“กระเบนน้ำโขง”หายากไม่พอ ยิ่งเสี่ยงสูญพันธุ์สังเวยมลพิษข้ามพรมแดน

สามเหลี่ยมทองคำ – ทั้งชาวประมงคนลุ่มน้ำ ทั้งองค์กรเอกชน หวั่น.. “กระเบนน้ำโขง” หรือปลาฝาไม/ปลาฝาไล ปลาหายากเจอมลพิษข้ามพรมแดน นับวันยิ่งเสี่ยงสูญพันธุ์ ล่าสุดเจอโผล่คอนผีหลง รีบจับส่งแลป มน.ตรวจสารปนเปื้อน

ปลากระเบนลาวหรือปลาฝาไม ซึ่งเป็นปลากระเบนน้ำจืดที่พบในแม่น้ำโขง จับได้เพียงพื้นที่ ต.ริมโขง อ.เชียงของ จ.เชียงราย ชายแดนไทย-สปป.ลาว แต่น้อยลงเรื่อยๆ จนหลายฝ่ายเกรงว่าจะสูญหายไปนั้น ล่าสุดสมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิตซึ่งเป็นองค์กรเอกชนที่ทำงานด้านการอนุรักษ์แม่น้ำ ได้ร่วมกับชาวบ้านลงพื้นที่บริเวณคอนผีหลง ต.ริมโขง เก็บตัวอย่างปลากระเบนลาว มาได้ 1 ตัว

และได้นำส่งห้องปฏิบัติการ คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยนเรศวร เพื่อศึกษาความเสี่ยงที่จะมีสารโลหะหนักปนเปื้อนและรวบรวมหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับสถานการณ์มลพิษในระบบนิเวศน์แม่น้ำโขงด้วย โดยเฉพาะการตรวจสอบความเป็นไปได้ของการเชื่อมโยงระหว่างสารโลหะหนักในสัตว์น้ำกับกิจกรรมเหมืองแร่ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน

เนื่องจากปลากระเบนลาวเป็นสัตว์น้ำที่หายากและถูกจัดอยู่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

อย่างไรก็ตามทางสมาคมระบุว่าหากตรวจพบสารโลหะหนักปนเปื้อนในตัวปลาเพียงอย่างเดียวก็ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเกิดจากกิจกรรมเหมืองแร่ ยังจำเป็นต้องนำผลตรวจมาประกอบกับข้อมูลคุณภาพน้ำ ตะกอนดิน และหลักฐานทางวิทยาศาสตร์อื่นๆ เพื่อวิเคราะห์แหล่งที่มาและประเมินผลกระทบอย่างรอบด้านด้วย

สำหรับปลากระเบนลาวหรือปลาฝาไม มีลักษณะเหมือนปลากระเบนในทะเลแต่มีขนาดเล็กกว่าและมีสีน้ำตาล มีชื่ออังกฤษเรียกว่า Mekong stingray, Mekong และ freshwater stingray ถือเป็นปลาหายาก ชาวบ้านที่วาง "มอง" ในแม่น้ำโขงนานๆครั้งถึงจับได้ ตัวที่เคยจับได้ที่หมู่บ้านดอนที่ ต.ริมโขง นักมากที่สุดคือประมาณ 30 กิโลกรัม บางครั้งก็มีน้ำหนักเพียง 1-2 กิโลกรัม

สาเหตุที่เป็นที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์คาดว่าเกิดจากการเปลี่ยนแปลงในแม่น้ำโขง การสร้างเขื่อน การระเบิดเกาะแก่ง การเดินเรือพาณิชย์ขนาดใหญ่ ฯลฯ กระทั่งปี 2568 เป็นต้นมากรมควบคุมมลพิษได้ตรวจพบสารโลหะหนักโดยเฉพาะสารหนูและปรอท ในแม่น้ำสายต่างๆ เช่น แม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก เกินมาตรฐานหลายครั้ง และทั้งหมดก็ไหลลงแม่น้ำโขง.