“สีหศักดิ์” เผย ไม่ผิดคาด กัมพูชาประกาศใช้ “ประนอมภาคบังคับ” ชี้เท่ากับปิดประตูเจรา เขมรต้องรับผิดชอบที่ตัดสินใจแบบนี้

“สีหศักดิ์” ยันไทยพร้อมสู้ทุกกลไกตาม UNCLOS หลังเขมรประกาศใช้กระบวนการ “ประนอมภาคบังคับ” ไม่เริ่มจากการเจรจากันเองก่อน คงหวังชิงความได้เปรียบมากกว่าจะแก้ปัญหาจริง แต่ไทยก็พร้อม เพราะคาดไว้แล้วต้องมาเส้นทางนี้ เท่ากับกัมพูชาปิดประตูเจรจาเรื่องอื่นๆ ด้วย และต้องรับผิดชอบที่ตัดสินใจแบบนี้


วันนี้ (3 มิ.ย.) นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรี และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งอยู่ระหว่างการเดินทางเข้าร่วมการประชุม OECD Ministerial Council Meeting 2026 (MCM) ณ กรุงปารีส สาธารณรัฐฝรั่งเศส ให้สัมภาษณ์ถึงกรณีที่ นายฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ยื่นหนังสือถึงประเทศไทยและเลขาธิการสหประชาชาติ เพื่อเริ่มกระบวนการประนอมภาคบังคับตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 (UNCLOS) ในประเด็นพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลระหว่างสองประเทศ

นายสีหศักดิ์ กล่าวว่า ฝ่ายไทยเห็นว่า การตัดสินใจของกัมพูชาไม่ได้ช่วยให้การแก้ไขปัญหาเกิดขึ้นอย่างแท้จริง อีกทั้งหลายประเด็นที่กัมพูชานำเสนอผ่านถ้อยแถลงสาธารณะ ยังไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริง โดยเฉพาะกรณีที่ไทยยกเลิกบันทึกความเข้าใจปี 2544 (MOU 2544) ซึ่งกัมพูชาอ้างว่าไทยไม่ต้องการปฏิบัติตามพันธกรณี

ทั้งนี้ ไทยยืนยันว่า การยกเลิก MOU 2544 มีขึ้นเนื่องจากกระบวนการภายใต้ข้อตกลงดังกล่าวไม่มีความคืบหน้ามานานกว่า 20 ปี และมีเป้าหมายเพื่อเปิดทางให้ทั้งสองฝ่ายเริ่มต้นการเจรจาเรื่องพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลใหม่ภายใต้กรอบ UNCLOS อย่างเป็นรูปธรรม

“เราคิดว่า หลังจากทั้งสองประเทศเข้าเป็นภาคี UNCLOS แล้ว ควรใช้กระบวนการภายใต้อนุสัญญานี้ และควรเปิดโอกาสให้การเจรจาระดับทวิภาคีดำเนินไปก่อน หากไม่สามารถหาข้อยุติได้ จึงค่อยพิจารณากลไกอื่น ไม่ว่าจะเป็นการประนีประนอมโดยสมัครใจ การตั้งคณะผู้ประนีประนอม หรือกระบวนการประนอมภาคบังคับ” นายสีหศักดิ์ กล่าว

นายสีหศักดิ์ ระบุด้วยว่า กระบวนการประนอมภาคบังคับใช้เวลายาวนาน โดยยกตัวอย่างกรณีติมอร์-เลสเต กับ ออสเตรเลีย ที่ใช้เวลากว่า 2 ปี ส่งผลให้ในช่วงเวลาดังกล่าวไม่สามารถกำหนดเขตแดนทางทะเลหรือพัฒนาพื้นที่ทับซ้อนร่วมกันได้

“ถ้าลองเปิดการเจรจากันก่อน เราอาจบรรลุข้อตกลงได้เร็วกว่านั้นก็ได้ จึงอดตั้งข้อสงสัยไม่ได้ว่าเจตนาของกัมพูชาอาจต้องการกำหนดเงื่อนไขหรือสร้างความได้เปรียบให้กับตัวเอง มากกว่าการแก้ปัญหา” นายสีหศักดิ์ กล่าว

นายสีหศักดิ์ กล่าวอีกว่า อย่างไรก็ตาม ไทยพร้อมตอบสนองต่อทุกกลไกที่กัมพูชาเลือกใช้ ฝ่ายไทยพร้อมอยู่แล้ว เพราะเราคาดการณ์อยู่แล้วว่าจะต้องมาในเส้นทางนี้ และเราได้เตรียมการมาสักพักหนึ่งแล้วว่าถ้าเขามาทางนี้ เราจะดำเนินการอย่างไร ใครจะเป็นผู้ประนีประนอมฝั่งไทย ใครเป็นผู้มีคุณสมบัติความเชี่ยวชาญ และในวันที่ 3 มิ.ย.นอกจากจะมาร่วมการประชุม OECD แล้ว ตนยังจะได้ไปคุยกับที่ปรึกษากฎหมายชาวฝรั่งเศสของไทย เพื่อประเมินแนวทางและความเป็นไปได้ของสถานการณ์

อย่างไรก็ตาม นายสีหศักดิ์ มองว่า การตัดสินใจของกัมพูชาได้ส่งผลกระทบต่อบรรยากาศความร่วมมือในประเด็นอื่นๆ ทั้งการฟื้นฟูความสัมพันธ์ การหารือด้านความมั่นคงชายแดน และการสร้างความไว้วางใจระหว่างกัน

“ขณะนี้ถือว่าเขาปิดประตูแล้วหลายอย่าง ทั้งสำหรับการพูดคุยในเรื่องเขตแดนทางทะเล การไปสู่กลไกประนอมภาคบังคับ ฝ่ายไทยก็พร้อม เราไม่ได้หวั่นไหวอะไร แต่เขาก็ปิดประตูสำหรับการพูดคุยในเรื่องอื่นๆ ที่เขาประสงค์ให้มีความคืบหน้า” นายสีหศักดิ์ กล่าว

นายสีหศักดิ์ เปิดเผยเพิ่มเติมว่า ก่อนหน้านี้ ระหว่างการประชุมที่นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ได้หารือกับ นายปรัก สุคน รองนายกรัฐมนตรี และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศกัมพูชา โดยเสนอให้ทั้งสองฝ่ายเปิดการเจรจากันก่อน หากไม่สามารถหาทางออกได้จึงค่อยเข้าสู่กลไกอื่น แต่กัมพูชากลับเลือกดำเนินการผ่านเวทีระหว่างประเทศทันที

เมื่อถูกถามว่า ท่าทีดังกล่าวส่งผลต่อการทำงานของคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย-กัมพูชา (JBC) หรือไม่ นายสีหศักดิ์กล่าวว่า ประเด็นปัญหาชายแดนไม่ได้มีเพียงเรื่องการปักปันเขตแดน แต่ยังรวมถึงความมั่นคงชายแดน การป้องกันเหตุปะทะ และการสร้างความเชื่อมั่นระหว่างกัน ซึ่งล้วนจำเป็นต้องอาศัยการพูดคุยอย่างต่อเนื่อง

“การแก้ปัญหาไม่ใช่เรื่องของการอ้างสิทธิฝ่ายเดียว แต่ต้องค่อยๆ สร้างความเข้าใจร่วมกัน ไทยไม่ได้มองเรื่องนี้เป็นเกมที่ต้องมีผู้แพ้หรือผู้ชนะ แต่ดูเหมือนฝ่ายกัมพูชาจะพยายามใช้ประเด็นนี้สร้างความได้เปรียบหรือกระแสภายในประเทศ” นายสีหศักดิ์ กล่าว

พร้อมกันนี้ ยังตั้งข้อสังเกตว่า หากกัมพูชามีความจริงใจในการแก้ไขปัญหา ก็ควรแจ้งและหารือกับไทยโดยตรงก่อนดำเนินการในเวทีระหว่างประเทศ ไม่ใช่ออกมาประกาศต่อประชาคมโลก ทำตัวเป็นฝ่ายรุก เพื่อสร้างภาพลักษณ์ความชอบธรรมให้กับตนเอง

“กัมพูชาพูดเสมอว่าต้องการฟื้นฟูความสัมพันธ์ แต่ในอีกด้านหนึ่งก็ยังคงเดินหน้าดำเนินการในเวทีระหว่างประเทศอย่างต่อเนื่อง จึงต้องถามว่าเมื่อใดเราจะยุติการเล่นเกมเหล่านี้ และหันมาแก้ปัญหาร่วมกันอย่างจริงจังเสียที” นายสีหศักดิ์ กล่าว