สำนักพระราชวังออกประกาศ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ สิ้นพระชนม์อย่างสงบ สิริพระชันษา 47 ปี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประชาชนเข้าถวายสักการะพระศพ ณ 'พระที่นั่งพิมานรัตยา' ได้ตั้งแต่วันที่ 27 มิถุนายนนี้เป็นต้นไป พร้อมพาย้อนรอยประวัติศาสตร์ ทำความรู้จักสถานที่สำคัญแห่งนี้ ซึ่งผูกพันกับราชประเพณีการสรงน้ำพระบรมศพและประดิษฐานพระบรมศพมาอย่างยาวนาน
จากกรณีเช้าวันนี้ (12 มิ.ย.) สำนักพระราชวังออกประกาศระบุว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ได้สิ้นพระชนม์ลงแล้วอย่างสงบ เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 11 มิถุนายน พุทธศักราช 2569 เวลา 19.48 น. ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย สิริพระชันษา 47 ปี
ในการนี้ สำนักพระราชวังได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประชาชนทั่วไปสามารถเดินทางเข้าถวายสักการะพระศพ ณ พระที่นั่งพิมานรัตยา ในพระบรมมหาราชวัง ได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 09.00-21.00 น. โดยจะเริ่มเปิดให้เข้าถวายสักการะภายหลังจากการพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศลครบ 15 วัน คือตั้งแต่วันเสาร์ที่ 27 มิถุนายน 2569 เป็นต้นไป
สำหรับ "พระที่นั่งพิมานรัตยา" ซึ่งใช้เป็นสถานที่ประดิษฐานพระศพนั้น ตั้งอยู่ทางด้านทิศใต้ของพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ เพื่อใช้เป็นพระวิมานที่บรรทมของพระมหากษัตริย์ และบางครั้งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นที่ประทับของพระบรมวงศานุวงศ์ฝ่ายในชั้นสูง อาทิ ในสมัยรัชกาลที่ ๒ และรัชกาลที่ ๕
ต่อมาในระยะหลัง พระที่นั่งองค์นี้ได้ถูกใช้เป็นสถานที่สำหรับประกอบพิธีสรงน้ำพระบรมศพของพระมหากษัตริย์ พระมเหสี และพระราชเทวี ในหลายรัชกาล อาทิ พระบรมศพของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนี (พ.ศ. 2462), พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล (พ.ศ. 2489) รวมถึงการสรงน้ำพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ด้านสถาปัตยกรรม พระที่นั่งพิมานรัตยาเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ายกพื้นสูง เชื่อมต่อกับพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท โดดเด่นด้วยหลังคาทรงไทยมุงกระเบื้องเคลือบ ประดับช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ นาคสะดุ้ง และหน้าบันจำหลักไม้ลายพระพรหมทรงหงส์ล้อมรอบด้วยลายกระหนกเครือเถาอย่างวิจิตรงดงาม
ย้อนรอยธรรมเนียม "การสรงน้ำพระบรมศพ"
ข้อมูลจากนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ระบุถึงธรรมเนียมการสรงน้ำพระบรมศพ ซึ่งปรากฏหลักฐานมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ว่าเป็นขั้นตอนที่จำลองมาจากการอาบน้ำของบุคคลทั่วไป โดยเมื่อสรงน้ำชำระพระบรมศพแล้ว จะเข้าสู่ขั้นตอนการถวายพระสุคนธ์ (เครื่องหอม) การสวมภูษาอาภรณ์ เครื่องถนิมพิมพาภรณ์ และพระชฎา ก่อนประดิษฐานบนพระแท่น
ในส่วนของราชสำนัก การจัดสถานที่สรงน้ำพระบรมศพจะพิจารณาจากความสะดวกและพระเกียรติยศเป็นสำคัญ ดังเช่นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ มีการจัดพิธีสรงน้ำพระบรมศพ ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน อันเป็นสถานที่สวรรคต ก่อนที่ในเวลาต่อมาจนถึงปัจจุบัน ราชสำนักจะกำหนดให้ "พระที่นั่งพิมานรัตยา" เป็นสถานที่หลักในการประกอบราชประเพณีสำคัญนี้สืบมา