ชู “วานิลลา” พืชเศรษฐกิจเหมาะปลูกในภาคอีสาน หนุนข้าราชการปลูกหลังเกษียณ

อุบลราชธานี-“วานิลลา” พืชเศรษฐกิจใหม่ หลัง FAO วางกฎเข้มห้ามใช้วานิลลาสังเคราะห์ในอาหาร เหตุเป็นสารก่อมะเร็ง เผยภาคอีสานเป็นทำเลทอง สภาพเป็นพื้นที่ราบใหญ่ ที่ดินราคาถูก แรงงานหาง่าย และโอกาสเกิดโรคเชื้อราต่ำ ชูโมเดลหนุนข้าราชการปลูกก่อนเกษียณ 4 ปี ให้มีรายรับช่วงหลังเกษียณ


เมื่อเร็วๆนี้ บริษัท ข้าวแม่ จำกัด นำโดยคุณหญิงพรรณทอง มณีศิลป์ จัดวงสนทนาหัวข้อ “วานิลลา แสงแรกแห่งสยาม” เชิญ ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์ มาร่วมแบ่งปันเคล็ดลับการปลูกวานิลลาเชิงพาณิชย์ เพื่อสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรท้องถิ่นและเป็นหลักประกันชีวิตให้ข้าราชการก่อนเกษียณ

คุณหญิงพรรณทอง มณีศิลป์ เปิดเผยถึงจุดเริ่มต้นความสนใจในวานิลลาว่า ตนเองสนใจเรื่องนี้มานานเป็นสิบๆปี ตั้งแต่เริ่มทำข้าวกล้องงอก ซึ่งในช่วงนั้นมีเทรนด์การทำเครื่องดื่ม โดยลูกสาวและลูกชายได้สั่งซื้อวานิลลาบดทำเรียบร้อยเป็นขวดมาจากนิวซีแลนด์ในราคาขวดละ 4,000 บาท ซึ่งมีฝักวานิลลาแถมมาให้ 2 ฝัก พร้อมหนังสือแนะนำและตำราวิธีการอบการบ่ม จึงเกิดความสนใจเนื่องจากมีกลิ่นที่หอมนุ่มนวลชวนให้ใจสบาย

และได้นำสารสกัดวานิลลานี้ในปริมาณหนึ่ง ไปทดลองผสมเติมลงในน้ำนมข้าวกล้องเพื่อทำผลิตภัณฑ์ไปนำเสนอ (Presentation) แก่กรรมการของบริษัท S&P ซึ่งกรรมการรู้สึกพึงพอใจและถูกใจอย่างมาก เนื่องจากเล็งเห็นว่าข้าว 1 กิโลกรัม ราคาประมาณ 70-100 บาท สามารถนำไปทำเครื่องดื่มขายเป็นช็อต ช็อตละ 60 บาท ซึ่งสร้างมูลค่าได้ถึง 1,500 บาท

ดร.ปิยะ เฉลิมกลิ่น ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์ กล่าวว่า สายพันธุ์และการตลาดทั่วโลก วานิลลาในตลาดโลกมี 3 สายพันธุ์หลักคือ แพลนิโฟเลีย (60%), ตาฮิติ (15%) และปอมโปนา (14%) พร้อมแนะนำสายพันธุ์ตาฮิติ เนื่องจากฝักไม่แตก สามารถตากแดดขายได้เลย ประหยัดแรงงานกว่าพันธุ์แพลนิโฟเลียที่บ่มยาก ปัจจุบันราคาฝักแห้งในไทยอยู่ที่กิโลกรัมละ 15,000–20,000 บาท มาตลอด 10 ปี




นอกจากนี้ ในปี 2568 FAO ได้ประกาศห้ามใช้วานิลลาสังเคราะห์ในอาหาร เนื่องจากเป็นสารก่อมะเร็ง ทำให้ความต้องการวานิลลาแท้สูงขึ้น ขณะที่ศักยภาพพื้นที่ภาคอีสาน ถือเป็นทำเลทองของการปลูกวานิลลา เพราะภาคอีสานเป็นทำเลทองที่ดีที่สุดในไทย เนื่องจากพื้นที่ราบใหญ่ ที่ดินราคาถูก แรงงานหาง่าย และโอกาสเกิดโรคเชื้อราน้อยกว่าภาคอื่น โดยพื้นที่ที่ดีที่สุดคือ อำเภอท่าอุเทน จังหวัดนครพนม

โมเดลการลงทุนและเทคนิคเร่งผลผลิต สำหรับพื้นที่มาตรฐาน 180 ตารางเมตร (72 ซุ้ม) ในไทยไม่จำเป็นต้องทำหลังคาพลาสติก เพราะช่วงติดดอกและฝักแก่อากาศแห้ง ทำให้ลดต้นทุนเหลือเพียงประมาณ 180,000 บาท

ดร.ปิยะ กล่าวอีกว่า เคล็ดลับการปลูกก่อนสิ้นเดือนมิถุนายนเพื่ออาศัยนาฬิกาชีวิตของพืช จะช่วยให้วานิลลาตาฮิติติดดอกได้ภายใน 1 ปีครึ่ง (จากเดิม 3 ปีครึ่ง) สำหรับโรคพืชที่ต้องระวังคือโรครากเน่า ซึ่งป้องกันได้ด้วยการใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาสม่ำเสมอ


ทั้งนี้การปลูกวานิลลา เป็นพืชที่ทำรายได้สูง เหมาะเป็นหลักประกันวัยเกษียณ ในพื้นที่ 72 ซุ้ม จะให้ผลผลิตเฉลี่ยขั้นต่ำ 72 กิโลกรัมฝักแห้งต่อปี หากขายกิโลกรัมละ 10,000 บาท จะสร้างรายได้สูงถึง 720,000 บาทต่อปี โดยวานิลลามีอายุยืนยาวถึง 30–40 ปี เก็บเกี่ยวได้ปีละครั้ง โมเดลนี้จึงเหมาะที่สุดสำหรับข้าราชการที่เตรียมเกษียณอายุ โดยควรเริ่มปลูกก่อนเกษียณ 4 ปี เพื่อให้มีรายรับก้อนใหญ่เข้ามาเป็นหลักชีวิตในวันเกษียณพอดี