สธ.ยันตรวจฉี่ซ้ำหลังวิจัยพบเล็บ-ผมคนลุ่มน้ำกกปนเปื้อนสารหนู

เชียงราย - เผยผลวิจัยกลุ่มตัวอย่างคนลุ่มน้ำกก ใต้เหมืองแรร์เอิร์ท-เหมืองทองฝั่งเมียนมา ไล่ตั้งแต่แม่อาย เชียงใหม่-เมืองเชียงราย-เวียงเชียงรุ้ง-เชียงแสน พบทั้งเล็บ-เส้นผมกลุ่มตัวอย่างบางส่วนมีค่าสารหนูเกินมาตรฐานไทย ขณะที่ สธ.ขอตรวจฉี่ซ้ำ ชี้อาการป่วยไม่สัมพันธ์กับสารเคมี


วันนี้ (25 ก.พ.) นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการ จ.เชียงราย เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการติดตามและตรวจสอบคุณภาพน้ำ แม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง จ.เชียงราย ครั้งที่ 2/2569 ที่ห้องประชุมธรรมลังกา ศาลากลาง จ.เชียงราย

ซึ่งพื้นที่ลุ่มน้ำทั้งเขต จ.เชียงราย และ จ.เชียงใหม่ ต้องประสบปัญหาเรื่องสารปนเปื้อนในแม่สายต่างๆ ดังกล่าวมาตลอด 1 ปีเต็ม กระทั่งการประชุมครั้งที่ 1 วันที่ 20 ม.ค.ที่ผ่านมาก็ได้ข้อสรุปว่าหลังจากสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) ได้ตรวจคุณภาพน้ำตามจุดต่างๆ มาแล้วจำนวน 4 ครั้ง ล่าสุดพบคุณภาพน้ำส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน สามารถใช้ประโยชน์จากแม่น้ำได้ตามปกติ แต่ก็มีการผลักดันให้ตั้งศูนย์ปฏิบัติการกลางที่มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (มฟล.) เนื่องจากผลการตรวจที่ผ่านมาใช้เวลานาน 1 เดือน หากมีศูนย์ดังกล่าวก็จะทำให้ใช้ระยะเวลาสั้นลงได้

จากนั้นที่ประชุมเปิดให้ ดร.ศิริวรรณ กันติสินธุ์ หัวหน้าภาควิชาอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มฟล.รายงานผลการวิจัยที่มีการเก็บตัวอย่างเล็บและผมจากกลุ่มตัวอย่างประชาชนที่อาศัยอยู่ลุ่มแม่น้ำกกตั้งแต่ อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ จนถึง อ.เมืองเชียงราย อ.เวียงเชียงรุ้ง และ อ.เชียงแสน จ.เชียงราย จำนวน 90 คน เพื่อตรวจหาสารปนเปื้อนโลหะหนักด้วยเทคนิคไมโครเวฟและนำเข้าสู่ห้องปฏิบัติการของ มฟล.ผลปรากฎว่าพบสารหนูเกิน 0.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมจำนวน 16 คน อยู่ในเขต อ.แม่อาย จำนวน 5 ราย อ.เมืองเชียงราย จำนวน 3 ราย อ.เวียงเชียงรุ้ง จำนวน 2 ราย และ อ.เชียงแสน จำนวน 6 ราย

กลุ่มตัวอย่างดังกล่าวมีอายุตั้งแต่ 46-60 ปี มีอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก มีประวัติการสัมผัสกับแม่น้ำกก ใช้ประโยชน์จากแม่น้ำเพื่ออุปโภคบริโภค การเกษตร ฯลฯ ทั้งหมดมีค่าการปนเปื้อนเฉลี่ยอยู่ที่ 0.40 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศไทยที่วัดที่ จ.อุบลราชธานี ได้ 0,26 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมทุกราย ส่วนค่าสารหนูเกินค่ามาตรฐานในประเทศไทยคือในเล็บ 1 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และในผม 1.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม พบจำนวน 2 ราย ซึ่งอยู่ในเขต อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ทั้งคู่


ด้านนายแพทย์ เอกชัย คำลือ นายแพทย์สาธารณสุข จ.เชียงราย กล่าวว่า หลังจากได้รับผลการวิจัยจาก มฟล. ทางโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ โรงพยาบาลเชียงแสน และโรงพยาบาลเวียงเชียงรุ้ง ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบกลุ่มตัวอย่างทันที ซึ่งยังไม่พบว่าแต่ละคนมีอาการใดๆ ดังนั้นจึงจะร่วมกับศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ จ.เชียงราย ทำการตรวจปัสสาวะในกลุ่มตัวอย่างซึ่งจะใช้เวลา 2 เดือนจึงจะทราบข้อมูลที่แท้จริงอีกครั้ง

ทั้งนี้ ค่าเกินมาตรฐานในประเทศไทยคือในเล็บไม่เกิน 1 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และในผมไม่เกิน 1.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม แต่สำหรับสหรัฐอเมริกาแล้วกำหนดไว้ที่ 1 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมเท่ากัน ดังนั้น โดยส่วนตัวแล้วตนเห็นว่าถ้าไม่เกิน 1 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมก็ยังถือว่าปกติอยู่

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ทางสาธารณสุขได้สอบถามไปยังทีมวิจัยว่าในการเก็บตัวอย่างพบผู้ที่มีอาการป่วยหรือไม่ ซึ่งทางทีมวิจัยระบุว่ามีผู้ที่มีอาการวิงเวียนศีรษะและอาการชา อย่างไรก็ตามอาการดังกล่าวอาจเกิดจากการทำงานประจำวันและไม่สัมพันธ์กับผลการพบสารเคมีในเล็บและผมแต่อย่างใด นอกจากนี้ยังพบบางรายมีการเก็บภาชนะบรรจุสารเคมีเอาไว้ในบ้านเป็นจำนวนมากด้วย ทางผู้ว่าราชการ จ.เชียงราย และคณะจึงให้ทุกฝ่ายรอผลการตรวจจากสำนักงานสาธารณสุข จ.เชียงราย อีกครั้งหนึ่ง

และให้สื่อสารสู่ประชาชนไม่ให้เกิดความตื่นตระหนก โดยเฉพาะกรณีค่ามาตรฐานของสารหนูในเล็บและผมซึ่งไม่ใช่ 0.5 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม รวมทั้งไม่ได้ข้อสรุปว่าเกิดจากสารปนเปื้อนที่อยู่ในแม่น้ำกกที่ไหลมาจากประเทศเมียนมาหรือไม่ด้วย โดยทางสาธารณสุขยกตัวอย่างว่าเคยตรวจปัสสาวะในกลุ่มตัวอย่าง 300 ราย พบสารหนูตกค้างเพียง 7 ราย และบางส่วนเป็นสารที่พบได้ในธรรมชาติและไม่ได้มาจากสารเคมีด้วย

ขณะที่ ดร.สืบสกุล กิจนุกร อาจารย์สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มฟล.กล่าวว่า ณ ตอนนี้ยังโชคดีที่ไม่พบผู้ป่วยเฉียบพลันจากสารหนู แต่ก็มีตัวอย่างที่ จ.กาญจนบรี ที่พบการปนเปื้อนสารหนูและประชาชนก็ไม่มีอาการใดๆ ในช่วงแรกเริ่มตั้งแต่ปี 2528 กระทั่งปี 2541 หรือ 23 ปีผ่านไปจึงพบผู้มีอาการป่วย ดังนั้นจึงยังคงมีความกังวลและจะร่วมมือกับทุกฝ่ายเพื่อป้องกันเอาไว้ก่อนต่อไป

รายงานข่าวแจ้งอีกว่า ปัจจุบันต้นแม่น้ำกกในเขตปกครองพิเศษที่ 2 (สหรัฐว้า) ประเทศเมียนมา มีการทำเหมืองแร่หลายแห่งและมีอยู่อย่างน้อย 2 แห่ง เป็นเหมืองแรร์เอิร์ทที่ตั้งอยู่ใกล้กับแม่น้ำทั้งฝั่งตะวันตกและตะวันออก หลังมีเหมืองดังกล่าวได้เกิดน้ำท่วมใหญ่ช่วงปลายปี 2567 และปี 2568 ก็พบแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง มีการปนเปื้อนสารเคมีโดยเฉพาะสารหนูเกินค่ามาตรฐาน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตรหลายครั้ง ทำให้ทาง จ.เชียงใหม่ และ จ.เชียงราย ร่วมกับสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) ตั้งจุดวัดคุณภาพน้ำตามจุดต่างๆ ตลอดรายทางกระทั่งมีการตรวจหาสารตกค้างในเล็บและผมของกลุ่มตัวอย่างดังกล่าว