น่าน - เปิดบันทึกน้ำท่วมน่าน-แผ่นดินไหวซ้ำ กระทบ “วัดภูมินทร์” โบราณสถานอายุกว่า 430 ปี-ภาพวาด “ปู่ม่านย่าม่าน กระซิบรักบันลือโลก” พระอุโบสถร้าวลึก-ฐานทรุดเอียงเพิ่ม ความชื้นสะสมยิ่งเสี่ยงทำเสียหายหนัก
แม้น้ำท่วมเมืองน่าน ระลอกล่าสุด 2569 มวลน้ำจะหลากเข้าลานวัดระดับตาตุ่ม ตุ๊กตา “ปู่ม่านย่าม่าน” ที่ตั้งอยู่หน้าพระอุโบสถ ก็ตาม..แต่ “วัดภูมินทร์ ต.ในเวียง อ.เมืองน่าน จ.น่าน” วัดคู่บ้านคู่เมืองน่านที่สร้างตั้งแต่สมัยพระเจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์ เจ้าผู้ครองนครน่านองค์ที่ 40 สมัยที่ดินแดนล้านนาอยู่ภายใต้การปกครองของอาณาจักรตองอูของเมียนมา เมื่อปี 2139 ปัจจุบันจึงมีอายุกว่า 430 ปี แลนด์มาร์กสำคัญด้านการท่องเที่ยวของ “น่าน” ตั้งอยู่ห่างน้ำน่านเพียงราว 600-600 เมตร กลับเสี่ยงร้าวลึกถึงโครงสร้าง
ด้วยต้องเผชิญกับน้ำท่วมครั้งใหญ่ติดต่อกันมาถึง 3 ครั้ง
จากบันทึกในรอบ 30 ปีที่ผ่านมา..วัดภูมินทร์เคยถูกน้ำน่านเอ่อล้นเข้าท่วมครั้งใหญ่ เมื่อปี 2549 ครานั้นโครงสร้างของพระอุโบสถและอื่นๆ ยังคงเป็นปกติ ปี 63 แม้กรมศิลปากร จะเริ่มพบความเสี่ยงที่จะเสียหายหลายจุด เช่น ชั้นสี ชั้นรองพื้น ชั้นปูนฉาบภายในผนังพระอุโบสถ แต่ก็เกิดจากความเสื่อมไปตามกาลเวลาเท่านั้น จึงได้มีการเข้าบูรณะตามขั้นตอน
ระหว่างวันที่ 22-23 ส.ค.2567 ซึ่งเป็นช่วงที่เกิดเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ทั่วภาคเหนือหลายจังหวัดและ น่าน ก็เผชิญกับแม่น้ำน่านที่เอ่อล้นเกินระดับวิกฤติที่อยู่ที่ 7 เมตร มวลน้ำทะลักเข้าท่วมตัวเมืองบางส่วน ท่วมท่วมภายในวัดภูมินทร์ มวลน้ำได้เอ่อเช้าล้อมรอบพระอุโบสถก่อนจะค่อยๆ แห้งลงกลับสู่ภาวะปกติ
กระทั่ง 22-25 ส.ค.2568 น้ำจากแม่น้ำน่านได้เอ่อล้นเข้าท่วมตัวเมืองน่านอีกครั้ง คราวนี้หลากเข้าวัดลึกกว่า 1-2 เมตร น้ำไหลไปถึงบันไดพระอุโบสถ เหลืออีกเพียง 5 ขั้นหรือประมาณ 40 เซนติเมตร ก็จะเข้าในอุโบสถที่เป็นอาคารหลังเดียวทรงจตุรมุข มีประตูไม้แกะสลักอย่างงวดงามทั้ง 4 ด้าน ค้ำยันด้วยเสาไม้สัก 12 ต้น ลงรักปิดทองเคลือบเงาเป็นรูปทรงต่างๆ
ครั้งนี้ทางวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเริ่มพบความเสียหายอันเกิดจากน้ำท่วม เป็นรอยแตกร้าวของพนังพระอุโบสถและองค์พระพุทธรูปบางส่วน บางจุดเป็นรอยเดิมที่ได้รับการบูรณะจากกรมศิลปากร รวมทั้งเริ่มพบการทรุดตัวของอาคารพระอุโบสถทางทิศตะวันออก แต่ยังไม่ก่อให้เกิดความเสียหายต่องานจิตรกรรมในพระอุโบสถ โดยเฉพาะภาพวาด "ปู่ม่านย่าม่าน ประซิบรักบันลือโลก"
และน้ำท่วมน่าน ระลอกล่าสุด 20-21 ส.ค.2569 ซึ่งน้ำไหลบ่าเข้าท่วมหลายอำเภอใน จ.น่าน รวมทั้งแม่น้ำน่านที่ไหลผ่าน อ.เมืองน่าน ได้ไหลเข้าท่วมรอบพระอุโบสถของวัดภูมินทร์ อีกครั้ง ซึ่งรอบนี้แม้จะท่วมลานวัด ลึกระดับตาตุ่มตุ๊กตา “ปู่ม่านย่าม่าน” แต่กลับพบความเสียหาย การแตกร้าวของผนังพระอุโบสถเพิ่มขึ้นอีกหลายจุด มีลักษณะของการทรุดตัวของอาคารพระอุโบสถฝั่งทิศตะวันออก มากขึ้น-ฝั่งตะวันตก ทรุดเล็กน้อย
คาดว่าเกิดจากปัญหาความชื้นสะสมใต้ฐานองค์พระและโครงสร้างพระอุโบสถมาตั้งแต่ปี 2568
พระครูสิรินันทวิทย์ รองเจ้าคณะ จ.น่าน และเจ้าอาวาสวัดภูมินทร์ แจ้งถึงข้อกังวลว่า วัดภูมินทร์เคยเผชิญกับภัยธรรมชาติมาหลายครั้ง ทั้งแผ่นดินไหวที่ผ่านๆ มา ล่าสุดเกิดน้ำท่วมซ้ำกันถึง 2 ปีซ้อน แม้น้ำจะไม่ล้นเข้าไปถึงภายในพระอุโบสถแต่พื้นที่รอบนอกก็ถูกน้ำท่วมขังและเกิดความชื้นสะสม โดยเฉพาะตรงฐานรากที่เคยร้าว-ทรุด ซึ่งยังไม่คืนสู่สภาพสมบูรณ์เหมือนเดิม จึงอยากให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาตรวจสอบและแก้ไขอย่างจริงจังด้วย
ด้านนายประสิทธิ์ โนทะ รองประธานกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) เขต 2 จ.น่าน กล่าวว่าวัดภูมินทร์เป็นวัดคู่บ้านคู่เมือง จ.น่าน เป็นโบราณสถานสำคัญที่ทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม จิตรกรรมฝาผนังล้านนาและภาพ “ปู่ม่านย่าม่าน" เป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง ดังนั้นความเสียหายของพระอุโบสถของวัดที่เกิดขึ้นในครั้งนี้จำเป็นต้องให้วิศวกรและผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์โบราณสถานเข้าตรวจสอบอย่างละเอียด ทั้งการแตกร้าว สภาพฐานราก การทรุดตัว ความชื้นและน้ำ
ขอให้กรมศิลปากรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งส่งคณะผู้เชี่ยวชาญเข้าไปตรวจสอบโดยเร็วแล้ว โดยต้องป้องกันและแก้ไขอย่างเป็นระบบและไม่รอให้มีความเสียหายลุกลามจนกระทบต่อโครงสร้างเสียก่อนแล้วจึงค่อยมาบูรณะกันภายหลัง
วันนี้(23 ส.ค.69) วัดภูมินทร์ ยังคงเปิดให้พุทธศาสนิกชนและนักท่องเที่ยวเข้าไปสักการะ-ท่องเที่ยวได้ตามปกติ เพราะยังไม่พบสัญญาณที่บ่งชี้ถึงอันตรายเฉียบพลัน แต่ต้องเฝ้าระวังรอยแตกร้าวและการทรุดตัวอย่างใกล้ชิด พร้อมประเมินสถานการณ์เป็นระยะๆ และสิ่งที่ทุกฝ่ายเรียกร้องเหมือนกันคือขอให้กรมศิลปากรเข้าสำรวจ-บูรณะซ่อมแซมโบราณสถานอันทรงคุณค่าแห่งนี้โดยเร็ว
