สามเหลี่ยมทองคำ – เครือข่ายประชาชนยื่นหนังสือ “นายกฯ-รมว.มหาดไทย ปธ.คณะกรรมการฯ น้ำแห่งชาติ” เรียกร้องแก้ปัญหาเหมืองทองกลางน้ำโขง ฝั่งตรงข้ามเชียงของ ยันปากแบง จี้ชงเรื่องเข้าเวที MRC-ประท้วงผ่าน JBC ก่อนน้ำโขงลุ่มสามเหลี่ยมทองคำตอนจะกลายเป็น “อ่างเก็บน้ำสารพิษ”
เครือข่ายภาคประชาชนและองค์กรเอกชนได้ตรวจพบมีเหมืองแร่ทองคำเกิดขึ้นตามหาดทรายในแม่น้ำโขงพื้นที่แขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว ตรงกันข้าม อ.เชียงของ และ อ.เวียงแก่น จ.เชียงราย ไปจนถึงเมืองปากแบง แขวงอุดมไชย รวมไม่ต่ำกว่า 15 แห่ง เดินเครื่องร่อนทองตลอดทั้งกลางวันและกลางคืนหรือ 24 ชั่วโมง ซึ่งอาจจะมีการปล่อยสารพิษลงไปในแม่น้ำโขงจนส่งผลกระทบ
ล่าสุดอาจารย์นิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ ได้ส่งหนังสือทางออนไลน์ถึงนายอนุทิน ชาญวีรกุล นายกรัฐมนตรี และ รมว.มหาดไทย ในฐานะประธานคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เรียกร้องให้เร่งตรวจสอบและระงับผลกระทบมลพิษข้ามพรมแดนจากการทําเหมืองทองคําดังกล่าว
หนังสือเรียกร้องซึ่งแนบภาพถ่ายช่วงต้นเดือน พ.ย.2569 นี้ พร้อมระบุว่ามองจากริมฝั่งแม่น้ำโขงฝั่งไทยพบมีการใช้เครื่องจักรหนักทั้งรถแบคโฮและรถแทรคเตอร์ โป๊ะดูดทรายและร่อนทองคำ เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องตรงจุดขุดตักทรายกลางน้ำโขงตั้งแต่ปากแม่น้ำงาว บ้านปากงาว เมืองห้วยทราย แขวงบ่อแก้ว สปป.ลาว ตรงกันข้ามบ้านเมืองกาญจน์ ต.ริมโขง อ.เขียงของ
เหมืองทองดังกล่าวขุดและร่อนทองตลอด 24 ชั่วโมง โดยปราศจากมาตรฐานการควบคุมมลพิษ ก่อให้เกิดการฟุ้งกระจายของโลหะหนัก โดยเฉพาะ "สารหนู (Arsenic)" และสงสัยว่าจะมีสารเคมีอื่นที่ใช้ในการสกัดแร่ลงสู่แม่น้ำโขงด้วย
จุดดังกล่าวอยู่เหนือบริเวณสถานีสูบน้ำอุปโภคบริโภคที่หนาแน่นของประชาชนทั้งฝั่งไทยและ สปป.ลาว ถือเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน
หนังสือระบุอีกว่าสิ่งที่น่ากังวลอย่างยิ่งคือหากโครงการสร้างเขื่อนปากแบงที่เมืองปากแแล้วเสร็จ ระดับน้ำจะท่วมจุดที่มีการขุดตักหินและทราย รวมถึงจุดที่มีการเปิดหน้าดิน ซึ่งจะส่งผลให้สารหนูและสารพิษสะสมฟุ้งกระจายและตกตะกอน เปลี่ยนสภาพแม่น้ำโขงตอนบนให้กลายเป็น "อ่างเก็บน้ำสารพิษ" ที่ยากต่อการฟื้นฟูเยียวยาได้
จากข้อเท็จจริงดังกล่าว การเพิกเฉยของหน่วยงานรัฐ ถือเป็นการปล่อยปละละเลยให้เกิดอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน เครือข่ายภาคประาชนจึงขอเรียกร้องให้
1. นายกรัฐมนตรี ในฐานะประธาน กนช.ได้ขับเคลื่อนนโยบายเชิงรุกด้วยการสั่งการ ผลักดัน นำเรื่องนี้เข้าสู่การกลไกคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRC) และกระทรวงการต่างประเทศ คณะกรรมาธิการเขตแดนร่วม ไทย–ลาว (JBC) เ เพื่อปกป้องอธิปไตยทางนิเวศและน้ำประปาของประชาชน พร้อมทั้งสั่งทบทวนประเมินผลกระทบสะสมจากโครงการเขื่อนปากแบงร่วมกับเหมืองแร่ทันที ก่อนที่น้ำจะเอ่อท่วมกลายเป็นอ่างรับสารพิษถาวร
2. ให้สํานักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ในฐานะสํานักเลขาธิการคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทย (TNMC) บรรจุวาระวิกฤตมลพิษจากการทําเหมืองแร่และขุดทรายกลางแม่น้ำโขงเข้าสู่กลไกขอ MRC โดยทันที เพื่อบังคับใช้มาตรการควบคุมคุณภาพนาข้ามพรมแดน
3. ให้กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ ใช้อํานาจทางการทูตผ่าน JBC เพื่อประท้วงและเรียกร้องให้ตรวจสอบการลักลอบขุดเจาะลําน้ำข้ามแดนที่กระทบต่ออธิปไตยทางนิเวศและสุขภาพของคนไทย
เครือข่ายภาคประชาขนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าหน่วยงานของรัฐปกป้องสิทธิการดํารงชีวิตของประชาชนริมฝั่งแม่น้ำโขงอย่างเป็นรูปธรรม ก่อนที่ความเสียหายทางสาธารณสุขและระบบนิเวศจะบานปลายจนไม่อาจประเมินค่าได้.