เชียงราย – กลัวแต่เลี่ยงไม่ได้..เกษตรกรชาวสวนชาวนาแม่สาย หลายรายเลิกใช้น้ำประปา แต่ยังจำใจใช้น้ำสาย-น้ำรวก ที่ปนเปื้อนสารพิษโลหะหนักเหมืองเมียนมา ทำการเกษตร ชี้เป็นแหล่งน้ำเดียวที่ไหลผ่านพื้นที่ วอนรัฐบาลเร่งแก้ไขก่อนเป็นเมืองร้าง
ทุกวัน..เกษตรกรที่ทำกินอยู่ริมฝั่งแม่น้ำสายและแม่น้ำรวก อ.แม่สาย จ.เชียงราย ยังคงใช้น้ำจากแหล่งน้ำทั้ง 2 สายเพื่อทำการเกษตรอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้เนื่องจากเป็นแหล่งน้ำหลัก ท่ามกลางข้อมูลเรื่องการปนเปื้อนสารพิษโลหะหนักโดยเฉพาะสารหนูในน้ำ ตะกอนดิน และล่าสุดในเมล็ดข้าว
นายศตพล วงค์ริยะ อายุ 63 ปี หนึ่งในชาวบ้านสันมะนะ หมู่ 5 ต.แม่สาย อ.แม่สาย ที่ยังคงปลูกมะเขือเทศหลังเก็บเกี่ยวปลูกข้าวนาปี กล่าวว่าชาวบ้านในพื้นที่ต่างกังวลเกี่ยวกับคุณภาพน้ำที่นำมาใช้ในการเกษตร หลายคนเริ่มตื่นตัวและระมัดระวังการใช้น้ำ บางครัวเรือนเลิกใช้น้ำประปาและหันไปใช้น้ำจากแหล่งอื่น เช่น ตนก็หันไปใช้น้ำบาดาลแทนน้ำประปา ฯลฯ
แต่การทำเกษตรก็ยังคงจำเป็นต้องใช้น้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ เพราะเป็นแม่น้ำสายเดียวที่ไหลผ่านพื้นที่ ขณะที่พืชผักต้องการน้ำอย่างต่อเนื่องหากหยุดใช้น้ำผลผลิตก็เสียหาย ซึ่งก็กังวลกันว่าหากยังคงใช้น้ำต่อก็อาจปนเปื้อนสารโลหะหนักเช่นกัน
“อนาคตแม่สายอาจกลายเป็นเมืองร้างเพราะไม่มีใครอยู่ได้หากรัฐบาลไม่เร่งแก้ปัญหาที่ต้นทางโดยเจรจากับประเทศเมียนมาเพื่อระงับการำเหมืองแร่”
ขณะที่นายประเสริฐ จิตต์พลีชีพ รองผู้ว่าฯเชียงราย ได้จัดประชุมหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อบูรณาการศึกษา สำรวจ กำหนดแนวทางแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำโดยเฉพาะแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย ได้แต่งตั้งคณะทำงานสำรวจความเหมาะสมการแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำด้วยวิธีการดักตะกอนในแม่น้ำทั้ง 2 สาย และตั้งคณะทำงานสำรวจแหล่งน้ำดิบทดแทน
ก่อนหน้านี้ ดร.สืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการสาขาวิชาการพัฒนาระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ได้ออกมาเปิดเผยว่าหลังจากกรมควบคุมมลพิษเริ่มตรวจคุณภาพน้ำในแม่น้ำสายจำนวน 3 จุด ตั้งแต่เดือน เม.ย.2568 ก็พบว่ามีสารหนูเกินค่ามาตรฐานทุกครั้งและพบสารตะกั่วเกินค่ามาตรฐานเป็นบางครั้ง
กรมชลประทาน ตรวจพบสารหนูและตะกั่วในดินแปลงนา-เมล็ดข้าวนาปรัง เดือน พ.ค.2569 เป็นสารหนูเกินมาตรฐานในดินแปลงนา 11 จุดจาก 20 จุด สารหนูเกินค่ามาตรฐานการบริโภค 16 จุด จาก 20 จุด ส่วนสารตะกั่วเกินค่ามาตรฐานการบริโภค 1 จุดจาก 20 จุด จึงมีความเสี่ยงสูงที่กำลังปล่อยให้ผู้บริโภครับประทานข้าวที่มีสารหนูและสารตะกั่วปนเปื้อนไปด้วย
ขณะที่ลุ่มแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกมีเกษตรกรใช้น้ำกว่า 60,500 ไร่ จึงเสนอให้จัดหาแหล่งน้ำสำรองทดแทน เช่น น้ำบาดาล ฯลฯ ทำแผนที่ความเสี่ยงภาคเกษตร,ตรวจสอบการปนเปื้อนสารโลหะหนักในน้ำ ดิน และผลผลิตการเกษตรอย่างต่อเนื่อง,เร่งรัดก่อสร้างอ่างเก็บน้ำในพื้นที่ใกล้เคียงเพื่อทดแทน,รวมทั้งเสนอให้ยุติการนำเข้าแร่จากประเทศเมียมา ยุติการส่งออกแร่ไปจีนเป็นการชั่วคราวจนกว่าเมียนมาและจีนจะทำการพิสูจน์ได้ว่ามีความจริงใจและจริงจังในการแก้ไขปัญหาร่วมกัน ฯลฯ.


