กรมบัญชีกลางสั่งยกเลิกจัดซื้อเรือฟริเกตกองทัพเรือ 1.67 หมื่นล้าน หลังชี้ข้ออุทธรณ์กลุ่มร่วมค้าไทย-สเปนมีมูลเจาะลึกเบื้องหลังและเปิด3 ฉากทัศน์สำคัญที่ต้องจับตา
ปรากฏการณ์ "ล้มกระดาน" โครงการจัดหาเรือฟริเกตสมรรถนะสูง วงเงิน 16,730 ล้านบาท เป็นการเปิดไส้ในให้เห็นว่ากระบวนการจัดซื้อจัดจ้างแบบ "ตัดแพ้ยกเข่ง" เพื่อให้เหลือผู้ชนะเพียงรายเดียวนั้นมีข้อกังขา คำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ฯ กรมบัญชีกลาง ชี้ว่าข้อโต้แย้งของกลุ่มร่วมค้าไทย-สเปน "มีมูลรับฟังได้" ถือเป็นเปิดฉากเดิมพันครั้งใหม่ที่อาจนำไปสู่ "การรีเซต" ที่ได้ประโยชน์สูงสุด หรือ "การเปลี่ยนเกม" ที่อันตรายกว่าเดิม
ปฏิบัติการ "ปัดตกยกแผง" และใบสั่งจากกรมบัญชีกลาง
วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 กลายเป็นวันสำคัญอีกหน้าหนึ่งของวงการยุทโธปกรณ์ไทย เมื่อมีรายงานข่าวจากสื่อกระแสหลักต่างยืนยันตรงกันว่า คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์และข้อร้องเรียน กรมบัญชีกลาง มีคำสั่งให้กองทัพเรือ "ยกเลิกการจัดซื้อจัดจ้าง" โครงการต่อเรือฟริเกตสมรรถนะสูง และให้ดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างใหม่ให้ถูกต้องตามขั้นตอนและระเบียบที่เกี่ยวข้อง ตามนัยมาตรา 119 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560
แม้ พล.ร.อ.นเรศ วงศ์ตระกูล ผู้บัญชาการทหารเรือ (ผบ.ทร.) จะออกมาให้สัมภาษณ์ในเชิง "แบ่งรับแบ่งสู้" โดยระบุว่ายังไม่เห็นหนังสืออย่างเป็นทางการ ทราบเพียงว่าเป็นการแจ้งให้ทบทวนกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและได้สั่งการให้ทีมงานเร่งตรวจสอบข้อมูลแล้ว แต่เนื้อหาในคำวินิจฉัยที่ปรากฏออกมานั้นชัดเจนเกินกว่าจะปฏิเสธได้
สำหรับรายละเอียดของคำวินิจฉัย คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ฯ ได้พิจารณาคำอุทธรณ์ของเอกชนทั้ง 5 รายที่ถูกคณะกรรมการจ้างโดยวิธีคัดเลือกของกองทัพเรือตัดตกคุณสมบัติทั้งหมด (จนเหลือเพียง บริษัท Hanwha Ocean Co., Ltd. จากเกาหลีใต้ ผ่านเข้ารอบและชนะการเสนอราคาที่วงเงิน 16,730 ล้านบาทเพียงรายเดียว) โดยคณะกรรมการฯ เห็นว่าข้อกล่าวอ้างของผู้อุทธรณ์ 4 ราย ได้แก่
1. บริษัท Singapore Technologies Engineering Ltd. (ST Engineering) ยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีและอู่ต่อเรือป้องกันประเทศจากสิงคโปร์
2. บริษัท TAIS Gemi Insaat ve Teknoloji Anonim Sirketi จำกัด กลุ่มกิจการต่อเรือรบชั้นนำจากตุรกี
3. บริษัท Askeri Fabrika ve Tersane Isletme Anonim Sirketi (ASFAT) รัฐวิสาหกิจด้านอุตสาหกรรมป้องกันประเทศและอู่ต่อเรือทหารจากตุรกี
4. บริษัท Hyundai Heavy Industries Co., Ltd. (HHI) อู่ต่อเรือพาณิชย์และเรือรบรายใหญ่ระดับโลกจากเกาหลีใต้
ล้วนไม่มีน้ำหนักเพียงพอที่จะรับฟังได้
แต่ทว่าคำอุทธรณ์ของผู้อุทธรณ์อีกราย คือ "กิจการร่วมค้า Thai Frigate Building Consortium" ซึ่งเป็นการผนึกกำลังกันระหว่าง บริษัท Navantia S.A. รัฐวิสาหกิจอู่ต่อเรือระดับโลกของสเปน ร่วมกับเครือข่ายอุตสาหกรรมต่อเรือและซัพพลายเชนของไทย กลับกลายเป็นจุดตายที่ล้มกระดานทั้งโครงการ เพราะคณะกรรมการฯ เห็นว่า "เป็นประเด็นสาระสำคัญ มีมูลรับฟังได้ และส่งผลกระทบต่อการจัดซื้อจัดจ้างอย่างมีนัยสำคัญ"
กะเทาะเปลือก "กติกาของกองทัพเรือ" กับข้อโต้แย้งที่ฟังขึ้น
เหตุใดข้อกล่าวอ้างของ กิจการร่วมค้า Thai Frigate Building Consortium จึงมีน้ำหนักมากพอที่จะคว่ำมติของกองทัพเรือได้? หากพิจารณาข้อมูลการยื่นข้อเสนอควบคู่กับบทวิเคราะห์จากเพจผู้เชี่ยวชาญด้านยุทโธปกรณ์อย่าง ThaiArmedForce.com (TAF) จะเห็นภาพความย้อนแย้งใน "กติกาของกองทัพเรือ" ที่ชวนตั้งคำถามอย่างยิ่ง:
1. ตรรกะวิบัติการประเมิน "กองทัพเรือได้เรือ ประเทศต้องได้ด้วย": จุดขายสำคัญที่กองทัพเรือเขียนไว้ในเงื่อนไขการประกวดราคา (TOR) รอบนี้ คือ นโยบายชดเชยทางเศรษฐกิจ (Offset Policy) และการต่อเรือในประเทศ เพื่อยกระดับอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของไทย กลุ่ม Thai Frigate Building Consortium ได้ยื่นข้อเสนอแบบเรือ ALFA 3000 พร้อมแผนการ "ต่อเรือในประเทศไทย 100%" ตั้งแต่ลำแรก และมอบมูลค่า Offset สูงถึง 51,000 ล้านบาท (คิดเป็น 300% ของมูลค่าโครงการ) แต่ผลลัพธ์ที่ออกมา กองทัพเรือกลับตัดสิทธิ์ข้อเสนอที่ให้ประโยชน์สูงสุดแก่ประเทศนี้ทิ้ง โดยอ้างว่าไม่สามารถทำได้จริงตามกรอบเวลาและต้องนำเข้าอุปกรณ์จากต่างประเทศ แล้วไปเลือก Hanwha Ocean ที่เสนอต่อเรือในไทยเพียง 20% ซึ่งตามบทวิเคราะห์ของ ThaiArmedForce.com ชี้ชัดว่าเป็นข้อเสนอที่สร้างมูลค่าเพิ่มให้อุตสาหกรรมต่อเรือไทยน้อยที่สุดในบรรดาผู้เข้าแข่งขันทั้งหมด
2. มาตรฐาน "กติกาของกองทัพเรือ" ที่เลือกปฏิบัติ: ThaiArmedForce.com วิเคราะห์ไว้อย่างตรงไปตรงมาว่า กระบวนการตรวจเอกสารภายใต้ "กติกาของกองทัพเรือ" ในรอบที่ผ่านมา มีลักษณะเหมือน "ประกวดการทำเอกสารที่นั่งไล่จับผิดทุกตัวอักษร" โดยเอาวัตถุประสงค์สำคัญอย่างการได้เรือฟริเกตที่ประเทศไทยได้ประโยชน์สูงสุดไว้ทีหลัง การตัดคู่แข่ง 5 รายตกทั้งหมด ทำให้เกิดภาวะ "ผูกขาดโดยปริยาย" เมื่อเหลือ Hanwha Ocean เพียงเจ้าเดียว กองทัพเรือก็สิ้นไร้ซึ่งอำนาจต่อรองในชั้นเจรจาสัญญา ผลที่ได้คือเรือที่สเปกต่ำกว่าคู่แข่งในราคาเกือบเต็มเพดานงบ 16,730 ล้านบาท เพราะไม่มีผู้ชนะรายใดจะยอมแถมสเปกให้ฟรีๆ ในเมื่อไม่มีคู่แข่งมาคอยกดดัน ยิ่งไปกว่านั้น TAF ยังตั้งข้อสังเกตว่า หากใช้ "กติกาของกองทัพเรือ" ในมาตรฐานเดียวกันมาตรวจสอบฝั่ง Hanwha Ocean เอง ก็มีประเด็นสุ่มเสี่ยงที่จะตกคุณสมบัติเช่นกัน ทั้งเรื่องข้อพิพาททางกฎหมายระดับนานาชาติ และสเปกทางเทคนิคบางส่วนที่อาจไม่ครบถ้วนตาม TOR
ย้อนรอยปมร้าว 1.7 หมื่นล้าน: จากความหวังสู่การอุทธรณ์
โครงการจัดหาเรือฟริเกตสมรรถนะสูง วงเงินงบประมาณ 17,000 ล้านบาท มีเป้าหมายเพื่อเติมเต็มโครงสร้างกำลังรบหลักของกองทัพเรือให้ครบ 8 ลำ ทดแทนเรือเก่าที่ทยอยปลดระวาง โดยมีการเปิดเชิญชวนบริษัทต่อเรือชั้นนำ 11 แห่ง และมีเอกชน 6 รายยื่นซองแข่งขันเมื่อช่วงต้นปี 2569
แต่ทันทีที่กองทัพเรือประกาศผลเมื่อช่วงต้นเดือนกันยายน 2569 ให้ Hanwha Ocean (ชื่อเดิมคือ DSME ผู้ต่อเรือหลวงภูมิพลอดุลยเดช) เป็นผู้ชนะเพียงรายเดียว เสียงวิพากษ์วิจารณ์ทั้งจากแวดวงการทหารและฝ่ายการเมือง เช่น ข้อทักท้วงจากโฆษกพรรคประชาธิปัตย์เรื่องการลดสัดส่วนต่อเรือในประเทศจาก 100% เหลือ 20% ก็ปะทุขึ้นทันที ทั้งข้อกังขาเรื่องความโปร่งใส สัดส่วนการต่อเรือในประเทศที่ต่ำเตี้ยเรี่ยดิน รวมถึงบทเรียนเรื่องปัญหาทางเทคนิคและอะไหล่ของเรือหลวงภูมิพลอดุลยเดชในอดีต จนนำไปสู่การยื่นอุทธรณ์ของทั้ง 5 บริษัท และจบลงด้วยคำสั่งล้มดีลในวันนี้
เปิด 3 ฉากทัศน์หลังล้มดีล: โอกาสทองของชาติ หรือ "ประตูหลัง" ให้ทุนจีน?
เมื่อการประมูลรอบแรกถูกสั่งให้เป็นโมฆะ เกมต่อไปของกองทัพเรือภายใต้การนำของ พล.ร.อ.นเรศ จะเดินไปในทิศทางไหน ThaiArmedForce.com ได้ฉายภาพฉากทัศน์ที่เป็นไปได้ไว้ 3 แนวทางหลัก ซึ่งล้วนมีเดิมพันสูงลิ่ว:
• ฉากทัศน์ที่ 1: Soft Reset (เปิดยื่นซองใหม่ ใช้กติกาเดิม) ให้ผู้เข้าแข่งขัน 6 รายเดิมกลับมายื่นข้อเสนอใหม่ภายใต้กติกา TOR เดิม นี่คือทางออกที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติมากที่สุด เพราะวันนี้ผู้เข้าแข่งขันทุกรายเห็น "หน้าไพ่" ของกันและกันหมดแล้ว หากเปิดประมูลใหม่ภายใต้กติกาเดิมที่เขียนเรื่อง Offset ไว้ดีมากอยู่แล้ว ทุกค่ายจะต้องงัดสเปกที่ดีที่สุด ราคาที่คุ้มค่าที่สุด และสัดส่วนการต่อเรือในไทยที่สูงที่สุดออกมาห้ำหั่นกันอย่างแท้จริง
• ฉากทัศน์ที่ 2: Hard Reset (รื้อ TOR เขียนกติกาใหม่) ยกเลิก TOR เดิมแล้วร่างกติกาใหม่ทั้งหมด นี่คือจุดที่สังคมและฝ่ายค้านต้องจับตาห้ามกะพริบ เพราะการรื้อ TOR ใหม่เปิดช่องให้ผู้มีอำนาจเขียนกติกาใหม่ได้ตามใจชอบ ไม่ว่าจะเป็นการตัดเงื่อนไขการต่อเรือในประเทศทิ้ง หรือ การถอดข้อกำหนดมาตรฐาน NATO ออก ซึ่งอาจเป็นการเปิดประตูหลังให้ค่ายอาวุธจากบางประเทศอย่าง "จีน" เข้ามาเสียบแทน เหมือนที่เคยเกิดขึ้นในหลายโครงการของกองทัพ และอาจทำให้ทิศทางยุทโธปกรณ์ของราชนาวีไทยเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง
• ฉากทัศน์ที่ 3: Factory Reset (พับโครงการ-โยกงบซื้อเรือดำน้ำ?) ยกเลิกการจัดหาเรือฟริเกตไปเลย ซึ่งจะทำให้กองทัพเรือต้องคืนงบประมาณผูกพัน 2 งวด (รวมงบปี 2570 ที่ผ่านสภาฯ แล้ว) คืนคลัง แต่ตามปกติวิสัยของระบบราชการไทย ไม่มีกองทัพไหนยอมปล่อยให้งบประมาณหลักหมื่นล้าน "ตกน้ำ" จึงอาจมีการงัด "นวัตกรรมงบประมาณ" อย่างการขอโอนเปลี่ยนแปลงงบประมาณ ซึ่งไม่ต้องผ่านความเห็นชอบจากสภาฯ เพื่อนำเงินก้อนนี้ไปซื้อยุทโธปกรณ์อื่นแทน ท่ามกลางกระแสข่าวลือหนาหูว่าอาจถูกผันไปอุ้มโครงการ "เรือดำน้ำลำที่สอง" ซึ่งหากเกิดขึ้นจริง ย่อมเป็นการเปิดแผลใหญ่และสร้างวิกฤตศรัทธาครั้งใหม่ให้กับกองทัพเรืออย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
คำสั่งยกเลิกของกรมบัญชีกลางในครั้งนี้ จึงเปรียบเสมือน "โอกาสแก้ตัว" ครั้งสำคัญของกองทัพเรือ ว่าจะเลือกเดินหน้าด้วยความโปร่งใสโดยยึดเอาผลประโยชน์ของประเทศและอุตสาหกรรมต่อเรือไทยเป็นที่ตั้ง หรือจะใช้ช่องว่างทางระเบียบเพื่อเปิดเกมใหม่ที่เอื้อประโยชน์ให้กลุ่มทุนหน้าเดิมอีกครั้ง! รอติดตามกันต่อไป.


