ประเด็นปลาหมอคางดำกำลังขยับไปสู่การตรวจสอบบทบาทของภาครัฐอย่างเข้มข้นขึ้น หลังภาคประชาสังคมเดินหน้าตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผ่านทั้งศาลปกครองและคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.)
ก่อนหน้านี้เมื่อ 7 ก.ย. 2569 ดร.ชัยภัฏ จันทร์วิไล ประธานเครือข่ายเสียงจากป่า ยื่นคำร้องต่อศาลปกครอง ขอให้ตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ของกรมประมงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการกำกับดูแลการนำเข้า–ส่งออกสัตว์น้ำต่างถิ่น โดยเฉพาะข้อมูลช่วงปี 2556–2559 ที่พบรายการส่งออกซึ่งระบุชื่อวิทยาศาสตร์ Sarotherodon melanotheron รวมกว่า 320,000 ตัว จากบริษัทปลาสวยงาม 11 แห่ง จำนวน 222 ครั้ง
ดร.ชัยภัฏ ถามถึงระบบกำกับดูแลของรัฐว่า เหตุใดการส่งออกสัตว์น้ำต่างถิ่นที่ต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบ จึงปรากฏข้อมูลการส่งออกปลาชนิดดังกล่าวเป็นจำนวนมากและต่อเนื่องในช่วงหลายปี แต่หน่วยงานรัฐชี้แจงข้ออ้างว่าเป็น "ความเข้าใจคลาดเคลื่อนของผู้ส่งออก" โดยตั้งข้อสังเกตว่าการส่งออกสัตว์น้ำต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบและถูกส่งไปยังกว่า 10 ประเทศ เหตุใดการระบุชนิดปลาคลาดเคลื่อน จึงเกิดขึ้นซ้ำมากกว่า 200 ครั้ง ตลอดช่วงเวลา 4 ปี
ล่าสุด วันนี้ (30 ก.ย. 2569) ดร.ชัยภัฏ โพสต์ Facebook เพจเสียงจากป่า ยื่นฟ้อง “คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ” หรือ ปปช. โดยฟ้องหน่วยงานราชการเกี่ยวกับการปล่อยปละ ละเลย การนำเข้า ส่งออก สัตว์น้ำต่างถิ่น (เอเลี่ยนสปีชี่ส์) จนเกิดการระบาดไปทั่ว ปล่อยให้มีการนำเข้าและซื้อขายกันอย่างโจ่งแจ้ง อย่างที่สำคัญ มีการออกเอกสาร ที่อาจจะเป็นการปกป้องผู้ส่งออกเอเลี่ยนส์สปีชี่ที่ไม่มีที่ไปที่มาจำนวนมหาศาล
การดำเนินการฟ้องทั้งศาลปกครอง และป.ป.ช. นี้ สะท้อนให้เห็นความไม่พอใจของภาคประชาสังคมต่อการปฏิบัติหน้าที่และกลไกกำกับดูแลของรัฐ โดยเฉพาะข้อสงสัยว่ารัฐปล่อยให้มีการนำเข้า ครอบครอง ซื้อขาย และส่งออกสัตว์น้ำต่างถิ่นได้อย่างไร รวมถึงมีระบบตรวจสอบที่สามารถติดตามแหล่งที่มาและเส้นทางการเคลื่อนย้ายหรือไม่
