"จิตแพทย์" ชี้แจงการแบ่งแยกเคสปัญหาการละเมิดทางเพศในเด็ก อายุเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญ หากต่างกันเกินอย่างน้อย 3 ปีจัดเป็น "ละเมิดทางเพศ" ไม่ใช่ "แค่เล่นกัน" แต่ต้องดูปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น มีการร่วมเพศ สอดใส่หรือใช้ปาก ทำซ้ำ ขู่เข็ญ สถานที่ลับตาคน
จากกรณี “ทราย สิรณัฐ สก๊อต” ได้เปิดเผยคลิปเสียงเพื่อตอบโต้ “พาย สุนิษฐ์ สก๊อต” พี่ชาย ปมก่อเหตุล่วงละเมิดทางเพศน้องชายตัวเองในวัยเด็ก (อ่านข่าวเพิ่มเติม : “ทราย สก๊อต” ปล่อยคลิปเสียงโต้กลับพี่ชาย ถูกบังคับให้อมอวัยวะเพศ? (คลิป))
ศ.พญ.อุมาพร ตรังคสมบัติ จิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านจิตเวชศาสตร์เด็กและวัยรุ่น ได้โพสต์ให้ความเห็นถึงกรณีดังกล่าวว่า ...
แค่เด็กเล่นกันหรือละเมิดทางเพศ??
เมื่อฟังคลิปเสียงแล้ว เราอาจสงสัยว่าสิ่งที่เกิดขึ้นระหว่างพี่น้องนั้นเป็นเพียงการเล่นกันแบบเด็กๆ หรือเป็นการละเมิดทางเพศ
เพื่อช่วยให้เราเข้าใจเรื่องนี้และช่วยเหลือเด็กที่ถูกกระทำอย่างเหมาะสม อาจารย์ขอให้ข้อมูลดังนี้ค่ะ
sex play คืออะไร?
คนไทยอาจใช้คำว่า "เด็กๆ เล่นกัน" ซึ่งก็เป็นคำที่ถูกต้อง ในวัยเด็กอาจมีสิ่งที่เรียกว่า sex play หรือการเล่นเกี่ยวกับอวัยวะเพศ เช่น เปิดกระโปรงหรือถอดกางเกงของเพื่อน หรือแอบจับจู๋เป็นต้น มันเป็นการเล่นระหว่างเด็กที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกัน เกิดขึ้นเพราะความอยากรู้อยากเห็นและไม่ได้มีการบังคับขู่เข็ญ เมื่อเล่นแล้ว ความอยากรู้อยากเห็นหมดไปแล้ว ก็เลิกกันไป
Sexual abuse คือการละเมิดทางเพศ เป็นการกระทำที่ลิดรอนสิทธิ เป็นการก่อความรุนแรงกับร่างกายของอีกคนหนึ่งโดยไม่ได้รับความยินยอมและอาจมีการทำซ้ำๆ
แยกอย่างไรระหว่าง sex play กับ sexual abuse?
ต้องพิจารณาปัจจัยหลายอย่าง
- sex play
1. เด็กมีอายุเท่ากัน (หรือไล่เลี่ยกัน ไม่ใช่ต่างกันหลายปี) มีขนาดตัวพอๆ กันและอยู่ในระดับพัฒนาการ (developmental level) เดียวกัน
2. แรงจูงใจ คือความอยากรู้อยากเห็น เป็นการ explore หรือค้นหาเกี่ยวกับร่างกายของตนเองและเด็กอื่นแบบไร้เดียงสา ไม่ใช่เพื่อตอบสนองความพึงพอใจของตนเอง
3. เป็นการกระทำที่ไม่มีความรุนแรง ไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวด ไม่มีการก้าวร้าวหรือใช้วิธีบังคับขู่เข็ญ
4. หากผู้ใหญ่เข้ามาแนะนำหรือสั่งสอนถึงความเหมาะสมหรือกฎแห่งความเป็นส่วนตัว (privacy rules) เด็กจะเข้าใจและหยุดพฤติกรรมนั้นได้ง่าย
5. ความบ่อย: เกิดไม่บ่อย และไม่ใช่พฤติกรรมที่หยุดไม่ได้
6. สถานที่ sex play มักจะเกิดในที่โล่งแจ้งมากกว่า เช่นในสนามเด็กเล่น
7. ความลับ ไม่มีการเก็บเป็นความลับ ไม่บังคับอีกฝ่ายหนึ่งว่าห้ามบอกใคร
- Sexual abuse-การละเมิดทางเพศ
1. Power imbalance อำนาจที่แตกต่างกันระหว่างเด็ก 2 คน เช่นคนหนึ่งโตกว่า แข็งแรงกว่า กระทำต่อเด็กที่เล็กกว่าหรืออ่อนแอกว่า
2. พฤติกรรมเป็นแบบผู้ใหญ่ เช่นมีการร่วมเพศ มีการสอดใส่หรือใช้ปากกับอวัยวะเพศ
3. มีการทำซ้ำ ทำบ่อยหรือรุนแรงขึ้น
4. มีการบังคับขู่เข็ญ หรือติดสินบน
5. สถานที่ มักเกิดในที่ลับตาคน
6. มีการเก็บเป็นความลับ
7. การมีจินตนาการทางเพศ (sexual fantasy) หากมีจินตนาการทางเพศในขณะที่ทำก็ชี้ว่าเป็นการละเมิดทางเพศ
8. เด็กที่ถูกกระทำมีพฤติกรรมเปลี่ยนไป เช่น มีความกังวลใจหรือหวาดกลัวและมีพฤติกรรมทางเพศกับของเล่น หรือเพื่อนร่วมชั้น
❌ตัวแยกที่สำคัญก็คือ
- อายุ แตกต่างกันอย่างน้อย 3 ปีขึ้นไป* เช่นเด็ก 10 ขวบกระทำต่อเด็ก 6 ขวบ เป็นต้น (พูดง่ายๆ ว่าอาจเป็น sex play หากอายุห่างกันไม่เกิน 3 ปี แต่ทั้งนี้ต้องพิจารณาปัจจัยอื่นด้วย)
❌❌ถ้าอายุต่างกันมาก เช่น 4-5 ปีขึ้นไปก็ถือว่าเป็นการละเมิดทางเพศแน่นอน แม้พฤติกรรมที่ทำอาจจะไม่รุนแรง เช่นอาจแค่แตะต้องของสงวน และไม่มีการสอดใส่
แต่อย่าลืมว่า เด็กที่เล็กกว่าก็สามารถละเมิดทางเพศเด็กที่โตกว่าได้ ถ้าฝ่ายหลังมีลักษณะอ่อนแอกว่า เช่นมีโรคบางอย่างที่ทำให้ปกป้องตัวเองไม่ได้หรือสติปัญญาไม่ดี เป็นต้น
(*ในเรื่องอายุ แต่เดิมนั้นให้ถึง 4 ปี ปัจจุบันลดลงมาเป็น 3 ปี แต่ตัวเลขนี้เป็นการกำหนดคร่าวๆ เพื่อช่วยในการดูแลเคส ไม่ใช่ตัวเลขจากงานวิจัย)