“สว.ชีวะภาพ” เดินเกมรุกตรวจสอบเหมืองแร่เถื่อนแม่ฮ่องสอน–กาญจนบุรี ชงรื้อสิ่งปลูกสร้าง ยึดคืนป่าหลายร้อยไร่ เร่งประมูลแร่พิษของกลางนำเงินเข้ารัฐ หวั่นทุนเก่าขยับขอสัมปทานใหม่ สร้างความผวาชาวบ้าน
จากกรณีทีมีประชาชนห่วงใยต่อผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมของกองแร่ และเข้าร้องเรียนเมื่อวันที่ 13 ม.ค.ที่ผ่านมา เกี่ยวกับการทำเหมืองแร่ ล่าสุด นายชีวะภาพ ชีวะธรรม ประธานคณะกรรมาธิการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม วุฒิสภา เป็นประธานการประชุมพิจารณาศึกษาการตรวจยึดแร่ของกลางซึ่งตกเป็นของแผ่นดิน และถูกเก็บรักษาไว้ในที่ดินทำกินของประชาชน พื้นที่ตำบลเมืองแปง อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน รวมถึงการเข้าใช้ประโยชน์ที่ดินบริเวณเหมืองแร่สองท่อและเหมืองแร่อุโมงค์ 3 มิติ อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี
การประชุมดังกล่าวมีผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าชี้แจง อาทิ นายอานันท์ ฟักสังข์ รองอธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ นายโสภณ สุรภี นายช่างรังวัดอาวุโส สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอน นายทองดี เกลี้ยงเกลา หัวหน้ากลุ่มอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดกาญจนบุรี และนายอัครเดช วงศ์กาฬสินธุ์ ผู้อำนวยการสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 10 ราชบุรี
นายโสภณ สุรภี ชี้แจงว่า กรณีพื้นที่ตำบลเมืองแปง อำเภอปาย ย้อนหลังไปเมื่อเดือนมีนาคม 2553 มีการตรวจยึดกองแร่ฟลูออไรด์ ซึ่งต้องสงสัยเชื่อมโยงกับขบวนการบุกรุกป่าลักลอบทำเหมืองแร่ โดยมีการนำเศษแร่ไปกองทิ้งในพื้นที่ป่าจำนวนกว่า 150,000 เมตริกตัน ต่อมาศาลมีคำพิพากษาในปี 2560 ให้ลงโทษผู้กระทำผิดและให้ยึดแร่ของกลางทั้งหมดเป็นของแผ่นดิน
หลังคำพิพากษา สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอนได้เปิดประมูลแร่ของกลางมาแล้วถึง 8 ครั้ง แต่ไม่มีผู้สนใจเข้าร่วม ปัจจุบันอยู่ระหว่างเตรียมเปิดประมูลครั้งที่ 9 หลังเริ่มมีผู้ประกอบการแสดงความสนใจ ขณะที่สภาพพื้นที่กองแร่ทั้ง 5 กอง พบว่ามีต้นไม้ขึ้นปกคลุมตามธรรมชาติ การเข้าถึงพื้นที่ค่อนข้างยาก ทำให้ชาวบ้านยังคงกังวลเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
นายชีวะภาพ กล่าวว่า ได้ขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งเข้าเก็บตัวอย่างแร่เพื่อตรวจสอบสารปนเปื้อน สร้างความมั่นใจให้ประชาชน พร้อมผลักดันให้เดินหน้าประมูลแร่ของกลางโดยเร็ว อาจใช้กลไกทางการตลาดช่วย เช่น การปรับลดราคากลาง หรือใช้มาตรการจูงใจ เพื่อให้แร่ออกจากพื้นที่ และนำเงินประมูลเข้ารัฐ รวมถึงจัดเป็นรางวัลสินบนนำจับแก่เจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้อง
ขณะเดียวกัน กรณีเหมืองแร่สองท่อและเหมืองแร่อุโมงค์ 3 มิติ อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี พบว่าเป็นพื้นที่ของเครือข่ายกลุ่มบริษัทที่เคยทำเหมืองบริเวณบ้านห้วยคิลตี้ แม้ปิดเหมืองมากว่า 20 ปี แต่ยังไม่มีการตรวจยึดแร่ของกลางและคืนพื้นที่อย่างเป็นทางการ ยังคงมีการครอบครองที่ดินนับร้อยไร่ มีบ้านพักคนงานและเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยดูแลพื้นที่
นายชีวะภาพ ระบุว่า เมื่อหมดอายุสัมปทานแล้ว การใช้ประโยชน์พื้นที่ป่าไม้ต้องมีการส่งคืนพื้นที่ รื้อถอนสิ่งปลูกสร้างทั้งหมดให้เป็นไปตามระเบียบของกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ รวมถึงกรมป่าไม้ พร้อมตั้งข้อสังเกตว่าพบความเคลื่อนไหวของทายาทรุ่นที่ 3–4 ของเครือข่ายผู้กระทำผิด พยายามขออนุญาตทำเหมืองใหม่ สร้างความวิตกกังวลให้กับชาวบ้านในพื้นที่อย่างหนัก
ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการฯ มีข้อเสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเฝ้าระวังกองแร่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอนอย่างเข้มงวด เนื่องจากแร่ฟลูออไรด์หากปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำหรือระบบประปา อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน ทำให้เกิดภาวะฟันตกกระหรือฟันมีสีน้ำตาล พร้อมเร่งวางแนวทางแก้ไขผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตของประชาชนรอบพื้นที่เหมืองแร่ในจังหวัดกาญจนบุรีอย่างเป็นรูปธรรม
