เชียงราย - หลังรัฐฉานฝนตกหนัก..น้ำกกขุ่นคลั่กจนผวาปนเปื้อนโลหะหนัก-สารพิษจากเหมืองแร่วิสาหกิจจีนในเมียนมาเพิ่มขึ้นอีก นักวิชาการเครือข่ายปกป้องแม่น้ำฯ เก็บตัวอย่างน้ำเตรียมส่งให้ทูตจีนดูให้เห็นกับตา หวังให้ทางการจีนช่วยแก้ปัญหาในฐานะผู้ได้ประโยชน์มากที่สุด
วันนี้ (11 มิ.ย.) รายงานข่าวแจ้งว่าเกิดฝนตกหนักในพื้นที่รัฐฉาน ประเทศเมียนมา โดยเฉพาะบริเวณต้นแม่น้ำกก เป็นผลทำให้แม่น้ำมีความขุ่นข้นอย่างเห็นได้ชัด ล่าสุดทีมนักวิชาการเครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง สาละวิน ซึ่งเพิ่งเสร็จสิ้นการเดินธรรมยาตราจาก ต.ท่าตอน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่-อ.เมืองเชียงราย ระหว่างวันที่ 31 พ.ค.-5 มิ.ย.2569 ได้ออกสำรวจแม่น้ำกกพื้นที่ ต.ท่าตอน อีกครั้ง พร้อมเก็บตัวอย่างน้ำบรรจุขวด
ดร.สืบสกุล กิจนุกร นักวิชาการมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ซึ่งเป็นหนึ่งในเครือข่าย ระบุว่าจะส่งตัวอย่างน้ำที่เก็บวันนี้ไปให้สถานกงสุลใหญ่แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ประจำเชียงใหม่ เพื่อให้ทางการจีนได้ดูด้วยตัวเองว่าสภาพปัญหาเป็นอย่างไร หลังจากเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีนเคยเผยแพร่ข้อความในเฟซบุ๊กเพจว่ามีความห่วงใยต่อปัญหาดังกล่าวแล้วก็เงียบหายไป
ดร.สืบสกุลได้มีแถลงการณ์ว่าทางการจีนเคยมีถ้อยแถลงในทำนองนี้มาแล้วตั้งแต่วันที่ 8 มิ.ย. 2568 หรือกว่า 1 ปีมาแล้ว แต่จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่เคยแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม รัฐบาลจีนพึงตระหนักว่าประเทศจีนคือผู้ได้ผลประโยชน์จากห่วงโซ่อุปทานแร่สำคัญ (critical mineral: พลวง ดีบุก แมงกานีส ตะกั่ว ทองแดง) และแร่หายาก โดยมีวิสาหกิจจีนเข้าไปทำเหมืองแร่ในประเทศเมียนมาและส่งแร่ผ่านประเทศไทย (ด่านเชียงแสน แม่สาย แม่สอด แม่ฮ่องสอน แม่สะเรียง สังขละบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และระนอง) กลับไปยังปลายทางประเทศจีน ดังนั้นจึงน่าจะรู้ดีอยู่แก่ใจแล้วว่าวิสาหกิจจีนและเอกชนที่เกี่ยวข้องทั้งทางตรงและอ้อมกำลังสร้างปัญหาสารโลหะหนักปนเปื้อนแม่น้ำข้ามแดนที่นับวันจะยิ่งสาหัสมากยิ่งขึ้น
ดร.สืบสกุลระบุอีกว่า เครือข่ายเกรงว่ารัฐบาลจีนกำลังได้รับข้อมูลเพียงด้านเดียวและเข้าใจผิดว่าคุณภาพน้ำในลำน้ำยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัย ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วแม่น้ำกำลังเผชิญกับความเสี่ยงจากการรับสารโลหะหนัก ประชาชนชาว จ.เชียงราย จำนวนประมาณ 70,000 ครัวเรือน หรือ 210,000 คน กำลังบริโภคน้ำประปาที่มีสารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และแบเรียม เข้าสู่ร่างกายวันแล้ววันเล่า
เครือข่ายฯ จึงขอให้ข้อมูลว่าน้ำประปาที่มีสารโลหะหนักนั้นผลิตจากแม่น้ำปนเปื้อนจากสารโลหะหนักที่ปล่อยจากเหมืองแร่หายากและแร่หลากชนิดพื้นที่ต้นน้ำกก สาย รวก โขง โดยนักธุรกิจจีนเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องทั้งทางตรงและทางอ้อมในรัฐฉานโดยเฉพาะในเขตปกครองของกองกำลังว้า
ระหว่างเดินธรรมยาตราวันที่ 5 มิ.ย. 2569 เครือข่ายฯ และภาคประชาชนเคยเชิญทางการจีนร่วมพบปะเพื่อให้รับทราบปัญหาและหารือแนวทางแก้ไขพร้อมกับนายกรัฐมนตรีของประเทศไทย ณ ศาลากลาง จ.เชียงราย แต่ทางการจีนก็เลือกที่จะไม่เข้าร่วม
ดังนั้น เพื่อเป็นการพิสูจน์ว่าทางการจีนมีความจริงใจต่อการแก้ไขปัญหาขอให้มีแถลงการณ์ให้ชัดเจนว่ามีแผนการใช้กลไกความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง ในการแก้ไขปัญหาแม่น้ำกก สาย รวก โขง สาละวิน และกระบุรี จากการปนเปื้อนสารโลหะหนักจากเหมืองแร่จีนในประเทศเมียนมาอย่างไร
ทั้งนี้ เครือข่ายฯ ภาคประชาชนมีแผนจะเดินทางไปมอบน้ำจากแม่น้ำสายต่างๆ ต่อสถานกงสุลใหญ่แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน ประจำเชียงใหม่ ภายในสัปดาห์นี้ เพื่อให้ทางการจีนได้ประจักษ์ด้วยสายตาของตัวเองถึงสภาพแม่น้ำที่ขุ่นข้นเพราะเหมืองแร่จีนในประเทศเมียนมา
