ค้านสายตาสุดๆ กับรางวัลองค์กรโปร่งใส เพราะ“กกต.” ถูกเลือกให้ได้ “อันดับ 2” ส่วน“สตง.” คือหน่วยงานที่คว้า“อันดับ 1” สะท้อนการประเมินผลงานที่มีปัญหา คล้ายมีไว้เพื่อ “อวดอ้าง” ในองค์กร ไม่ได้ช่วยชี้แนะ“ช่องโหว่” เพื่อแก้ปัญหาในความเป็นจริง
** โปร่งใส? จนถูกครหาทั่วบ้านทั่วเมือง **
ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อ “กกต. (คณะกรรมการการเลือกตั้ง)” หน่วยงานที่รับบทบาท จัดการเลือกตั้งครั้งล่าสุด องค์กรที่ถูกตราหน้าทั่วบ้านทั่วเมืองว่า เต็มไปด้วยกลิ่นตุๆ และพบพิรุธมากที่สุดในประวัติศาสตร์
กลับคือองค์กรที่คว้ารางวัล “องค์กรอิสระที่โปร่งใสที่สุด” จากการประกาศผล “ITA AWARDS 2025” เมื่อปีที่แล้ว ส่วนหน่วยงานที่ประเมินก็คือ “ป.ป.ช. (สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ”
ถึงแม้จะค้านสายตาหลายคนแค่ไหน แต่เจ้าของรางวัลก็ยืนยันว่าคือ “ผลการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2568” ที่ผ่านมา
และถ้าจะบอกว่า ที่คว้ารางวัลครั้งนี้มาได้ เพราะยังไม่รวมผลงานการจัดเลือกตั้งครั้งล่าสุด ก็ต้องกลับไปไล่ดูว่า ผลงานของ กกต. ตั้งแต่ปี 2544 มาจนถึงปีนี้ รวมทั้งหมด 9 ครั้ง เจอปัญหามาทุกปี
แต่ปีล่าสุด “เลือกตั้ง 69” เรียกได้ว่า พังมากเป็นพิเศษ เพราะมีทั้งเรื่อง “บัตรเขย่ง” ที่ตัวเลขกระโดดสุดๆ คือจำนวนผู้มาใช้สิทธิ์เลือกตั้ง “สส.แบ่งเขต” กับเลือกตั้ง “สส.บัญชีรายชื่อ” ไม่เท่ากันอย่างผิดปกติ จนถูกนักวิชาการ ผู้ตรวจสอบระบบ วิจารณ์เป็นเสียงเดียว
ยังไม่รวมปัญหาใหญ่ ที่อาจทำให้การเลือกตั้งเป็น“โมฆะ”อีก กับการเอา“บาร์โค้ด” มาใส่ไว้ในบัตรเลือกตั้ง จนทำให้ตรวจสอบได้ว่า บัตรลงคะแนนใบไหน เป็นของใคร
แต่ถ้าให้ข้อมูลเพิ่มว่า องค์กร “อันดับ 1” ที่คว้ารางวัลเดียวกันนี้ คือ “สตง.” หรือ “สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน” อาจทำให้หลายคนประหลาดใจน้อยลง เพราะคือองค์กรเจ้าเดียวกับที่ตึกของตัวเองถล่ม จนกลายเป็นโศกนาฏกรรมระดับชาติเมื่อปีที่ผ่านมา
เกิดกลายเป็นคำถามเรื่อง “ความโปร่งใส”ในประเด็น “การจัดซื้อจัดจ้าง”ของการก่อสร้างอาคารนี้
ประเด็นคือ ทั้ง 2 องค์กรอิสระนี้ สิ่งที่มีเหมือนๆ กันก็คือ ทั้ง “ข่าวฉาว”และ “การทำงานที่น่ากังขา”แต่ทำไมกลายเป็น “สุดยอดองค์กรโปร่งใส”ไปได้?
เมื่อทีมข่าวเอาเรื่องนี้ไปถามกับ “ธิปไตร แสละวงศ์”นักวิจัยนโยบายกำกับดูแล และการประเมินความโปร่งใสของหน่วยงานรัฐ จาก สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ขอคำตอบว่า รางวัลเหล่านี้ เขาใช้อะไรประเมินกันแน่ ทำไมผลมันถึงออกมา ค้านสายตาได้ขนาดนี้?
คำตอบที่ได้คือ “การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (ITA)”ที่ “ป.ป.ช.” ใช้ในการประเมิน แบ่งออกเป็น 3 หลักใหญ่ๆ คือ
1.Internal Integrity and Transparency Assessment (IIT) คือสำรวจความคิดเห็นของบุคลากร “ภายในหน่วยงาน” เกี่ยวกับความโปร่งใส การใช้อำนาจ การใช้งบประมาณ และการป้องกันทุจริต
2.External Integrity and Transparency Assessment (EIT) คือการสำรวจความคิดเห็น ของ “คนที่มาใช้บริการ” หน่วยงานนั้น ว่ามองความโปร่งใส และความสุจริตขององค์กรนี้ยังไง
และ 3.Open Data Integrity and Transparency Assessment (OIT)คือดูว่าหน่วยงานได้ “เปิดข้อมูล-เอกสาร” ให้ประชาชนสามารถตรวจสอบเพื่อความโปร่งใสได้หรือเปล่า
{ “ธิปไตร” นักวิจัยเรื่องความโปร่งใสจาก “TDRI”}
ซึ่งนักวิจัยรายนี้ยอมรับกับเราว่า ชุดประเมิน “ITA”มัน “ไม่สะท้อน”ความโปร่งใสขององค์กรจริงๆ และหลายเคส มัน “ขัด” กับ “ความเป็นจริง”ที่เราเห็นกันหน้าสื่อด้วยซ้ำ
“ทำไมผลมันไม่สะท้อน มันไม่ใช่แค่ไม่สะท้อนอย่างเดียวนะ บางทีมันขัดแย้งกับสิ่งที่เรารู้กัน ในความรู้สึกพูดอย่างนี้แล้วกัน แล้วก็สิ่งที่ปรากฏในสื่อ”
ขนาดคนประเมินอย่าง “ป.ป.ช.”เอง ก็ยังออกมายอมรับว่า มี “ข้อบกพร่อง”และไม่สะท้อนความจริงอยู่ ซึ่งได้สั่งให้ “ตรวจสอบ”และ “ทบทวน” หลักเกณฑ์การประเมิน ITA ใหม่แล้วตั้งแต่ปี 68
{“กกต.” สุดยอดองค์กรโปร่งใส “อันดับ 2”}
** “ITA” เป็นแค่โล่ ไว้โชว์โก้เฉยๆ **
ถามว่ารางวัลนี้มีจุดบกพร่องยังไง? กูรูรายเดิมจึงช่วยวิเคราะห์ให้เห็นเป็นจุดๆ เลยว่า มีส่วนไหนบ้างที่ไม่สะท้อนความจริงขององค์กร เริ่มจาก “การสำรวจความเห็นของคนใน” หรือ “IIT” ก่อน
แน่นอนว่าข้อมูลเรื่องการทุจริต หรือความไม่โปร่งใส จะมีใครรู้ดีไปกว่า “บุคลากรภายในองค์กร” แต่ปัญหาก็คือ มีใครคนไหนบ้างที่ยังทำงานอยู่ แล้ว “กล้าวิจารณ์” หรือกล้าพูดความจริงเกี่ยวกับองค์กร
เพราะเราไม่มี “ระบบการคุ้มครองข้อมูล” ของคนที่มาทำแบบสอบถาม ทำให้คนไม่กล้าพูดตรงๆ เพราะไม่รู้ว่าจะโดนอะไรบ้าง หากประเมินคะแนนองค์กรต่ำ หรือพูดถึงปัญหาจริงๆ ที่มี
และถ้าอยากให้การประเมินแนวนี้ เป็นไปตามข้อเท็จจริง ก็ต้องมีการ“ปกป้องข้อมูล”ของคนทำแบบสอบถาม เพื่อความปลอดภัยของตัวเขา ตามหลักการที่ควรเป็น แต่ความจริงคือ...
“ผมไม่เคย และแทบไม่ค่อยเชื่อมั่นเลยว่า ระบบเราจะปกปิดข้อมูลอะไรเหล่านั้นได้ เรื่อง PDPA เป็นเรื่องที่ถูกละเมิดกันเยอะมาก
ขนาดข้อมูลส่วนตัวของประชาชน ยังถูกเอาไปขายเลย มันก็คงไม่ยาก ถ้าเราจะตามรอยกลับไปว่า ใครประเมินองค์กรไม่ดี”
อีกเรื่องอย่าง “การเปิดข้อมูล” หรือ “OIT” ที่หลายหน่วยงานเปิด ไม่ว่าจะเป็น “งบประมาณประจำปี” หรือ “การจัดซื้อจัดจ้างโครงการต่างๆ” ซึ่งถือเป็นเรื่องดี
แต่ในความจริงคือ องค์กรต่างๆ กลับ “ทำไม่ถึง” เพราะข้อมูลหลายอย่างเป็นไฟล์ PDF ทำให้การที่ประชาชนจะเข้าไป “ตรวจสอบ” ความถูกต้อง กลายเป็นเรื่อง “ยุ่งยาก”ต้อง มานั่งคีย์ นั่งแกะข้อมูลกันเอง
และสิ่งที่สำคัญที่ “หายไป” ในการประเมิน “ITA” คือ “เรื่องร้องเรียน” “ข่าวฉาว” และ “คดีความ” กลายเป็นว่า “ป.ป.ช.” ประเมินความโปร่งใสขององค์กรอิสระและหน่วยงานรัฐ จากแค่ “ความคิดเห็น” ของคนในและคนนอก บวกกับ “การเปิดเผยข้อมูล” เท่านั้นเอง
แต่เรื่องฉาว และคดีความ ที่ผู้คนร้องเรียนตัวองค์กร กลับไม่ถูกใส่เข้าไปในการคิดคะแนน ตรงนี้เองที่ผลักให้ผลมันออกมา “สวนทาง” กับความจริงและความรู้สึกของผู้คน
“มันมีข้อมูลหลายๆ ส่วน ที่เอาไปประกอบการประเมินความเสี่ยงทุจริตได้นะครับ ข่าวเก่า หรือคดีที่ยังไม่จบ ก็ใช้ได้ มีการประเมินช่องโหว่ทางกฎหมายอะไรอย่างนี้
ป.ป.ช. ก็มีทรัพยากรที่จะประเมิน อาจจะเอาโครงการใหญ่ๆ ก็ได้ ว่ามันมีความเสี่ยง ที่จะทุจริตยังไง ข้อมูลพวกนี้ก็ใช้ประกอบการประเมินได้”
สุดท้าย “ธิปไตร” นักวิจัยเรื่องความโปร่งใสมองว่า การประเมิน “ITA” หรือ “ความโปร่งใส” ในหน่วยงานรัฐ กำลังเดินไป “ผิดทาง” เพราะการประเมินนี้ ไม่ได้มีไว้เพื่อดูว่า มีรูรั่วที่เสี่ยงให้เกิดการทุจริตในองค์กรไหม
แต่มันเป็นการประเมิน เพื่อ “มอบรางวัล” ออกแนวเอาไว้ “อวดกันเอง” ของเหล่า “องค์กรรัฐ” และ “องค์กรอิสระ” มากกว่า ไม่ได้มีไว้เพื่อประเมินช่องโหว่ เพื่อจะหาวิธีป้องกันการคอร์รัปชัน
“มันเหมือนเป็นรางวัลที่ ‘เอาไว้อวดกัน’ มากกว่าที่จะเอาผลประเมิน ไปใช้ป้องกันความเสี่ยง หรือปราบทุจริตอะครับ
ITA ก็ทำมาหลายปีเนอะ คงไม่มีใครยืนยันว่า ประเทศไทยโปร่งใส ฉะนั้น มันต้องมีอะไรผิดปกติในการประเมินแน่นอน และจริงๆ ป.ป.ช.ก็รับทราบ ซึ่งก็ควรจะรับทราบมานานแล้วครับ แต่ก็ไม่ได้เห็นทำอะไร”
ดูโพสต์นี้บน Instagram
...ค้านสายตาสุดๆ กับ "รางวัลองค์กรโปร่งใส" เพราะ "กกต." ถูกเลือกให้ได้ "อันดับ 2" ส่วน "สตง." คือหน่วยงานที่คว้า "อันดับ 1"...
.@TDRI_thailand
.#เลือกตั้ง69 #เลือกตั้งโมฆะ #บาร์โค้ด #นับใหม่ทั้งประเทศ #กกต #กกตมีไว้ทำไม
.
สะท้อนการประเมินผลงานที่มีปัญหา คล้ายมีไว้เพื่อ… pic.twitter.com/gu1MIY8JU4— LIVE Style (@livestyletweet) February 20, 2026
@livestyle.official ...ค้านสายตาสุดๆ กับ "รางวัลองค์กรโปร่งใส" เพราะ "กกต." ถูกเลือกให้ได้ "อันดับ 2" ส่วน "สตง." คือหน่วยงานที่คว้า "อันดับ 1" @tdri.thailand... . สะท้อนการประเมินผลงานที่มีปัญหา คล้ายมีไว้เพื่อ "อวดอ้าง" ในองค์กร แต่ไม่ได้ช่วยชี้แนะ "ช่องโหว่" เพื่อแก้ปัญหาในความเป็นจริง . #LIVEstyle #LIVEstyleofficial #ข่าวTikTok #TikTokCommunityTH #เลือกตั้ง69 #เลือกตั้ง2569 #เลือกตั้งโมฆะ #บาร์โค้ด #โกงเลือกตั้ง69 #นับใหม่ทั้งประเทศ #กกต #กกตมีไว้ทําไม #กกตต้องติดคุก #โกงเลือกตั้ง #สตง #ตึกสตงถล่ม ♬ เสียงต้นฉบับ - LIVE Style
สกู๊ป : ทีมข่าว MGR Live
ขอบคุณภาพ : Facebook “THE STANDARD”, “The Reporters”, “ช่างซ่อมสร้าง”, “Pongsikon Thosumral” และ YouTube “ITAS NACC”
** มาตามติด ไลฟ์สไตล์บันดาลใจ+ประเด็นสดใหม่ ได้ที่นี่!! **


