ดร.ธรณ์เผยความสำเร็จหน่วยวิจัยหญ้าทะเลต้านโลกร้อน ปลูกในพื้นที่ใหม่ที่เกาะสมุยได้ผลเกินคาด จากการทดลองปลูก 3 ต้น ขยายเป็น 54 ต้น อัตรารอด 73% เปลี่ยนทะเลที่เคยว่างเปล่าให้กลายเป็นแหล่งอาศัยที่สมบูรณ์
วันนี้ (23 เม.ย.) เฟซบุ๊ก "Thon Thamrongnawasawat" ของ ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ นักวิชาการด้านทะเลและสิ่งแวดล้อม และรองคณบดีคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ออกมาแสดงข่าวดีสำหรับทะเลไทยที่ได้ปลูกหญ้าทะเลแค่ 3 ต้น ผ่านไป 10 เดือน แตกกอเป็น 54 ต้น ซึ่งนับได้ว่าสำเร็จสูงถึง 73%
ดร.ธรณ์ระบุข้อความว่า “ความสำเร็จที่ต้องกรีดร้องของคนรักทะเลไทย เพราะนี่ไม่ใช่แค่ปลูกเพื่อฟื้นฟู แต่เป็นการปลูกในพื้นที่ใหม่ ในที่ที่ไม่เคยมีหญ้าทะเลมาก่อน
หน่วยวิจัยหญ้าทะเลต้านโลกร้อน คณะประมง ทำงาน 2 แนวทาง
อย่างแรกคือ การเพาะพันธุ์หญ้าทะเล เราทำจนสามารถเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อได้เป็นที่แรกของโลก (เดี๋ยวธรณ์จะไปออกทีวีเรื่องนี้แหละ)
อีกอย่างคือการปลูกหญ้าในทะเล ปรกติเราจะคิดแค่การฟื้นฟูในพื้นที่เดิม
แต่เมื่อโลกร้อนคุกคามหนัก ปัจจัยต่างๆ แปรผัน หญ้าทะเลหายไปเพียบ
การปลูกซ้ำๆ ลงที่เดิม พื้นที่ซึ่งแปรเปลี่ยนไปก็เหมือนความพยายามในการง้อให้คนรักเก่ากลับคืนมา
มันยาก ข้อมูลหลายอย่างบ่งบอก สภาพดินเปลี่ยน ปัจจัยสิ่งแวดล้อมคุกคามเป็นระยะ
เพราะโลกร้อนขึ้นเรื่อยๆ หากหญ้าธรรมชาติยังตายหมด ทำไมเราคิดว่าจะปลูกหญ้าเก่งกว่าธรรมชาติ
แน่นอนว่าเราก็ยังต้องพยายาม เพื่อปากท้องของพี่น้องในพื้นที่ เพื่อสัตว์หายากที่อาศัยในบริเวณนั้น
แต่มันมีคำตอบอย่างอื่นอีกไหม ?
เช่นการปลูกหญ้าในพื้นที่ไม่เคยมีหญ้าทะเลมาก่อน
อาจเป็นเพราะการแพร่กระจายมาไม่ถึง เพราะโอกาสที่หญ้าทะเลสักเมล็ดลอยมาจนฝังต้นออกราก มันเป็นไปได้ยากเหลือหลาย
งานวิจัยด้าน DNA จากหลายประเทศบอกตรงกัน ดงหญ้าทะเลแห่งหนึ่ง อาจเริ่มต้นจากหญ้าแค่ต้นสองต้น ก่อนระบบรากแตกแขนงกระจายออกไปเป็นไร่ๆ
ในพื้นที่ซึ่งเหมาะสำหรับหญ้าทะเลขึ้น แต่ไม่มีเมล็ดลอยมาถึงหรือลอยมาแต่ขึ้นไม่ได้
พื้นที่นั้นมันก็ไม่มีหญ้า
แต่ถ้าปัจจัยตรงนั้นเหมาะสม เราจะไม่ลองดูเหรอ ?
คณะประมงจึงใช้เวลายาวนาน ด้วยการนำของทีมอาจารย์หนิง รองหัวหน้าหน่วย สตรีเหล็กผู้ไม่เคยอยู่บ้าน
เมื่อ 5 ปีก่อน เราประสบความสำเร็จในการทำแผนที่พื้นที่เหมาะสมในการปลูกหญ้าทะเล โดยไม่ต้องสนว่าตรงนั้นเคยมีหญ้าไหม
เทคนิคนี้เริ่มเป็นที่ยอมรับ กรมทะเลจัดการอบรมครั้งใหญ่ อ.หนิงและทีมเป็นวิทยากรนานหลายวันให้น้องๆ ในกรมทะเล
แต่เทคนิคยังนำไปใช้เฉพาะพื้นที่เคยมีหญ้าทะเล เพื่อการฟื้นฟูเป็นหลัก
เราต้องการบททดสอบว่าถ้าปลูกในพื้นที่ไม่เคยมีหญ้า มันจะทำได้ไหม ?
หนึ่งปีก่อน คณะประมงเริ่มทำสิ่งนี้ โครงการปลูกหญ้าในพื้นที่ไม่เคยมีหญ้า
ขอบคุณ วช.ที่กรุณาสนับสนุนงานของหน่วยวิจัย
เมื่อวานเสียงกรีดร้องดังลั่น ทีมจากหน่วยวิจัยลงพื้นที่เกาะสมุย พบว่าหญ้าที่เราทดลองปลูกในอ่าวที่ไม่เคยมีหญ้ามาก่อน พวกเธอรอด !
และรอดด้วยอัตราสูงส่ง 73% (10 เดือน)
ที่น่าตกใจกว่านั้นคือหญ้าขยายตัวฟุ่บๆ เลยครับเพื่อนธรณ์ จุดที่มากสุด ปลูก 3 ต้น กลายเป็น 54 ต้น !
บอกกับเพื่อนธรณ์ นี่คือความหวัง
เพราะในอนาคตหากเราฟื้นฟูที่เดิมไม่ขึ้น เรายังสามารถเปิดพื้นที่ใหม่ ไม่จำกัดเฉพาะที่เดิมๆ
มันอาจไม่มีประโยชน์เท่าการเรียกของเดิมคืนมา แต่ถ้าของเดิมไม่คืนมาล่ะ
สิ่งสำคัญสุดในการปรับตัวสู้โลกร้อนคือทางเลือก
เราจำเป็นต้องมีทางเลือก และวันนี้คณะประมงเปิดอีกหนึ่งทางเลือกในการช่วยทะเลไทย
ตั้งแต่ทางเลือกในการเพาะหญ้าด้วยเนื้อเยื่อ ในการอนุบาลหญ้า จนถึงทางเลือกในการปลูกหญ้า
นั่นคือการทำงานหลายสิบปีของคณะประมงในเรื่องหญ้าทะเล
ประชาชนคือเจ้าของประเทศ เกษตรศาสตร์คือภาษีของประชาชนและทะเลไทยเป็นของคนไทย เราจึงทุ่มเททุกอย่างที่จะช่วยเธอให้ได้
น้ำลงต่ำ หญ้าทะเลกอน้อยดูงดงาม นั่นคือความหมายของงานวิจัยเพื่อชีวิต นวัตกรรมสีเขียวที่โบกใบน้อยๆ ตามแรงระลอกคลื่น เธอคือความหวัง นี่คือคำกล่าวจริงจัง มิใช่แค่เพ้อไป
เพราะหยาดเหงื่อ น้ำตา และเวลาอันยาวนานหลายสิบปีของนักวิจัยไทยอยู่ในนั้น เป็นรากฐานให้เธอเติบโตต่อไป เพื่อความหวังใหม่ในยามที่อะไรๆ ในโลกไม่เหมือนเดิม
ขอบคุณ วช. ผู้สนับสนุนมาตลอด ขอบคุณ บางจาก มาม่า และ ปตท.สผ. ที่ยืนอยู่เคียงข้าง ยามเราตั้งหน่วยวิจัยหญ้าทะเลต้านโลกร้อนที่คณะประมง
หมายเหตุ - งานวิจัยรับทุนจาก วช. เป็นระบบทางวิชาการ มีการตรวจสอบละเอียดยิบ มิใช่การทดลองเล่นๆ แต่ยังไม่สามารถเผยแพร่ข้อมูลมากกว่านี้ได้ เนื่องจากโครงการยังไม่จบครับ“
