โดย จามรี วรรณบวร บลจ.เอ็มเอฟซี จำกัด (มหาชน) เมื่อพายุอยู่ตรงหน้า นักบินจะดูข้อมูลอะไรเพื่อให้มั่นใจว่าเครื่องบินจะไปถึงปลายทางอย่างปลอดภัย?เมื่อบริษัทคือเครื่องบินลำหนึ่ง สิ่งที่นักบินต้องประเมินอย่างเร่งด่วน นอกจากศักยภาพของเครื่องบินแล้ว ก็คือ “น้ำมัน”
Cash Flow เปรียบเสมือนน้ำมันของบริษัท ที่เป็นเชื้อเพลิงให้ธุรกิจสามารถเดินทางต่อไปได้ หากวันนี้บริษัทรายได้เติบโต มีกำไร และ EBITDA แข็งแรง แต่เมื่อมองเข้าไปใน Cash Flow กลับพบว่าเงินสดจากการดำเนินงานลดลง คำถามจึงไม่ใช่เพียง “เงินหายไปไหน” แต่คือ “บริษัทนำเงินไปใช้กับเรื่องอะไร และเงินสดที่สร้างขึ้นจากธุรกิจเพียงพอหรือไม่?”
Net Income หรือกำไรสุทธิ บอกเราว่าบริษัททำกำไรได้เท่าไร แต่ไม่ได้หมายความว่าเงินจำนวนเดียวกันนั้นได้เข้ามาอยู่ในบริษัทแล้วทั้งหมด เพราะบางส่วนอาจยังเป็นเงินที่ลูกค้าค้างชำระ หรือถูกนำไปใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียน
ในทางกลับกัน Operating Cash Flow (OCF) ช่วยให้เราเห็นว่า ธุรกิจสามารถสร้าง “เงินสด” จากการดำเนินงานได้จริงมากน้อยเพียงใด ดังนั้นเมื่อกำไรกับ Cash Flow แตกต่างกัน เราจึงต้องย้อนกลับไปดูว่าเงินสดถูกผูกไว้ที่ไหน เช่น Accounts Receivable, Inventory หรือ Accounts Payable
ลองเปรียบเทียบบริษัท A และ B ที่มีกำไรสุทธิเท่ากันที่ 1,000 ล้านบาท แต่บริษัท A มี OCF 1,100ล้านบาท ขณะที่บริษัท B มีเพียง 300 ล้านบาท แม้กำไรจะเท่ากัน แต่ความสามารถในการเปลี่ยนกำไรให้เป็นเงินสดอาจแตกต่างกันมาก Credit Analyst จึงต้องย้อนกลับไปดูว่า “กำไรที่เห็นนั้นมีคุณภาพมากน้อยเพียงใด และเงินสดถูกนำไปใช้กับอะไร?” ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการประเมิน Earnings Quality
การอ่าน Cash Flow ทั้ง 3 กิจกรรม ได้แก่ Operating, Investing และ Financing จะช่วยให้เราเห็นว่า “น้ำมันของบริษัทมาจากไหน และถูกนำไปใช้กับอะไร” บริษัทสร้างเงินสดจากธุรกิจหลักได้มากน้อยเพียงใด นำเงินไปลงทุนมากแค่ไหน และต้องพึ่งพาเงินกู้หรือแหล่งเงินทุนภายนอกเพื่อเติมเงินสดหรือไม่
สำหรับ Credit Investor คำถามจึงไม่ใช่เพียง “บริษัททำกำไรได้ดีหรือไม่?” แต่คือ “กำไรนั้นเปลี่ยนเป็นเงินสดได้เพียงใด และหลังหักเงินลงทุนที่จำเป็นแล้ว มี Cash Flow เพียงพอสำหรับจ่ายดอกเบี้ยและชำระหนี้หรือไม่?” เพราะท้ายที่สุด เจ้าหนี้ได้รับชำระด้วย Cash
เมื่อพายุมาเยือน นักบินจึงไม่ได้มองเพียงว่าเครื่องบินเคยบินได้ดี แต่ต้องมั่นใจว่า มีน้ำมันเพียงพอ และเครื่องยนต์ยังสร้างกระแสเงินสดเพื่อเติมน้ำมันกลับมาได้ตลอดเส้นทาง