"อ.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์" นักวิชาการสิ่งแวดล้อมชื่อดัง ออกโรงตั้งข้อสังเกตถึงเมกะโปรเจกต์รัฐ จี้ประเมินความคุ้มค่าระหว่าง "แลนด์บริดจ์" และ "อันดามันมรดกโลก" หลังพบรายงาน EHIA ละเลยประเด็นขุมทรัพย์ทางธรรมชาติ เสนอแนะรัฐบาลหาทางออกร่วมเพื่อผลักดันทั้งสองโครงการควบคู่กัน ชี้หากทำสำเร็จ ประเทศไทยมีสิทธิ์กวาดรายได้ "รวยสองเด้ง" อย่างยั่งยืน
วันนี้ (29 เม.ย.) ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ นักวิทยาศาสตร์ทางทะเลและนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมชั้นนำของประเทศไทย และรองคณบดีคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ออกมาโพสต์ข้อความตั้งคำถามถึงความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจระหว่างโครงการ "อันดามันมรดกโลก" และ "แลนด์บริดจ์" โดยชี้ให้เห็นว่าพื้นที่อนุรักษ์ทะเลอันดามันมีศักยภาพในการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวอย่างมหาศาลหากได้รับการรับรองจากยูเนสโก แต่ปัจจุบันรายงานของโครงการแลนด์บริดจ์กลับยังไม่ได้นำประเด็นเรื่องมรดกโลกนี้มาพิจารณาหรือระบุถึง ทั้งนี้ เจ้าตัวได้ระบุข้อความว่า
"ไม่ใช่ขัดขวางการพัฒนา ไม่ใช่การอนุรักษ์ที่ไม่คำนึงถึงเศรษฐกิจ แต่เป็นการตั้งคำถามง่ายๆ ว่าอันดามันมรดกโลกกับแลนด์บริดจ์ อะไรทำให้ไทยรวยมากกว่ากัน ? ก่อนอื่นขอแนะนำให้เพื่อนธรณ์รู้จักกับอันดามันมรดกโลก "พื้นที่แหล่งอนุรักษ์ทะเลอันดามัน" ได้รับการบรรจุในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative List) ของศูนย์มรดกโลก ยูเนสโก ตั้งแต่ปี 2565 ครอบคลุมอุทยานแห่งชาติ 6 แห่งทางฝั่งอันดามัน รวมพื้นที่กว่า 7 แสนไร่ พื้นที่ที่ได้รับการเสนอชื่อประกอบด้วยอุทยานแห่งชาติ 6 แห่ง
1. อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง
2. อุทยานแห่งชาติแหลมสน (จ.ระนอง-พังงา)
3. อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสิมิลัน (จ.พังงา)
4. อุทยานแห่งชาติเขาลำปี-หาดท้ายเหมือง (จ.พังงา)
5. อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์-หมู่เกาะสิมิลัน-แหลมสน (รวมถึงพื้นที่ใกล้เคียง)
6. อุทยานแห่งชาติสิรินาถ (จ.ภูเก็ต)
ความสำคัญของแหล่งอนุรักษ์อันดามัน
คุณค่าระดับโลก: ได้รับการยอมรับว่ามีความงดงามทางธรรมชาติ คุณค่าทางนิเวศวิทยา และเป็นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตที่หายาก ช่วยเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวในเขตอันดามันเหนืออย่างก้าวกระโดด สอดคล้องกับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เช่น แผนขยายสนามบินหลักแห่งใหม่ในอันดามัน (พังงา/ภูเก็ต)
เป้าหมายการอนุรักษ์: เพื่อยกระดับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติทางทะเลและชายฝั่งอย่างยั่งยืน ส่งเสริมภาพลักษณ์ของไทยในเวทีโลก ปัจจุบัน พื้นที่แหล่งอนุรักษ์ทะเลอันดามันยังอยู่ในขั้นตอนการจัดทำเอกสารฉบับสมบูรณ์เพื่อนำเสนอเข้าสู่การพิจารณาของยูเนสโกให้เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติอย่างเป็นทางการต่อไป
คราวนี้ขอให้เพื่อนธรณ์ลองคิด การท่องเที่ยวในอันดามันเหนือ (ภูเก็ต/พังงา) คือฮับของการท่องเที่ยวไทยมาตลอด ขณะที่ระนองมีศักยภาพสูงในการขยายตัว เขตมรดกโลกคือตราประทับสุดยอดด้านการท่องเที่ยว เป็นที่รับรู้ของนักท่องเที่ยวทั่วโลกมาหลายสิบปี ใครๆ ก็อยากไปเที่ยวมรดกโลก โดยเฉพาะมรดกโลกที่เต็มเปี่ยมไปด้วยความงดงาม เข้าถึงได้ง่าย มีโครงสร้างพื้นฐานรองรับ เฉกเช่นอันดามันเหนือ ยังไม่มีการประเมิน “ความรวยแบบก้าวกระโดด” หากอันดามันเป็นมรดกโลก แต่แน่นอนว่าเยอะ !
แล้วเราเลือกทั้งคู่ได้ไหม ?
เขตมรดกโลก Great Barrier Reef ของออสเตรเลียเป็นตัวอย่างที่ดี ที่นั่นมีทั้งมรดกโลก ท่าเรือ เมืองใหญ่ ฯลฯ อยู่ในพื้นที่เดียวกัน
แล้วทำไงให้อยู่ร่วมกันได้ ?
เริ่มจากเราต้องยอมรับว่าในพื้นที่แลนด์บริดจ์มีอันดามันมรดกโลก เอกสารต่างๆ ของแลนด์บริดจ์ รวมถึง EHIA ไม่เอ่ยถึงอันดามันมรดกโลก แม้ประเทศไทยเป็นผู้เสนอไปที่ยูเนสโกเมื่อ 3 ปีก่อน (เป็นมติ ครม. หลายท่านในรัฐบาลนี้อยู่ในที่ประชุมครม.ตอนนั้น) เมื่อไม่เอ่ยถึง แล้วจะอยู่ร่วมได้อย่างไร ? อันดามันมรดกโลกเป็นโครงการใหญ่ มีการศึกษาวิจัยข้อมูลด้านธรรมชาติมากมาย รวมถึงวิถีชีวิตของผู้คน ฯลฯ แต่เราไม่นำมาใช้ เพราะไม่เอ่ยถึง แล้วจะเอามาใช้ได้ไง ?
หากไทยอยากได้ตังค์ เราควรจะเริ่มทำ 2 อย่าง
ประเมินว่าอันดามันมรดกโลกกับแลนด์บริดจ์ อะไรคือสิ่งที่ทำให้เรารวยกว่า มีความเป็นไปได้ของความรวยมากกว่า และมีผลกระทบน้อยกว่า
ประเมินว่า 2 อย่างไปด้วยกันได้ไหม ทำไมเราไม่อยากรวย 2 เด้ง ?
ทั้งหมดนี้คือความเห็นของนักอนุรักษ์ที่อยากให้ประเทศไทยรวยกว่านี้ รวยอย่างรอบคอบ รวยอย่างชาญฉลาด รวยจนร้องพอแล้ว พอแล้ว จนถึงชั่วลูกชั่วหลาน ผู้นำประเทศที่สามารถสร้างความรวยให้ไทยได้เช่นนั้น ผู้คนจะจดจำว่ามีฝีมือ"