(เปิดมุมมองกงสุลใหญ่จีน)
ดื่มน้ำร่วมสายนที ผูกพันมิตรไมตรีร่วมโชคชะตา พินิจหนึ่งทศวรรษแห่งกรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง
โดย ฯพณฯ กงสุลใหญ่หลิว หงเหมย
แม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขง ซึ่งมีความยาวรวมกว่า 4,880 กิโลเมตร ไหลพาดผ่านดินแดนของ 6 ประเทศ ได้แก่ จีน เมียนมา ลาว ไทย กัมพูชา และเวียดนาม โดยสายน้ำสายนี้ได้หล่อเลี้ยงประชากรจำนวน 326 ล้านคน ในพื้นที่ลุ่มน้ำราว 800,000 ตารางกิโลเมตร เนื่องในโอกาสวาระเข้าสู่ "สัปดาห์ล้านช้าง-แม่โขง" ประจำปี พ.ศ. 2569 เชิญชวนทุกท่านร่วมทบทวนเส้นทางแห่งความสำเร็จตลอดทศวรรษที่ผ่านมาของความร่วมมือระหว่างกลุ่มประเทศริมฝั่งแม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขง และร่วมกันตั้งปณิธานสู่อนาคตอันโชติช่วงแห่งการพัฒนาที่ได้รับประโยชน์ร่วมกัน
รากฐานของกรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขงตั้งอยู่บนบรรทัดฐานทางประวัติศาสตร์ โดยมีสายน้ำเป็นเครื่องผูกพันมิตรภาพของทั้ง 6 ประเทศสมาชิก ผสานเข้าด้วยกันกับอารยธรรมที่เชื่อมโยงถึงกัน ส่งผลให้เกิดความใกล้ชิดกันโดยธรรมชาติ อันเป็นพื้นฐานสำคัญของความร่วมมือระดับภูมิภาค ดังจะเห็นได้จากประเพณีสงกรานต์ของไทยในเดือนเมษายนที่สอดคล้องกับเทศกาลสาดน้ำในมณฑลยูนนานของจีน ซึ่งเป็นภาพสะท้อนความกลมกลืนทางวัฒนธรรมอย่างเป็นรูปธรรม ในขณะที่ทั้ง 6 ประเทศกำลังอยู่ในช่วงเวลาสำคัญของการพัฒนาและเผชิญความเสี่ยงที่คล้ายคลึงกัน การพัฒนาเพื่อความกินดีอยู่ดีของประชาชนจึงเป็นปณิธานร่วมกันในการพัฒนาเพื่อมุ่งสู่อนาคต
ด้วยตระหนักในความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์และเจตจำนงในการพัฒนานี้ เมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2559 จึงได้มีการประชุมผู้นำกรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง ครั้งแรก ณ เมืองซานย่า ประเทศจีน เพื่อประกาศเจตนารมณ์ในการสถาปนาประชาคมที่มีโชคชะตาร่วมกันของกลุ่มประเทศล้านช้าง-แม่โขง มุ่งสู่สันติภาพและความเจริญรุ่งเรืองต่อไป
ตลอดทศวรรษที่ผ่านมา กรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง ได้ยกระดับจากระยะเริ่มต้นเข้าสู่ระยะการพัฒนาอย่างรอบด้าน โดยสร้างผลประโยชน์อันเป็นรูปธรรมแก่กลุ่มประเทศสมาชิก สำหรับประเทศไทย “กองทุนพิเศษกรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง” ได้สนับสนุนโครงการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตประชากรหลายสิบโครงการ เช่น โครงการเพื่อการส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตร โครงการเพื่อการจัดการทรัพยากรน้ำ และโครงการเพื่อการสาธารณสุข รวมไปถึงโครงการความร่วมมือรถไฟจีน-ไทย ซึ่งเมื่อเสร็จสมบูรณ์จะช่วยยกระดับความเชื่อมโยงในภูมิภาคให้ก้าวล้ำยิ่งขึ้น
นอกจากนี้ ฝ่ายจีนยังได้ริเริ่ม “ปฏิบัติการน้ำสะอาดล้านช้าง-แม่โขง” ซึ่งดำเนินการก่อสร้างระบบประปาสาธิตที่เป็นโครงการขนาดเล็กแต่เป็นประโยชน์ต่อชุมชนมากในประเทศกัมพูชา ลาว และเมียนมา จำนวน 110 แห่ง ส่งผลให้ประชาชนกว่า 13,000 คนเข้าถึงน้ำดื่มที่ปลอดภัย ปัจจุบันมูลค่าการค้าระหว่างประเทศจีนและประเทศกลุ่มลุ่มน้ำแม่โขงเพิ่มขึ้นกว่าเท่าตัวจากเริ่มแรก ทั้ง 6 ประเทศจึงพร้อมใจกันขับเคลื่อน “กรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง ระยะที่ 2.0” เพื่อก้าวย่างเข้าสู่ทศวรรษแห่งความรุ่งเรืองบทใหม่ร่วมกัน
กรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขงเปรียบประดุจการรังสรรค์ด้วยพู่กันแห่งปัจจุบันกาล ท่ามกลางห้วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญกับมหาความเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ในรอบศตวรรษ การก้าวขึ้นมาของกลุ่มประเทศซีกโลกใต้ได้นำมาซึ่งโอกาสใหม่ๆ ให้แก่กรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง ท่ามกลางกระบวนการทางประวัติศาสตร์นี้ กลุ่มประเทศล้านช้าง-แม่โขงต่างเผชิญกับความท้าทายร่วมกัน เช่น อุปสรรคในการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ ภัยคุกคามด้านความมั่นคงในรูปแบบใหม่ และอุบัติภัยจากสภาพภูมิอากาศที่แปรปรวน
ด้วยเหตุนี้ ปณิธานแห่งความมุ่งมั่นในการแสวงหาความสามัคคี การสร้างภาคีเครือข่ายความร่วมมือ และการยกระดับการพัฒนา จึงเป็นเจตจำนงร่วมกันที่หยั่งรากลึกและชัดเจนยิ่งขึ้น
ภายใต้บริบทดังกล่าวนี้ กรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขงได้มุ่งเน้นการประสานงานเชิงปฏิบัติเพื่อตอบโจทย์ประเด็นความท้าทายในด้านต่างๆ พร้อมทั้งผลักดันการเชื่อมโยงยุทธศาสตร์การพัฒนาของแต่ละประเทศให้สอดประสานกันอย่างลึกซึ้ง ในด้านเทคโนโลยีดิจิทัล ความร่วมมือในลักษณะ “ผสานสัมพันธ์สองทิศทาง” ระหว่างจีนและไทย ได้เชื่อมโยงอย่างแข็งขันกับยุทธศาสตร์การเปิดกว้างระดับสูงตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ 5 ปีฉบับที่ 15 ของจีน โดยขับเคลื่อนผ่านกรอบความร่วมมือแบบ “สามประสาน” อันได้แก่ การเชื่อมโยงภาคอุตสาหกรรม การประสานนวัตกรรม และการเชื่อมต่อระเบียบข้อบังคับ ควบคู่ไปกับการผลักดันระเบียงเศรษฐกิจดิจิทัลล้านช้าง-แม่โขง เพื่อกระตุ้นการพัฒนาเชิงบูรณาการในด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ข้ามพรมแดน เมืองอัจฉริยะ และการแพทย์ทางไกล
หากพิจารณาในด้านนวัตกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การจัดการแข่งขันนวัตกรรมทางเทคโนโลยีของกลุ่มประเทศล้านช้าง-แม่โขง ครั้งที่ 1 ประสบความสำเร็จเป็นอย่างยิ่ง โดยกิจกรรมในครั้งนั้นได้มีผู้ส่งผลงานเข้าประกวดกว่า 300 โครงการ ซึ่งนวัตกรรมอากาศยานไร้คนขับกู้ภัยอเนกประสงค์จากทีมผู้วิจัยไทย เป็นตัวอย่างที่แสดงให้เห็นถึงความรุดหน้าของวิทยาการในระดับภูมิภาค ขณะที่ในด้านการพัฒนาสีเขียวและคาร์บอนต่ำ กองทุนพิเศษล้านช้าง-แม่โขงได้ขับเคลื่อนโครงการกำหนดมาตรฐานอุตสาหกรรมโฟโตโวลตาอิก (Photovoltaic - PV) ในประเทศเมียนมา พร้อมกับความสำเร็จของ “โครงการนำร่องเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในอุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร” อันเป็นรากฐานสำคัญในการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวของภูมิภาค
ความร่วมมือเชิงปฏิบัติเหล่านี้ล้วนเป็นพลวัตสำคัญที่ช่วยเติมเต็มพลังขับเคลื่อนให้แก่ทั้ง 6 ประเทศ ในการร่วมกันรังสรรค์ “กรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขง ระยะที่ 2.0” อย่างมั่นคง
กรอบความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขงเปรียบประดุจดั่งใบเรือที่ลู่ลมมุ่งหน้าสู่อนาคต บนปฐมบทแห่ง “ทศวรรษทอง” ครั้งใหม่นี้ กรอบความร่วมมือดังกล่าวยังคงมีพลวัตและโอกาสในการพัฒนาอีกนานัปการ ประสิทธิผลของการเชื่อมต่อทางรางระหว่างจีน-ลาว-ไทยได้ปรากฏชัดเจนขึ้นตามลำดับ ผลลัพธ์เหล่านี้ได้เร่งขับเคลื่อนวิสัยทัศน์การเปลี่ยนรัฐที่ไร้พรมแดนติดทะเลสู่การเป็นรัฐแห่งการเชื่อมโยงทางบกอย่างเป็นรูปธรรม โดยพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยได้รับประโยชน์จากความได้เปรียบทางภูมิศาสตร์และมีแนวโน้มจะพัฒนาเป็นศูนย์กลางการขนส่งและนิคมอุตสาหกรรมที่สำคัญในอนาคต
นอกจากนี้ การขยายความร่วมมือไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล การพัฒนาสีเขียว และ พลังงานใหม่ ตลอดจนการสำรวจและจัดตั้งศูนย์นวัตกรรมเทคโนโลยีล้านช้าง-แม่โขง จะเป็นแรงส่งสำคัญในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการเปลี่ยนผลงานวิจัยสู่ภาคปฏิบัติ ทั้งในด้านวิทยาการเกษตรและสาธารณสุข อันเป็นการเสริมสร้างขีดความสามารถใหม่ให้แก่การเติบโตของภูมิภาคต่อไป
หัวใจสำคัญของแนวคิดที่ว่า “ดื่มน้ำร่วมสายนที ผูกพันมิตรไมตรีร่วมโชคชะตา” ได้รับการยึดถือเป็นแนวทางปฏิบัติในทุกขั้นตอนของความร่วมมือ ส่งผลให้ความตระหนักในเรื่องประชาคมที่มีอนาคตร่วมกันหยั่งรากฝังลึกอย่างมั่นคงยิ่งขึ้น อีกทั้งยังนำมาซึ่งการประสานงานอย่างใกล้ชิดเพื่อเผชิญกับความท้าทายระดับโลก ทั้งในด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความมั่นคงทางสาธารณสุข และภารกิจการขจัดความยากจน ทั้งนี้ โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนที่สัมฤทธิผลเป็นรูปธรรม จะส่งมอบผลประโยชน์จากความร่วมมือให้แก่ประชาชนในภูมิภาคอย่างทั่วถึงและยุติธรรมสืบไป
“กระแสธารแห่งมหานทีรุดหน้าไปมิจบสิ้นฉันใด ความร่วมมือล้านช้าง-แม่โขงก็จักดำเนินไปอย่างไร้ขีดจำกัดฉันนั้น” ด้วยความร่วมแรงร่วมใจของทั้ง 6 ประเทศสมาชิกที่ตั้งมั่นบนพื้นฐานแห่งความสำเร็จตลอดทศวรรษที่ผ่านมา พร้อมทั้งการตระหนักถึงโอกาสสำคัญในสถานการณ์ปัจจุบัน ย่อมจะนำพาให้กลุ่มประเทศสมาชิกสามารถร่วมกันเปิดศักราชใหม่แห่งความเจริญรุ่งเรืองและอนาคตอันสดใสของพื้นที่ลุ่มน้ำแม่โขง-ล้านช้างสืบไป
