กาญจนบุรี – ท่ามกลางขุนเขาและธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ของตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี มีตลาดชุมชนเล็ก ๆ แห่งหนึ่งที่กำลังกลายเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ การสร้างรายได้ และการสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวกะเหรี่ยง นั่นคือ “ตลาดชุมชนบ้านกองม่องทะ”
ตลาดแห่งนี้ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ 2 ตำบลไล่โว่ เกิดจากแนวคิดของกลุ่มเยาวชนคนรุ่นใหม่ในหมู่บ้าน ที่ต้องการสร้างพื้นที่สำหรับจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากพืชผลทางการเกษตรและอาหารพื้นถิ่นที่ชาวบ้านผลิตขึ้นเอง เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตในชุมชน ควบคู่กับการอนุรักษ์และถ่ายทอดภูมิปัญญาของบรรพบุรุษชาวกะเหรี่ยงสู่คนรุ่นหลัง
จากแนวคิดสู่การลงมือทำ ชาวบ้านได้ร่วมกันปรับปรุงอาคารเก่าของศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน (กศน.) ซึ่งไม่ได้ใช้งานมานานกว่า 20 ปี บนพื้นที่สาธารณะของหมู่บ้านที่ตั้งอยู่ตรงข้ามโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านกองม่องทะ ให้กลายเป็นตลาดชุมชนแห่งใหม่ โดยใช้วัสดุที่หาได้ในท้องถิ่น เช่น ไม้ไผ่และใบลาน มาสร้างเป็นร้านค้าขนาดเล็กสำหรับพ่อค้าแม่ค้าในชุมชน โดยไม่มีการเก็บค่าเช่าพื้นที่แต่อย่างใด
นายสุวิทย์ ไทรสังขชวลิต ผู้ริเริ่มโครงการ กล่าวว่า ตลาดแห่งนี้เกิดขึ้นจากความต้องการให้ชาวบ้านมีพื้นที่จำหน่ายสินค้าโดยไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลาง และเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างคนในชุมชน
สำหรับสินค้าขึ้นชื่อของตลาดชุมชนบ้านกองม่องทะ มีทั้งผลไม้ตามฤดูกาลที่ปลูกกันแทบทุกครัวเรือน ไม่ว่าจะเป็นทุเรียน มังคุด เงาะ ส้มโอ ลองกอง และกล้วย รวมถึงผักพื้นบ้านที่ชาวบ้านเก็บหาจากป่าชุมชน ปลาแม่น้ำรันตี และอาหารพื้นถิ่นหลากหลายเมนู
หนึ่งในเมนูที่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว คือ “ขนมจีนน้ำยากะเหรี่ยง” และ “ข้าวซอยกะเหรี่ยง” ที่สะท้อนเอกลักษณ์รสชาติของชุมชนได้อย่างลงตัว โดย น.ส.กรนิจ กิจก้องพนา แม่ค้าภายในตลาด ยืนยันว่าเป็นเมนูที่ใครได้ลองต่างติดใจ
นอกจากจะเป็นสถานที่ซื้อขายสินค้าแล้ว ตลาดชุมชนบ้านกองม่องทะยังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของชุมชน ชาวบ้านใช้พื้นที่แห่งนี้เป็นสถานที่พบปะพูดคุย ดื่มกาแฟ รับประทานอาหาร แลกเปลี่ยนข่าวสาร นัดหมายกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งการทำบุญ การเข้าป่าหาของป่า การเล่นกีฬา ตลอดจนเป็นพื้นที่ฝึกทักษะการค้าขายให้กับพ่อค้าแม่ค้ามือใหม่
บรรยากาศที่อบอุ่นและเป็นกันเอง ทำให้ตลาดแห่งนี้แตกต่างจากตลาดทั่วไป เพราะพ่อค้าแม่ค้าไม่ได้มุ่งหวังเพียงผลกำไร แต่ยังให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ของคนในชุมชน ส่งต่อรอยยิ้มและมิตรภาพให้กับผู้มาเยือนทุกคน
ตลาดชุมชนบ้านกองม่องทะ เปิดให้บริการทุกวันเสาร์ ตั้งแต่เวลา 05.00-11.00 น. การเดินทางใช้เส้นทางสังขละบุรี-บ้านกองม่องทะ ใช้เวลาประมาณ 30 นาที สามารถเดินทางได้ทั้งรถยนต์และรถจักรยานยนต์ โดยเส้นทางส่วนใหญ่เป็นถนนลาดยางและคอนกรีต มีถนนลูกรังบางช่วง
นอกจากนี้ นักท่องเที่ยวยังสามารถแวะเที่ยวชมวิถีชีวิตชาวกะเหรี่ยงภายในหมู่บ้าน สักการะหลวงพ่อทันใจภายในวัดกองม่องทะ เยี่ยมชมสวนผลไม้ของชาวบ้าน ชมน้ำตกธรรมชาติขนาดเล็กใกล้หมู่บ้าน และเล่นน้ำในแม่น้ำรันตีที่ไหลผ่านชุมชน ท่ามกลางธรรมชาติอันงดงามและรอยยิ้มอันจริงใจของผู้คนในพื้นที่
“ตลาดชุมชนบ้านกองม่องทะ” จึงไม่ใช่เพียงตลาดนัดเช้า แต่เป็นพื้นที่แห่งการสืบสานวัฒนธรรม สร้างรายได้ และเชื่อมโยงผู้คนในชุมชนให้เติบโตไปด้วยกันอย่างยั่งยืน
