บทความ TALIS Talk ฉบับเดือนสิงหาคม 2569
โดย ประภาส ตันพิบูลย์ศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่การลงทุน บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน ทาลิส จำกัด
ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านกำลังสร้างโจทย์ที่ไม่มีคำตอบง่ายให้กับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เพราะไม่ว่ารัฐบาลสหรัฐฯ จะเลือกเดินหน้ากดดันทางทหารต่อไป หรือหันมาเปิดทางเจรจา ต่างก็มีต้นทุนที่ต้องจ่าย ทางหนึ่งคือราคาน้ำมัน เงินเฟ้อ และภาระค่าครองชีพที่อาจสูงขึ้น อีกทางคืออำนาจต่อรองและบทบาทของสหรัฐฯ ในตะวันออกกลางที่อาจถูกตั้งคำถาม หากสหรัฐฯ เลือกถอยโดยไม่ได้สิ่งตอบแทนที่ชัดเจน
ตลาดการเงินเริ่มเผชิญความไม่แน่นอนรอบใหม่ หลังความหวังว่าความขัดแย้งจะคลี่คลายลง ถูกแทนที่ด้วยความกังวลต่อการสู้รบที่ยืดเยื้อและความเสี่ยงต่อการขนส่งพลังงานผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ราคาน้ำมันดิบจึงปรับขึ้นอีกครั้งสู่ระดับสูงสุดในรอบสองเดือนในเดือนกรกฎาคม หลังการฟื้นตัวของอุปทานจากภูมิภาคอ่าวอาหรับต้องหยุดชะงักลง
หากทรัมป์เลือกเดินหน้ากดดันทางทหารต่อไป การลดทอนศักยภาพของอิหร่านคงไม่ใช่เรื่องที่ทำได้ง่ายหรือจบลงในระยะเวลาอันสั้น ยิ่งการรบยืดเยื้อ ต้นทุนก็ยิ่งขยายจากสนามรบไปสู่ราคาน้ำมัน ค่าระวางเรือ เบี้ยประกันภัย และต้นทุนขนส่ง ก่อนจะไปปรากฏในราคาสินค้าปลายทางของผู้บริโภค
สำหรับทรัมป์ ราคาพลังงานจึงไม่ใช่เพียงตัวเลขในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์ แต่เป็นความเสี่ยงต่อฐานการเมืองภายในประเทศ ราคาน้ำมันเบนซินและดีเซลที่ปรับสูงขึ้นเริ่มกดดันค่าครองชีพ โดยเฉพาะดีเซลที่ส่งผลต่อภาคขนส่งและราคาสินค้าในวงกว้าง ยิ่งการเลือกตั้งกลางเทอมในเดือนพฤศจิกายนใกล้เข้ามา สงครามที่ยืดเยื้อและราคาพลังงานที่สูงขึ้นก็ยิ่งสามารถเปลี่ยนจากประเด็นต่างประเทศให้กลายเป็นแรงกดดันต่อกำลังซื้อ ความเชื่อมั่นผู้บริโภค และคะแนนนิยมได้อย่างรวดเร็ว
ในอีกด้านหนึ่ง การลดระดับความขัดแย้งและเปิดทางสู่การเจรจาอาจช่วยบรรเทาแรงกดดันต่อราคาน้ำมันและเศรษฐกิจโลกได้ แต่การถอยก็มีต้นทุนไม่แพ้กัน อิหร่านเรียกร้องให้สหรัฐฯ ยุติแรงกดดันทางทหาร ผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตร ปลดสินทรัพย์ที่ถูกอายัด และชดเชยความเสียหายจากสงคราม เพื่อแลกกับการเปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างเต็มรูปแบบ ขณะที่ทรัมป์ก็เสนอเงื่อนไขตอบโต้ให้อิหร่านชดเชยความเสียหายและผู้เสียชีวิตจากความขัดแย้งในอดีต
ดังนั้น การถอยของสหรัฐฯ อาจต้องแลกมากับการยอมรับเงื่อนไขของอิหร่านในหลายด้าน ผลกระทบจึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการหยุดยิง แต่ยังเกี่ยวข้องกับภาพลักษณ์ความเป็นผู้นำโลก อำนาจยับยั้ง และบทบาทของสหรัฐฯ ในตะวันออกกลาง การยอมลดแรงกดดันโดยไม่ได้สิ่งตอบแทนที่ชัดเจนอาจทำให้พันธมิตรในภูมิภาคตั้งคำถามต่อความน่าเชื่อถือของสหรัฐฯ และหันไปเพิ่มการพึ่งพาตนเองหรือกระจายพันธมิตรด้านความมั่นคงมากขึ้น
ในระหว่างที่คำตอบทางการเมืองยังไม่ชัดเจน รายงานล่าสุดของสำนักงานพลังงานสากล หรือ IEA สะท้อนว่าความขัดแย้งได้กระทบตลาดน้ำมันอย่างมีนัยสำคัญ โดย IEA คาดว่าอุปทานน้ำมันโลกโดยเฉลี่ยในปี 2026 จะลดลง 4.3 ล้านบาร์เรลต่อวันจากปีก่อน หรือราว 4% ขณะที่อุปสงค์น้ำมันโลกทั้งปีคาดว่าจะหดตัวเฉลี่ย 1.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน เพราะการปิดช่องแคบฮอร์มุซและราคาพลังงานที่สูงขึ้นเริ่มกระทบต่อการขนส่งและการใช้พลังงานของภาคธุรกิจและครัวเรือน ส่งผลให้ตลาดน้ำมันในไตรมาส 3 มีแนวโน้มขาดดุลสูงถึง 1.8 ล้านบาร์เรลต่อวัน
อย่างไรก็ตาม ภาวะตึงตัวในระยะสั้นไม่ได้หมายความว่าตลาดน้ำมันจะขาดแคลนอย่างต่อเนื่อง IEA มองว่าตลาดมีแนวโน้มกลับเข้าสู่ภาวะอุปทานส่วนเกินอย่างมีนัยสำคัญในปี 2027 ภายใต้สมมติฐานว่าความขัดแย้งคลี่คลาย ช่องแคบฮอร์มุซกลับมาเปิดใช้งาน และกำลังการผลิตที่หยุดชะงักทยอยกลับเข้าสู่ตลาด โดยอุปทานน้ำมันโลกอาจฟื้นตัว 8.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน ขณะที่อุปสงค์คาดว่าจะเพิ่มขึ้น 2.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน ดังนั้น สิ่งที่ตลาดกำลังประเมินจึงไม่ใช่เพียงราคาน้ำมันจะขึ้นต่อหรือไม่ แต่คือความขัดแย้งจะคลี่คลายได้เร็วพอให้อุปทานกลับเข้าสู่ตลาด ก่อนที่ราคาพลังงานที่สูงจะสร้างความเสียหายต่อเศรษฐกิจและค่าครองชีพมากเกินไป
สำหรับนักลงทุน ความไม่แน่นอนของราคาน้ำมัน เงินเฟ้อ และภูมิรัฐศาสตร์ตอกย้ำความสำคัญของการกระจายความเสี่ยง บลจ.ทาลิส มองว่ากองทุนเปิดทาลิส Global Equity Fund หรือ TLA-GEQ เป็นอีกทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการลงทุนในหุ้นต่างประเทศผ่านกองทุนรวมต่างประเทศและ ETF หลายประเทศ หลายอุตสาหกรรม โดยผู้จัดการกองทุนสามารถปรับน้ำหนักการลงทุนให้เหมาะสมกับสภาวะตลาดที่เปลี่ยนแปลงไปได้ ทั้งนี้ ผู้ลงทุนควรศึกษาหนังสือชี้ชวน ทำความเข้าใจลักษณะสินค้า เงื่อนไขผลตอบแทน และความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุน