หนองคาย-สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี ม.ขอนแก่น เลือกหนองคายเป็นโมเดลขับเคลื่อนแผนตัดวงจรพยาธิใบไม้ตับก่อนขยับเป็นมะเร็งท่อน้ำดี ผู้ว่าฯ ตั้งเป้า 3 เดือน เดินหน้าเชิงรุกค้นหาผู้ป่วย 9 อำเภอ ทุกกลุ่ม ทุกวัย รณรงค์ประชาชนงดอาหารดิบทุกชนิด
เมื่อเวลา 14.00 น. วันนี้( 8 ก.ค.) ที่ห้องประชุมจอมมณี ชั้น 3 ศาลากลางจังหวัดหนองคาย นายศรัณย์ศักด์ ศรีเครือเนตร ผู้ว่าราชการจังหวัดหนองคาย, นายกิตติศักดิ์ ธีระวัฒนา รองผู้ว่าราชการจังหวัดหนองคาย, นพ.แหลมทอง แก้วตระกูลพงษ์ รองนายแพทย์ สสจ.หนองคาย, รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น พร้อมหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้ร่วมกันประชุมหารือแนวทางการขับเคลื่อนการตรวจคัดกรองโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในจังหวัดหนองคาย
สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้ร่วมกับจังหวัดหนองคาย ทำการตรวจคัดกรองเชิงรุก (OV-ATK) ค้นหาผู้ป่วยโรคพยาธิใบไม้ตับ ระหว่างเดือน ธ.ค.68- เม.ย.69 ใน 9 อำเภอของจังหวัดหนองคาย ทั้งหมด 35,364 คน ติดพยาธิใบไม้ตับ 13,745 คน หรือ ร้อยละ 38.87 พบมากที่สุด ที่ อ.สระใคร ร้อยละ 58.11 รองลงมา อ.ศรีเชียงใหม่ ร้อยละ 54.90 และ อ.ท่าบ่อ ร้อยละ 51.57
ส่วน อ.เมืองหนองคาย อยู่ระหว่างดำเนินการ ถือเป็น 1 ใน 3 อันดับสูงสุดของภาคอีสาน นอกจากนี้ยังมีการตรวจอัลตราซาวด์มะเร็งท่อน้ำดี จำนวน 10,656 คน สงสัยมะเร็งท่อน้ำดี 151 คน หรือ ร้อยละ 1.42 ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูง
รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม ผอ.สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า คนอีสานมีอัตราการเกิดโรคพยาธิใบไม้ตับมากที่สุดในประเทศ ประมาณร้อยละ 70 นำไปสู่การเป็นมะเร็งท่อน้ำดี เมื่อ 30 ปี ที่แล้ว มีการรณรงค์อีสานไม่กินปลาดิบ ตรวจพยาธิใบไม้ตับจากไข่ในอุจจาระ จำนวนพยาธิในคนหนาแน่น การตรวจไข่พยาธิจะพบได้ง่าย หลังจากทุกฝ่ายช่วยกันทำงาน คุณภาพก็ดีขึ้น จำนวนพยาธิในคนน้อยลง แต่จำนวนคนติดเชื้อยังไม่ลดลง คนเป็นมะเร็งท่อน้ำดีก็ยังมีประมาณปีละ 20,000 คน จึงเป็นที่มาของการขับเคลื่อนเป้าหมายสำคัญประเทศไทยปลอดโรคพยาธิใบไม้ตับมะเร็งท่อน้ำดี ต้องตัดวงจรการเกิดโรคก่อน ที่สำคัญคือการรับประทานอาหาร ง่าย ๆ ต้องรับประทานอาหารสุก งดของดิบทุกชนิด
โดยเฉพาะปลาน้ำจืดเกล็ดขาวในวงศ์ปลาตะเพียน ต้องทำให้สุกทุกครั้ง ส้มตำปลาร้ารับประทานได้ แต่ปลาร้าต้องสุก จึงจะปลอดภัย การป้องกันไม่ให้อุจจาระที่อยู่ในส้วมแต่ละบ้าน เมื่อส้วมเต็มต้องถูกกำจัดในแหล่งที่เหมาะสม เพื่อป้องกันพยาธิวางไข่ในสิ่งแวดล้อมสาธารณะ ไข่พยาธิจะไหลลงแม่น้ำลำคลอง หอย ปู ปลา ก็กินไข่พยาธิเข้าไป คนจับสัตว์น้ำเหล่านี้มากิน จะกลายเป็นวัฏจักร
ดังนั้นต้องตัดวงจรเริ่มต้น สถาบันเลือกจังหวัดหนองคายเป็นโมเดลนำร่อง เนื่องจากเป็นจังหวัดที่มีบ่อบำบัดของเสียมากที่สุด เมื่อสามารถร่วมกับทุกหน่วยงานรณรงค์ตัดวงจรโรคพยาธิใบไม้ตับได้ ก็จะทำให้ควบคุมโรคได้ง่าย หลังจากนี้จะมีการสุ่มตรวจพื้นที่ ด้วยชุดตรวจ OV-ATK หากพบผู้ป่วยจะให้ยารักษากำจัดโรคพยาธิใบไม้ตับทันที หากผู้มีอาการรุนแรงก็จะส่งตัวรักษา โดยที่โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชท่าบ่อ มีศักยภาพในการรักษาครบวงจร
ด้านนายศรัณย์ศักด์ ศรีเครือเนตร ผู้ว่าราชการจังหวัดหนองคาย ตั้งเป้าหมายขับเคลื่อนโครงการนี้ภายใน 3 เดือน ต้องเห็นผลชัดเจน เดินหน้าสุ่มตรวจร้านอาหาร แหล่งผลิตอาหาร สุ่มตรวจโรงเรียน โรงงาน กลุ่มที่ถูกละเลย โดยเฉพาะพระสงฆ์ที่รับอาหารจากญาติโยมที่นำมาถวาย ก็เป็นกลุ่มเสี่ยงที่ต้องดูแลอย่างใกล้ชิด พร้อมทั้งพัฒนาศักยภาพครูผู้สอนถ่ายทอดความรู้สู่นักเรียนในทุกระดับชั้น
ซึ่งโรคพยาธิใบไม้ตับป้องกันได้เพียงรับประทานอาหารปรุงสุก และรักษาสุขอนามัยที่ดี ทุกฝ่ายต้องร่วมมือกัน เพราะมะเร็งท่อน้ำดีถือเป็นเพชฌฆาตเงียบที่คร่าชีวิตคนอีสานมาแล้วเป็นจำนวนมาก.
