยของประชาชน และสิทธิของคนที่ครอบครองอาวุธปืน อย่างถูกต้องตามกฎหมาย

นั่นก็คือ ร่าง แก้ไขกฎหมายอาวุธปืนฉบับใหม่ ที่เสนอโดย “ศุภชัย ใจสมุทร และคณะ” ซึ่งกำลังเปิดรับฟังความคิดเห็น ระหว่างวันที่ 20 ตุลาคม ถึง 3 พฤศจิกายน 2569

สาระสำคัญคือ ต้องการยกระดับการควบคุมอาวุธปืนให้เข้มงวดขึ้น จากกฎหมายเดิมที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2490 หรือเกือบ 80 ปีแล้ว
ฟังเผินๆ ก็มีเหตุผล เพราะปืนเป็นอาวุธอันตราย หากตกไปอยู่ในมือคนที่ไม่เหมาะสม ก็อาจกลายเป็นภัยต่อชีวิตคนอื่นได้
แต่คำถามคือ กฎหมายที่กำลังจะแก้กันอยู่นี้ จะแก้ปัญหาปืนเถื่อน และลดความรุนแรงได้จริงแค่ไหน หรือจะเพิ่มภาระให้คนที่ทำถูกกฎหมายอยู่แล้วมากขึ้น ?

ลองมาดูเนื้อหากันทีละเรื่อง

เรื่องแรก ใบอนุญาต ป.4 ต้องต่ออายุทุก 5 ปี

ปัจจุบัน ใบอนุญาต ป.4 ซึ่งเป็นใบอนุญาตให้มีและใช้อาวุธปืน มีหลักเกณฑ์ที่ไม่ได้กำหนดให้ต่ออายุเป็นรอบๆ แบบที่เสนอในร่างฉบับนี้

แต่ข้อเสนอใหม่ กำหนดให้ใบอนุญาตมีอายุ 5 ปี และต้องต่ออายุใหม่ ขณะที่คนที่มีใบอนุญาตเดิม ก็ต้องนำปืนมาตรวจสอบอัตลักษณ์ และตรวจสอบคุณสมบัติ ภายใน 5 ปีเช่นกัน

ฝ่ายสนับสนุนย่อมมองว่า นี่เป็นโอกาสให้รัฐทบทวนว่า คนที่มีปืนอยู่ยังมีคุณสมบัติเหมาะสมหรือไม่

แต่คำถามคือ การตรวจสอบทุก 5 ปี จะทำให้รัฐรู้ได้จริงหรือไม่ว่า ระหว่างนั้นผู้ถือปืน มีพฤติกรรมเสี่ยง หรือมีเหตุที่ทำให้ไม่ควรครอบครองปืนแล้ว ?

ถ้าเราต้องการความปลอดภัย การตรวจสอบต้องมีประสิทธิภาพ ไม่ใช่แค่กำหนดรอบเวลาให้ครบแล้วถือว่าจบ


เรื่องที่สอง เพิ่มความเข้มงวดกับผู้ขอใบอนุญาต

ร่างแก้ไขนี้ เสนอให้ตรวจสอบประวัติอาชญากรรม สุขภาพจิต และความสามารถในการใช้อาวุธปืนอย่างปลอดภัย รวมถึงเพิ่มข้อกำหนดเกี่ยวกับการอบรม และการทดสอบตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

หลักการเหล่านี้มีเหตุผล เพราะการมีปืน ไม่ควรขึ้นอยู่กับแค่มีเงินซื้อ หรือมีเอกสารครบเท่านั้น แต่ต้องมีความรับผิดชอบ และความสามารถในการใช้อย่างปลอดภัยด้วย

อย่างไรก็ตาม ต้องถามต่อว่า ใครเป็นผู้ตรวจสอบ ใช้มาตรฐานอะไร และจะมีระบบทบทวนผลตรวจที่ผิดพลาดหรือไม่ ?

เพราะการตรวจสอบ ต้องเข้มงวดก็จริง แต่ต้องเป็นธรรมด้วย คนที่มีคุณสมบัติครบถ้วนไม่ควรถูกปฏิเสธอย่างไร้เหตุผล และคนที่มีความเสี่ยง ก็ไม่ควรผ่านเพียงเพราะเอกสารครบ

เรื่องที่สาม เพิ่มอำนาจฝ่ายปกครองในการควบคุมและตรวจสอบปืน

ข้อเสนออีกส่วนหนึ่ง คือ ให้อธิบดีกรมการปกครอง มีอำนาจกำหนดจำนวนกระสุนที่ครอบครอง และเพิ่มอำนาจเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ในการยึดอาวุธปืนไว้ตรวจสอบตามหลักเกณฑ์ของร่างกฎหมาย

ตรงนี้ต้องถามกันให้ชัดว่า การยึดปืน จะทำได้ในกรณีใด ต้องมีเหตุอันควรสงสัยระดับไหน และประชาชนจะใช้สิทธิอุทธรณ์ หรือขอคืนปืนได้อย่างไร ?

อำนาจรัฐที่เพิ่มขึ้น อาจช่วยให้การบังคับใช้กฎหมายมีประสิทธิภาพ แต่ก็ต้องมีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน มีการตรวจสอบการใช้อำนาจ และป้องกันการเลือกปฏิบัติ

เพราะการให้อำนาจเจ้าหน้าที่มากขึ้น ไม่ได้แปลว่า ประชาชนจะปลอดภัยขึ้นโดยอัตโนมัติ หากขาดระบบตรวจสอบที่ดี

เรื่องที่สี่ เพิ่มโทษการซื้อขายปืนออนไลน์

ร่างกฎหมายยังเสนอเพิ่มโทษการซื้อขายอาวุธปืนทางออนไลน์อีกหนึ่งในสาม และเพิ่มการควบคุมการนำเข้าเพื่อการค้า
เรื่องนี้เป็นอีกจุดที่ต้องจับตา เพราะหากต้องการลดการเข้าถึงปืนผิดกฎหมาย การจัดการช่องทางซื้อขาย และเครือข่ายที่ลักลอบนำเข้าก็เป็นเรื่องสำคัญ

แต่คำถามคือ รัฐจะติดตามเส้นทางอาวุธปืน ตรวจสอบผู้ค้า และปราบปรามเครือข่ายปืนเถื่อน ได้จริงจังแค่ไหน?

เพราะต่อให้คนมีปืนถูกกฎหมายต้องต่อใบอนุญาตตามกำหนด แต่ถ้าปืนเถื่อนยังซื้อขายกันได้ โดยไม่เกรงกลัวกฎหมาย ปัญหาก็อาจยังไม่หมดไป

แล้วคนที่คัดค้าน หรือกังวลกับร่างกฎหมายฉบับแก้ไขนี้ มีเหตุผลอะไรกันบ้าง?

ประเด็นที่ควรรับฟังอย่างเป็นธรรม คือ ภาระในการต่ออายุใบอนุญาต ค่าใช้จ่าย ขั้นตอนการตรวจสอบ และผลกระทบต่อผู้ที่ครอบครองปืนอย่างถูกกฎหมาย โดยเฉพาะนักกีฬายิงปืน หรือผู้ที่มีความจำเป็นต้องใช้อาวุธตามกฎหมาย

ทั้งนี้ เราต้องแยกให้ออกว่า ระหว่างการคัดค้านมาตรการบางข้อ กับการไม่เห็นด้วยกับการควบคุมปืนเลย เพราะสองเรื่องนี้ ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเดียวกัน


การควบคุมอาวุธปืนให้รัดกุมขึ้นอาจเป็นสิ่งจำเป็น แต่รายละเอียดต้องได้สัดส่วน ไม่สร้างภาระเกินสมควร และต้องมีข้อมูลรองรับว่า มาตรการแต่ละข้อจะช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างไร

คำถามที่สำคัญที่สุดคือ สุดท้าย ประชาชนจะได้อะไรจากกฎหมายฉบับนี้ ?

รัฐบาลและผู้เสนอร่างกฎหมาย ต้องตอบให้ได้ว่า มาตรการต่อใบอนุญาตทุก 5 ปี การตรวจสอบผู้ถือปืน และการเพิ่มอำนาจเจ้าหน้าที่ จะช่วยลดจำนวนปืนเถื่อน ลดอาชญากรรมจากอาวุธปืน หรือป้องกันเหตุรุนแรง ได้มากน้อยแค่ไหน

มีเป้าหมายที่วัดผลได้หรือไม่ ? จะเชื่อมโยงฐานข้อมูลปืน กับการปราบปรามปืนเถื่อนอย่างไร ? และถ้าบังคับใช้ไปแล้ว แต่ปัญหาไม่ลดลง ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบ?

เพราะเป้าหมายของกฎหมาย ไม่ควรเป็นเพียงการทำให้คนมีปืนถูกกฎหมาย ต้องกลับมาตรวจสอบเอกสารทุก 5 ปีเท่านั้น

แต่ต้องทำให้คนที่ไม่มีสิทธิครอบครองปืน เข้าถึงปืนได้ยากขึ้น ทำให้ผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยงถูกตรวจพบเร็วขึ้น และทำให้ประชาชนทั่วไป มีความปลอดภัยมากขึ้นจริง

สรุปแล้วครับ ร่างกฎหมายฉบับนี้ยังอยู่ในขั้นตอนรับฟังความคิดเห็น ยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลบังคับใช้

จึงเป็นช่วงเวลาที่ทุกฝ่ายควรเสนอข้อมูล ทั้งฝ่ายรัฐ ฝ่ายผู้ใช้ปืนอย่างถูกกฎหมาย นักกีฬา และประชาชนที่ต้องการความปลอดภัย

เพราะเรื่องนี้ ไม่ใช่การเลือกว่าจะอยู่ข้างคนมีปืน หรืออยู่ข้างคนไม่มีปืน แต่คือการออกแบบกฎหมายให้คนที่ทำถูกกฎหมาย ได้รับความเป็นธรรม ขณะที่คนที่ใช้ปืน เป็นภัยต่อสังคมต้องถูกควบคุมอย่างจริงจัง

คำถามสุดท้ายจึงมีเพียงข้อเดียว

กฎหมายใหม่ จะทำให้ปืนเถื่อนลดลง และทำให้ประชาชนปลอดภัยขึ้นจริงหรือไม่ ? นี่คือสิ่งที่ผู้เสนอร่าง ต้องพิสูจน์ให้สังคมเห็น