“ศศินันท์” จี้รัฐบาลแจงปมสิทธิประกันตัวคดีการเมือง หลังข้อมูลชี้คำร้องกว่า 90% ถูกปฏิเสธ หวั่นกระทบภาพลักษณ์และการสมัครเข้า OECD ด้าน “พล.ต.ท.รุทธพล” ยืนยันรัฐบาลให้ความสำคัญสิทธิผู้ต้องหาทุกคดีเท่าเทียม พร้อมมั่นใจไทยผ่านเกณฑ์ OECD
เมื่อวันที่ 4 มิ.ย. ที่รัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งมีนายเลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล รองประธานสภาผู้แทนราษฎรคนที่ 2 เป็นประธานการประชุม ได้พิจารณากระทู้ถามทั่วไปของ น.ส.ศศินันท์ ธรรมนิฐินันท์ สส.กทม. พรรคประชาชน ถามนายกรัฐมนตรี เรื่องปัญหากระบวนการยุติธรรมและสิทธิการประกันตัวผู้ต้องหาคดีการเมือง โดยมี พล.ต.ท.รุทธพล เนาวรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม เป็นผู้ชี้แจงแทน
น.ส.ศศินันท์ กล่าวว่า หลักการพื้นฐานของประเทศประชาธิปไตยคือประชาชนต้องได้รับความคุ้มครองสิทธิอย่างเสมอภาคภายใต้กฎหมายเดียวกัน แต่ข้อมูลจากศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน ณ วันที่ 30 เม.ย. 2569 ระบุว่า ตั้งแต่ปี 2563 จนถึงปัจจุบัน มีประชาชนถูกดำเนินคดีทางการเมืองไม่น้อยกว่า 1,997 คน ใน 1,346 คดี และยังมีคดีที่ไม่ถึงที่สุดอีก 527 คดี ส่งผลให้ประชาชนจำนวนมากต้องใช้ชีวิตอยู่กับกระบวนการพิจารณาคดีเป็นเวลานาน
นอกจากนี้ ในปี 2568 มีการยื่นคำร้องขอประกันตัวอย่างน้อย 35 ครั้ง แต่ได้รับอนุญาตเพียง 8-9% เท่านั้น หรือหมายความว่ากว่า 90% ของคำร้องถูกปฏิเสธ ซึ่งส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิต การทำงาน และโอกาสของผู้ถูกกล่าวหา ทั้งที่ยังไม่ได้รับคำพิพากษาถึงที่สุด
น.ส.ศศินันท์ ยังตั้งข้อสังเกตว่า ขณะนี้ประเทศไทยกำลังอยู่ในกระบวนการสมัครเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา หรือ OECD ซึ่งไม่ได้พิจารณาเฉพาะตัวเลขทางเศรษฐกิจ แต่ยังประเมินมาตรฐานด้านกระบวนการยุติธรรม ความโปร่งใส และการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนด้วย จึงถามรัฐบาลว่าจะแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างดังกล่าวอย่างไร เพื่อให้ “การประกันตัวเป็นหลัก การคุมขังเป็นข้อยกเว้น” และไม่กลายเป็นอุปสรรคต่อการเข้าร่วม OECD
ด้าน พล.ต.ท.รุทธพล ชี้แจงว่า การปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมเป็นหนึ่งใน 7 ด้านการปฏิรูปประเทศ โดยมีเป้าหมายลดความเหลื่อมล้ำ กำหนดกรอบเวลาที่ชัดเจนในการดำเนินคดี ปรับปรุงระบบสอบสวนและการถ่วงดุลระหว่างพนักงานสอบสวนกับพนักงานอัยการ รวมถึงพัฒนากระบวนการยุติธรรมให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ระบุว่า สิทธิในการปล่อยตัวชั่วคราวได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 29 และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา โดยการพิจารณาปล่อยตัวชั่วคราวขึ้นอยู่กับดุลพินิจของพนักงานสอบสวน อัยการ หรือศาล ซึ่งเป็นองค์กรอิสระตามกฎหมาย ไม่สามารถถูกแทรกแซงได้ และไม่มีการเลือกปฏิบัติระหว่างคดีการเมืองกับคดีประเภทอื่น
อย่างไรก็ตาม น.ส.ศศินันท์ ได้ลุกขึ้นถามซ้ำ โดยระบุว่า สิ่งที่ต้องการทราบคือมาตรการเชิงนโยบายในการแก้ปัญหาอัตราการไม่ได้รับการประกันตัวที่สูงถึง 90% ไม่ใช่เพียงการอธิบายหลักกฎหมายทั่วไป พร้อมระบุว่า “หากรัฐมนตรีจะตอบเพียงเท่านี้ ส่งเอกสารมาให้อ่านก็ได้ เพราะเป็นเรื่องที่เรียนมาตั้งแต่นิติศาสตร์ปี 1”
พล.ต.ท.รุทธพล ยืนยันว่า การพิจารณาปล่อยตัวชั่วคราวเป็นอำนาจของศาลและผู้มีอำนาจตามกฎหมาย กระทรวงยุติธรรมไม่สามารถก้าวล่วงได้ พร้อมกล่าวถึงการเตรียมความพร้อมของประเทศไทยในการเข้าร่วม OECD ว่า คณะผู้แทน OECD มีกำหนดเข้าตรวจเยี่ยมกระทรวงยุติธรรมในวันที่ 8 มิ.ย.นี้ และไทยได้เตรียมความพร้อมมาแล้วกว่า 2 ปี
“ในปี 2570 ประเทศไทยจะเป็นเจ้าภาพจัดการประชุม OECD ทั้งที่ยังไม่ได้เป็นสมาชิก ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน นายกรัฐมนตรีตั้งเป้าให้ไทยผ่านการประเมินและเข้าเป็นสมาชิก OECD ภายในปี 2570” พล.ต.ท.รุทธพล กล่าว
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม ยังระบุว่า กระทรวงยุติธรรมได้ขับเคลื่อนการเข้าถึงสิทธิประกันตัวผ่านกองทุนยุติธรรม ซึ่งให้ความช่วยเหลือด้านค่าใช้จ่ายทางคดี ค่าทนายความ ค่าธรรมเนียมศาล และเงินประกันตัว โดยระหว่างปี 2566-2568 ได้ช่วยเหลือการประกันตัวผู้ต้องหาและจำเลยในคดีต่าง ๆ แล้ว 458 ราย รวมถึงคดีที่เกี่ยวข้องกับการเมือง 12 ราย ในช่วงปี 2566-2569
“ยืนยันว่ารัฐบาลให้ความสำคัญและตระหนักถึงสิทธิในการเข้าถึงการประกันตัวของผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีทุกประเภทอย่างเสมอภาค เท่าเทียม และเป็นธรรมตามหลักสิทธิมนุษยชน” พล.ต.ท.รุทธพล กล่าว