สมุทรสงคราม – ริมทางเข้าดอนหอยหลอด ต.บางจะเกร็ง อ.เมือง จ.สมุทรสงคราม เป็นที่ตั้งของ วัดศรัทธาธรรม หรือ “วัดมอญ” วัดเก่าแก่ที่เป็นศูนย์รวมจิตใจของชุมชนชาวมอญมายาวนานกว่า 200 ปี โดดเด่นด้วยพระอุโบสถไม้สักทองฝังมุกทรงเรือสำเภา สถาปัตยกรรมหาชมได้ยากที่ผสมผสานศิลปะไทยและรามัญไว้อย่างงดงาม
วัดศรัทธาธรรม สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2341 จากความร่วมมือของชาวมอญประมาณ 12 ครอบครัว ซึ่งอพยพหนีภัยสงครามจากประเทศพม่าเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารในแผ่นดินไทย ก่อนร่วมกันสร้างวัดขึ้นมา เพื่อเป็นศูนย์รวมจิตใจและสถานที่ประกอบศาสนกิจของชุมชน โดยในระยะแรกมีพระสงฆ์จำพรรษาเพียง 3-4 รูป และชาวบ้านได้อาราธนา “หลวงพ่อม่อง” มาเป็นเจ้าอาวาสรูปแรก
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในสมัย พระครูสมุทรวิสุทธิวงศ์ หรือหลวงพ่อชุบ เจ้าอาวาสรูปที่ 4 ซึ่งมีแนวคิดสร้างพระอุโบสถหลังใหม่แทนหลังเดิมที่ทรุดโทรม และต้องการให้เป็นอีกหนึ่งจุดหมายด้านการท่องเที่ยวของพื้นที่ เนื่องจากในช่วงน้ำขึ้น นักท่องเที่ยวไม่สามารถมองเห็นดอนหอยหลอดได้อย่างชัดเจน
หลวงพ่อชุบ จึงใช้เวลาสะสมไม้สักทองนานถึง 10 ปี ก่อนเริ่มก่อสร้างพระอุโบสถหลังใหม่ในปี พ.ศ. 2535 โดยเลือกใช้ ไม้สักทองเป็นวัสดุหลักทั้งหลัง พร้อมออกแบบฐานอุโบสถเป็นรูปทรงเรือสำเภา สื่อถึงวิถีชีวิตและการเดินทางของผู้คนในพื้นที่ รวมทั้งสะท้อนความผูกพันของชุมชนมอญกับสายน้ำ
ความโดดเด่นอยู่ที่ฐานอุโบสถซึ่งก่อสร้างด้วยปูนโค้งแอ่นคล้ายท้องเรือสำเภาอย่างอ่อนช้อย ขณะที่ผนังทั้งด้านนอกและด้านใน รวมถึงเสาระเบียง ประดับด้วย งานฝังเปลือกหอยมุก เป็นลวดลายไทยและลายเทพพนมอย่างละเอียดงดงาม ส่วนหน้าบันจำหลักเป็นลายหงส์ภายใต้เศวตฉัตร ซึ่ง “หงส์” ถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญตามความเชื่อและศิลปวัฒนธรรมของชาวมอญ
ภายในพระอุโบสถยังมีความงดงามจาก จิตรกรรมฝาผนังเทคนิคฝังมุกและลายรดน้ำ ถ่ายทอดเรื่องราวพุทธประวัติและวรรณคดีรามเกียรติ์ ผสมผสานงานช่างไทยเข้ากับอัตลักษณ์ศิลปะรามัญได้อย่างลงตัว ขณะที่เครื่องบนประดับด้วยช่อฟ้า ใบระกา และองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมที่ประณีต สำหรับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ภายในอุโบสถ ประดิษฐาน พระพุทธชินราชจำลอง เป็นพระประธาน หน้าตักกว้าง 61 นิ้ว พร้อมรูปหล่อพระเกจิอาจารย์ที่ประชาชนเคารพศรัทธา อาทิ หลวงพ่อบ้านแหลม หลวงปู่ทวดเหยียบน้ำทะเลจืด หลวงพ่อพุทธโสธร และหลวงปู่ขาวมหาสิทธิโชค นอกจากความงดงามของพระอุโบสถแล้ว วัดศรัทธาธรรม ซึ่งปัจจุบันมีพระครูพิพิธพิพัฒนโกศล เป็นเจ้าอาวาส ยังเป็นแหล่งเรียนรู้และอนุรักษ์วัฒนธรรมรามัญ โดยชุมชนยังสืบทอดการทำ “กาละแมรามัญสูตรโบราณ” ขนมมงคลของชาวมอญที่ห่อด้วยกาบหมากหรือใบหมาก ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ยังคงได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น และสามารถเลือกซื้อเป็นของฝากได้
นักท่องเที่ยวที่มาเยือนยังสามารถชมทัศนียภาพบริเวณหน้าวัด ซึ่งเป็นจุดชมวิวปากอ่าวแม่กลอง และสัมผัสบรรยากาศชุมชนมอญริมสายน้ำ ควบคู่กับการชมงานศิลป์และสถาปัตยกรรมอันวิจิตรของพระอุโบสถ จากวัดเก่าแก่ของชุมชนมอญเมื่อกว่า 200 ปี สู่พระอุโบสถไม้สักทองฝังมุกทรงเรือสำเภา วัดศรัทธาธรรมจึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ประกอบศาสนกิจเท่านั้น หากยังเป็นมรดกทางศิลปวัฒนธรรมที่สะท้อนรากเหง้าของชาวมอญ และเป็นอีกหนึ่งจุดหมายสำคัญที่ไม่ควรพลาดเมื่อมาเยือนสมุทรสงครามอีกด้วย
