ปราจีนบุรี – ” ดร.สนธิ“นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อม ตั้งคำถามถึงแนวคิดผลักดันจังหวัดปราจีนบุรีเป็นพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) จังหวัดที่ 4 โดยเฉพาะอำเภอกบินทร์บุรีและศรีมหาโพธิ ห่วงปัญหากากอุตสาหกรรม มลพิษ การแย่งชิงทรัพยากรน้ำ และการสูญเสียที่ดินทำกิน พร้อมเรียกร้องให้รัฐรับฟังเสียงประชาชนก่อนเดินหน้าโครงการ หวั่นซ้ำรอยผลกระทบในชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา
ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อม แสดงความคิดเห็นต่อแนวทางขยายพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ให้ครอบคลุมจังหวัดปราจีนบุรีเป็นจังหวัดที่ 4 โดยตั้งคำถามว่า รัฐบาลได้สอบถามความคิดเห็นของประชาชนในพื้นที่อย่างรอบด้านแล้วหรือไม่ และได้ถอดบทเรียนจากปัญหาสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ EEC เดิมมากน้อยเพียงใด
ดร.สนธิระบุว่า สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (สกพอ.) มีแนวทางผลักดันพื้นที่นำร่องใน 2 อำเภอ ได้แก่ อำเภอกบินทร์บุรีและอำเภอศรีมหาโพธิ เนื่องจากมีศักยภาพด้านทำเลที่ตั้ง สามารถเชื่อมโยงกับพื้นที่ EEC เดิมทั้ง 3 จังหวัด อีกทั้งมีฐานอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับยานยนต์ไฟฟ้า (EV) และชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงมีโอกาสต่อยอดอุตสาหกรรมสมุนไพรสู่การแพทย์ครบวงจร
นอกจากนี้ จังหวัดปราจีนบุรียังมีเส้นทางคมนาคมสายหลัก ทั้งทางหลวงหมายเลข 304 และ 33 ที่สามารถเชื่อมต่อไปยังท่าเรือและพื้นที่อุตสาหกรรมสำคัญ โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมองว่าจังหวัดมีศักยภาพด้านทรัพยากรน้ำรองรับการลงทุนใหม่
สำหรับความคืบหน้าทางนโยบาย ดร.สนธิระบุว่า เมื่อเดือนตุลาคม 2569 คณะรัฐมนตรีมีมติรับทราบในหลักการเกี่ยวกับแนวทางดังกล่าว โดย สกพอ.จะจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายภายในระยะเวลา 1–2 ปี ก่อนเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาการขยายเขตพื้นที่ผ่านการออกพระราชกฤษฎีกาต่อไป
อย่างไรก็ตาม ดร.สนธิตั้งข้อสังเกตว่า แม้ภาครัฐจะมองเห็นโอกาสทางเศรษฐกิจและการลงทุน แต่ประชาชนบางส่วนในจังหวัดปราจีนบุรีมีความกังวลต่อผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และวิถีชีวิต โดยเฉพาะปัญหากากอุตสาหกรรมและสารพิษที่ยังเป็นข้อกังวลสำคัญของชุมชน
ประเด็นแรกคือ ความเสี่ยงที่ปราจีนบุรีจะกลายเป็นพื้นที่รองรับกากอุตสาหกรรมและของเสียอันตรายเพิ่มขึ้น ทั้งที่ปัจจุบันมีข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการจัดการขยะอุตสาหกรรมและการปนเปื้อนสารพิษในสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะช่วงน้ำท่วมที่อาจทำให้สารปนเปื้อนแพร่กระจายไปยังแหล่งน้ำ พื้นที่เกษตร และห่วงโซ่อาหาร จนมีการเรียกร้องให้พิจารณาประกาศพื้นที่ควบคุมมลพิษ
อีกประเด็นสำคัญคือ ความต้องการใช้น้ำของภาคอุตสาหกรรมที่อาจเพิ่มสูงขึ้น หากมีการขยายฐานการผลิตขนาดใหญ่ ซึ่งอาจนำไปสู่การแข่งขันใช้น้ำระหว่างโรงงานกับภาคเกษตรกรรม ตลอดจนสร้างความกังวลต่อความมั่นคงด้านน้ำและความเสี่ยงภัยแล้งในอนาคต
ขณะเดียวกัน พื้นที่อำเภอกบินทร์บุรีมีชุมชนเกษตรกรรมและพื้นที่เกษตรอินทรีย์จำนวนมาก โดย ดร.สนธิระบุว่ามีพื้นที่เกี่ยวข้องกับเกษตรอินทรีย์ถึง 9 จาก 14 ตำบล จึงกังวลว่าการขยายตัวของอุตสาหกรรมอาจส่งผลกระทบต่อพื้นที่เพาะปลูก ระบบเกษตรยั่งยืน และความมั่นคงทางอาหารของชุมชน
นอกจากนี้ ยังมีข้อห่วงใยเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ทั้งความเป็นไปได้ของการเวนคืนและการกว้านซื้อที่ดินเพื่อรองรับการลงทุน ซึ่งอาจส่งผลให้เกษตรกรรายย่อยสูญเสียที่ดินทำกิน หรือจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนอาชีพและวิถีชีวิต
ดร.สนธิยังหยิบยกบทเรียนจากพื้นที่ EEC เดิม ได้แก่ ชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา ซึ่งมีทั้งการเติบโตทางอุตสาหกรรมและข้อร้องเรียนด้านสิ่งแวดล้อม โดยตั้งข้อสังเกตถึงปัญหามลพิษ การเปลี่ยนพื้นที่เกษตรเป็นโรงงาน ตลอดจนผลกระทบต่อสุขภาพและเศรษฐกิจฐานรากของประชาชนในบางชุมชน
ทั้งนี้ ดร.สนธิเห็นว่า ก่อนเดินหน้าขยายพื้นที่ EEC รัฐบาลควรให้ความสำคัญกับการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนอย่างแท้จริง พร้อมเปิดเผยข้อมูลด้านผลกระทบสิ่งแวดล้อม การใช้น้ำ การจัดการกากอุตสาหกรรม และการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างรอบด้าน เพื่อให้ประชาชนสามารถร่วมพิจารณาอนาคตการพัฒนาจังหวัดของตนเองได้อย่างมีข้อมูล
“ผลักดันปราจีนบุรีเข้า EEC ถามคนในพื้นที่หรือยัง และบาดแผลจาก 3 จังหวัดเดิมเป็นอย่างไร” เป็นคำถามสำคัญที่ ดร.สนธิฝากถึงหน่วยงานภาครัฐ ก่อนตัดสินใจเดินหน้าขยายพื้นที่อุตสาหกรรมครั้งใหม่
