xs
xsm
sm
md
lg

(คลิป)“แม่มณี” เปิดใจ 26 ปีสู้เหมืองโปแตชอุดรฯ เผยจุดเริ่มต้นถูกอ้างสำรวจบ่อน้ำมัน ก่อนพบความจริงเตรียมทำเหมือง

เผยแพร่:   ปรับปรุง:   โดย: ผู้จัดการออนไลน์



อุดรธานี – “แม่มณี บุญรอด” ประธานกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอุดรธานี เปิดใจย้อนรอยการต่อสู้คัดค้านเหมืองแร่โปแตชยาวนาน 26 ปี เผยจุดเริ่มต้นปี 2544 ทีมสำรวจอ้างเข้าหาบ่อน้ำมัน ก่อนพบความจริงเป็นโครงการเหมืองแร่โปแตช แฉถูกบุกรุกคันนาโดยไม่ขออนุญาต ต้องลุกขึ้นทวงสิทธิ์จนรวมตัวชาวบ้านตั้งกลุ่มต่อสู้ ยอมรับชุมชนแตกแยกหนัก แต่ยังยืนหยัดคัดค้าน หวั่นทุนต่างชาติโดยเฉพาะทุนจีนรุกคืบ ฝากคนรุ่นใหม่รับไม้ต่อปกป้องทรัพยากรบ้านเกิด


                         

นางมณี บุญรอด ประธานกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอุดรธานี เปิดเผยถึงเส้นทางการต่อสู้คัดค้านโครงการเหมืองแร่โปแตชในจังหวัดอุดรธานี ซึ่งยืดเยื้อมานานถึง 26 ปี ตั้งแต่ปี 2544 ว่า จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นในช่วงที่ตนดำรงตำแหน่งสมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) ตั้งแต่ปี 2536 โดยในวันเข้าพรรษาปี 2544 ได้พบเจ้าหน้าที่องค์กรพัฒนาเอกชน (NGO) เข้ามาสอบถามถึงความผิดปกติในพื้นที่ หลังพบว่ามีการนำเครื่องจักรและอุปกรณ์เข้ามาสำรวจตามทุ่งไร่ทุ่งนา โดยแจ้งชาวบ้านว่าเป็นการสำรวจเพื่อหาแหล่งน้ำมันและพัฒนาเศรษฐกิจ

นางมณี เล่าว่า หลังจากนั้นเพียง 10 กว่าวัน ทีมสำรวจก็นำเครื่องจักรเข้ามาทำถนนผ่านคันนาของตนโดยไม่ได้รับอนุญาต ทำให้ตัดสินใจขี่รถจักรยานยนต์เข้าไปเผชิญหน้ากับทีมสำรวจและชาวต่างชาติ พร้อมเรียกร้องค่าเสียหาย 30,000 บาท และให้ทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อรับผิดชอบฟื้นฟูคันนาให้กลับคืนสู่สภาพเดิม

กระทั่งภายหลังได้รับข้อมูลจากนักพัฒนาเอกชน จึงทราบว่าโครงการดังกล่าวไม่ได้เป็นการสำรวจบ่อน้ำมันตามที่ชาวบ้านเข้าใจ แต่เป็นการเตรียมดำเนินโครงการเหมืองแร่โปแตช โดยมีการอ้างว่าผ่านรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) แล้ว ทำให้ตระหนักถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับวิถีชีวิตเกษตรกรรม ที่ดินทำกิน และสิ่งแวดล้อม จึงตัดสินใจรวมตัวกับชาวบ้านลุกขึ้นคัดค้านตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

“พอรู้ว่าไม่ใช่บ่อน้ำมัน แต่เป็นเหมืองแร่โปแตช และจะกระทบต่อวิถีชีวิต ไร่นา และสิ่งแวดล้อม แม่ก็ตัดสินใจจับมือกับชาวบ้านลุกขึ้นสู้ ตั้งแต่วันนั้นจนถึงวันนี้รวม 26 ปีแล้ว” นางมณี กล่าว


นางมณี กล่าวอีกว่า ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ชาวบ้านได้รวมตัวกันจัดตั้งกลุ่มอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ครอบคลุมหลายพื้นที่ ทั้งตำบลห้วยสามพาด ตำบลนาม่วง และบางส่วนของอำเภอเมืองอุดรธานี โดยยึดแนวทางพึ่งพาตนเองเป็นหลัก ระดมทุนจากการทำนาส่วนกลางบนที่ดินที่มีผู้บริจาคให้กลุ่มใช้ประโยชน์ จัดงานประเพณีบุญกุ้มข้าวใหญ่ รวบรวมข้าวเปลือกนำไปจำหน่าย รวมถึงจัดทำเสื้อรณรงค์ออกขาย เพื่อนำรายได้มาเป็นค่าใช้จ่ายในการเคลื่อนไหวและเดินทางยื่นหนังสือคัดค้านต่อหน่วยงานภาครัฐ ตั้งแต่ระดับจังหวัดไปจนถึงรัฐสภาและสถานทูต

อย่างไรก็ตาม การต่อสู้ที่ยาวนานกว่า 2 ทศวรรษ ส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ของคนในชุมชนอย่างหนัก โดยนางมณี ยอมรับว่า มีกลุ่มผู้สนับสนุนโครงการเข้ามาจัดตั้งมวลชนและให้ผลประโยชน์ จนเกิดความแตกแยกในหมู่บ้าน จากเดิมที่เคยอยู่ร่วมกันอย่างใกล้ชิด กลับกลายเป็นต่างฝ่ายต่างอยู่ แม้แต่งานบุญประเพณีหรืองานศพก็ไม่สามารถร่วมงานกันได้เหมือนในอดีต

ทั้งนี้ นางมณี ประเมินว่าชาวบ้านฝ่ายคัดค้านยังมีสัดส่วนมากกว่าประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์ และยังคงยืนยันจุดยืนที่จะต่อสู้ต่อไป แม้ที่ผ่านมาเคยเผชิญทั้งการข่มขู่คุกคาม และความพยายามปลดออกจากตำแหน่งทางการเมืองท้องถิ่นก็ตาม




นอกจากนี้ ยังตั้งข้อสังเกตถึงข้อจำกัดทางกฎหมายและนโยบายด้านทรัพยากรแร่ โดยเฉพาะประเด็นสิทธิในที่ดินของประชาชน ซึ่งตามความเข้าใจของตนถูกจำกัดสิทธิไว้ที่ความลึก 100 เมตร ขณะที่ทรัพยากรใต้ดินที่ลึกกว่านั้นเป็นกรรมสิทธิ์ของรัฐ รวมถึงกระบวนการจัดทำประทานบัตรและการเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็น ซึ่งมองว่าประชาชนในพื้นที่ยังไม่ได้มีส่วนร่วมอย่างแท้จริง

สำหรับสถานการณ์ปัจจุบัน นางมณี แสดงความกังวลต่อการเข้ามาของกลุ่มทุนต่างชาติ โดยเฉพาะทุนจีน ซึ่งมองว่าเริ่มมีบทบาทและขยายอิทธิพลเข้ามาในพื้นที่จังหวัดอุดรธานี จึงอยากให้สังคมจับตาการใช้ทรัพยากรและผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับชุมชนในระยะยาว


ตอนท้ายของการสนทนา นางมณีได้ฝากถึงเยาวชน นักศึกษา และคนรุ่นใหม่ ให้เข้ามาศึกษาเรียนรู้ปัญหาและร่วมปกป้องทรัพยากรธรรมชาติของท้องถิ่น โดยระบุว่าปัจจุบันตนอายุย่างเข้าสู่ 80 ปีแล้ว จึงอยากเห็นคนรุ่นใหม่เข้ามารับช่วงต่อ ไม่ปล่อยให้การต่อสู้ตลอด 26 ปีที่ผ่านมาเป็นเพียงเรื่องราวในอดีต แต่ต้องร่วมกันดูแลผืนแผ่นดินและทรัพยากรบ้านเกิดให้คงอยู่ถึงคนรุ่นหลัง