รายงานพิเศษ
“เราอยากเห็นการแก้ปัญหามลพิษจากอุตสาหกรรมในระดับที่เป็น “นโยบายของรัฐบาล” ไม่ใช่เป็นแค่เพียง “นโยบายของรัฐมนตรี” ... ที่ตั้งประเด็นขึ้นมาเช่นนี้เพราะตลอดกว่า 1 เดือนที่ผ่านมา เรายังไม่เห็นพรรคไหนเปิดเผยว่า จะวางตัวบุคคลใดให้มาดูแลงานด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งในปัจจุบันนี้ มี 2 ตำแหน่งในคณะรัฐมนตรีที่สำคัญกับงานสิ่งแวดล้อมมากๆ เราจึงอยากเห็นก่อน คือ กระทรวงอุตสาหกรรม และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม”
ดาวัลย์ จันทรหัสดี ผู้ประสานงานเครือข่ายผู้ได้รับผลกระทบจากมลพิษอุตสาหกรรม มูลนิธิบูรณะนิเวศ ซึ่งเป็นหนึ่งในอดีตแกนนำชาวบ้านที่คัดค้านและตรวจสอบพบการทุจริตในโครงการบ่อบำบัดน้ำเสียคลองด่าน จังหวัดสมุทรปราการ มองว่า ปัญหามลพิษจากอุตสาหกรรม เป็นปัญหาที่ขยายตัวใหญ่ขึ้นมากในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ทั้งการเพิ่มขึ้นของโรงงานอุตสาหกรรม ที่สวนทางกับความเข้มแข็งในการกำกับดูแลของรัฐ
การลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมจนกลายเป็นพื้นที่ปนเปื้อนที่มีราคาค่ากำจัดสูงถึงหลักร้อยล้านพันล้านในหลายพื้นที่ การเข้ามาของกลุ่มโรงงานจีน ที่มีทั้งรูปแบบการใช้นอมินีชาวไทย รูปแบบการตั้งเป็นโรงงานเถื่อนที่เปิดด้วยอำนาจนอกกฎหมายผ่านเครือข่ายอิทธิพลและการคอร์รัปชัน หรือแม้แต่ "อุตสาหกรรมกรรมศูนย์เหรียญ" ที่มีการแบ่งซอยเพื่อขายต่อใบอนุญาตของรัฐได้อย่างง่ายดาย ซึ่งมาพร้อมการลักลอบนำขยะอิเล็กทรอนิกส์จากทั่วโลกเข้ามาทิ้งในประเทศไทย
“ไทยกลายเป็นถังขยะกากอุตสาหกรรมของโลกมาหลายปีมากแล้ว คุณภาพสิ่งแวดล้อม น้ำ ดิน อากาศ แทบจะไม่เหลือความบริสุทธิ์แล้ว ... ทุกพรรคการเมืองก็รู้ แต่เมื่อกำลังจะถึงการเลือกตั้ง เรากลับแทบไม่เห็นการให้ความสำคัญกับปัญหานี้ ทั้งที่มันร้ายแรงมาก”
สถานการณ์ที่เห็นได้ชัดเจน คือ ทั้งการทิ้งและฝังกากอุตสาหกรรม โรงงานไทยลักลอบทำเพื่อลดต้นทุน โรงงานจีนเถื่อนนำเข้าซากอิเล็กทรอนิกส์มาทิ้งในไทย ... ดาวัลย์ ให้คำจำกัดความว่า นี่คือขบวนการคอร์รัปชันที่ใหญ่โต เป็น “ทุนโรงงานสีเทา”
"นี่คือ “ทุนเทา” อีกรูปแบบหนึ่ง ... ทุนเทาแบบนี้ อาจไม่ได้ไปหลอกลวงให้ใครโอนเงินเป็นรายบุคคล ... แต่เป็นทุนเทาที่เข้าไปยึดและเกาะกุมอำนาจของหน่วยงานรัฐไว้ได้อย่างเบ็ดเสร็จ ทั้งอำนาจในการกำกับดูแล อำนาจในการบังคับใช้กฎหมาย ... โดยมีผลกรรมตกอยู่ที่สิ่งแวดล้อม สร้างผลกระทบระยะยาวให้ทั้งพวกเราและลูกหลานของเราในอนาคต”
“เราจึงขอเสนอว่า ในช่วง 2 สัปดาห์สุดท้ายก่อนการเลือกตั้ง เราอยากเห็นแต่ละพรรคเปิดตัว ว่าที่รัฐมนตรีอุตสาหกรรม และว่าที่รัฐมนตรีทรัพยากรฯ ... อยากเห็นเหมือนที่หลายพรรคให้ความสำคัญกับการเปิดตัวว่าที่รองนายกฯ หรือว่าที่รัฐมนตรีด้านเศรษฐกิจ” ดาวัลย์ ยื่นข้อเสนอ
ดาวัลย์ อธิบายความสำคัญของทั้ง 2 กระทรวงนี้เพิ่มเติม โดยอ้างอิงจากสถานการณ์ในช่วง 2-3 ปีหลัง ที่ได้ลงพื้นที่ไปเผชิญหน้ากับโรงงานกลุ่มนี้มาโดยตลอด โดยระบุว่า ได้เห็นความสัมพันธ์เชื่อมโยงรูปแบบใหม่ที่เกิดขึ้นระหว่าง “กลุ่มทุนสีเทา” ในวงการกลุ่มโรงงานรับบำบัดกากอุตสาหกรรม กับ กลุ่มอำนาจทางการเมืองและผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่น และมีหลายพื้นที่ที่เงินจาก “ทุนโรงงานสีเทา” เหล่านี้ แปลงร่างไปเป็นทุนระดับชาติ ซึ่งจะถูกนำไปใช้ใน 2 ทาง คือ นำไปใช้ซื้ออำนาจรัฐของหน่วยงานกำกับดูแล ... และนำไปใช้เพื่อปูทางเข้าสู่อำนาจของฝ่ายบริหารทางการเมือง
“นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญ ที่เราอยากเห็นความชัดเจนจากพรรคการเมืองที่มีโอกาสเป็นแกนนำจัดตั้งรัฐบาล ... ว่าวางตัวรัฐมนตรีทั้ง 2 กระทรวงนี้อย่างไร และการจัดการกับปัญหาเหล่านี้ ถือเป็น “นโยบายพรรค” ที่จะกลายไปเป็น “นโยบายรัฐบาล” ด้วยหรือไม่” ดาวัลย์ ทิ้งท้าย
