บนพื้นที่กว่า 2 ล้านตารางเมตร ย่านบางนา กำลังเกิดอภิโครงการอย่าง ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์ ที่มีมูลค่ากว่า 4.5 หมื่นล้านบาท โดยความร่วมมือระหว่างไทย-จีน ที่ดูจะเป็นความภาคภูมิใจของ อลงกรณ์ พลบุตร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ เพราะเชื่อว่าสามารถดึงเม็ดเงินเข้าสู่ประเทศอย่างมหาศาล
ทว่า การเข้ามาของอี้อูโมเดลหรือรูปแบบธุรกิจค้าส่งของจีนครั้งนี้กลับถูกคาดการณ์ว่าจะเป็นไปในทำนองเดียวกันกับที่ดูไบ สเปน หรือรัสเซีย ที่ต่างก็ได้รับผลกระทบมากบ้างน้อยบ้าง ตามแต่รัฐบาลของประเทศนั้นๆ จะตั้งรับอย่างไร แต่สำหรับไทยซึ่งรู้กันอยู่ว่ามาตรการรับมือมักเป็นเรื่องท้ายๆ ที่ถูกนึกถึง จึงสร้างความวิตกกังวลแก่ผู้ประกอบการขนาดเล็ก และกลาง หรือเอสเอ็มอีของไทย บางรายถึงกับเชื่อว่านี่จะเป็นการทำลายตลาดในเมืองไทยเลยทีเดียว
วิทยายุทธ์กังฟู กำลังจะคร่ามวยไทย
จากบทเรียนเอฟทีเอหรือเขตการค้าเสรีไทย-จีน ที่เปิดประตูให้สินค้าเกษตรของจีนเข้ามาสร้างความเสียหายแก่เกษตรกรไทยถ้วนหน้า ก่อให้เกิดความวิตกกับผู้ประกอบการหลายฝ่ายที่นำเข้าสินค้าจากประเทศจีน หรือผู้ประกอบการที่จำหน่ายผลิตภัณฑ์คล้ายคลึงกับสินค้าของประเทศจีน เพราะด้านราคาและคุณภาพที่ประเทศไทยอาจสูงกว่า จะทำให้ผู้บริโภคเดินหน้าสู่ ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์ ที่มีกำหนดสร้างเสร็จในปี 2556 อย่างไม่มองกลับหลัง
ด้านข้อมูลของ สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม สรุปได้ว่า การเข้ามาของสินค้าประเภทเครื่องใช้ไฟฟ้า และอิเล็กทรอนิกส์ จากประเทศจีนมีทั้งเข้าสู่ประเทศไทยอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ส่วนที่ลักลอบเข้าประเทศก็มีอัตราและปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จุดนี้เป็นเหตุที่แย่งส่วนแบ่งทางการตลาดของสินค้าไทย ถือเป็นการคุกคามที่ก่อให้เกิดความเสียหายร้ายแรงต่อประเทศ
ปัจจัยสำคัญหนึ่งที่ทำให้สินค้าจีนได้รับความนิยมคงหนีไม่พ้นราคาที่ถูกอย่างล่อเป้า ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์ จึงเป็นแหล่งร่วมสินค้าจีนถู๊ก...ถูก ส่วนคุณภาพจะถูกหรือแพงคงเป็นเรื่องที่คนไทยต้องพิจารณาดู
แต่อีกประการสำคัญที่ต้องใส่ใจ คือจีนอาจกำลังใช้ไทยเป็นศูนย์กลางเพื่อกระจายสินค้าไปยังยุโรป และสหรัฐฯ เพราะสินค้าจีนมีชื่อเสียงด้านลบ ทั้งเรื่องคุณภาพ และการปนเปื้อน จึงทำให้สินค้าเข้าสู่ตลาดทั้งสองแหล่งได้ยาก แต่หากไปจากไทย และติดตราว่าผลิตในไทยทั้งที่ไม่ใช่ ก็จะทำให้การส่งออกง่ายกว่า แต่อาจสร้างผลเสียต่อภาพลักษณ์ของแบรนด์ไทยได้ในอนาคต...
สินค้า 'จีน' มั่นใจว่าปลอดภัยแค่ไหนกัน?
เป็นสิ่งที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิดอีกประการหนึ่ง ด้านความปลอดภัยในตัวสินค้าจีนที่ผ่านมามีกรณีสารปนเปื้อนในสินค้าโดยสื่อทุกแขนงประโคมข่าวโด่งดังไปทั่วโลก อย่างกรณีนมผงปนเปื้อนเมลามีนเกือบ 200 ตัน, กรณีเครื่องสำอางปนเปื้อนสารตะกั่วในระดับอันตราย, กรณีแบตเตอรี่ปลอมคุณพต่ำที่ก่ออันตรายต่อระบบประสาท, ทางเดินหายใจ รวมถึงสินค้าคุณต่ำอื่นๆ เช่น เสื้อผ้า รองเท้า ขนม ฯลฯ ที่จะก่ออันตรายแก่ผู้บริโภค ฉะนั้น ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์ ย่อมหมายความว่าอาจทำให้สินค้าปนเปื้อนจำนวนมากเล็ดลอดเข้าสู่ตลาดและกระจายออกไปอย่างกว้างขวาง
เมื่อนำข้อกังวลนี้ไปสอบถาม สารี อ๋องสมหวัง ผู้อำนวยการมูลนิธิเพื่อผู้บริโภค เธออธิบายในภาพใหญ่ก่อนว่า ทิศทาง ณ ขณะนี้ บ้านเราดูจะให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของอาหารที่ส่งออกมากกว่าอาหารที่คนภายในประเทศต้องบริโภค ดังนั้น การทะลักเข้ามาของสินค้าจีนที่จะเกิดขึ้นในอนาคตหากไม่มีการตรวจสอบอย่างเข้มงวดอาจก่อปัญหา
“พอดีเราทำโครงการอาหารปลอดภัย เป็นการพัฒนากลไกการเฝ้าระวังด้านอาหารของผู้บริโภค ซึ่งเราพบว่า อาหารที่เราตรวจ ส่วนหนึ่งเป็นอาหารที่นำเข้ามา โดยเฉพาะอาหารที่เข้ามาจากจีนก็มีปัญหา เช่น เห็ดหอมมันมีพวกยาฆ่าแมลงเป็นสารพิษตกค้างอยู่ หรือพวกส้ม เห็ดหูหนูขาว มีสารฟอกขาว แม้กระทั่งผัก ข้อมูลขององค์การอาหารและยาเองก็พบว่า ผักที่เข้ามาก็มีปัญหา”
หรือในกรณีของเครื่องใช้ไฟฟ้าจากจีน ทางมูลนิธิฯ ก็เคยได้รับการร้องเรียนว่าชำรุดหลังจากซื้อมาใช้เพียงไม่กี่วัน ซึ่งตอนนี้ยังไม่ทราบว่า ผลกระทบจากสินค้าด้อยคุณภาพเหล่านี้มีมากน้อยเพียงใด
อย่างไรก็ตาม สารี เสนอว่ารัฐจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนทิศทางการอุดหนุน และให้ความสำคัญในการปกป้องผู้บริโภคภายในประเทศมากกว่านี้ ขณะเดียวกัน จะต้องมีการควบคุมมาตรฐานคุณภาพสินค้าอย่างเข้มงวด รัดกุม และบังคับใช้อย่างเคร่งครัด เพื่อลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ทางด้านผู้บริโภคเองก็คงต้องอาศัยข้อมูลในการซื้อหาให้มากขึ้น แทนที่จะเน้นแต่ของราคาถูกเท่านั้น เพื่อรับมือกับคลื่นสินค้าจากแดนมังกร
ประตูน้ำ สำเพ็ง และโบ๊เบ๊ ระส่ำ!
รมช.พาณิชย์ คงรู้สึกว่านี่เป็นผลงานชิ้นโบแดง แต่มุมมองของผู้ประกอบการธุรกิจไทยตัวเล็กๆ หลายสาขากลับรู้สึกว่าน่าจะเป็นผลงานชิ้นโบดำมากกว่า เมื่อพิจารณาจากผลกระทบที่จะเกิดขึ้นจากการไหลทะลักเข้ามาของสินค้าจีนที่มีราคาถูกกว่า ทั้งภาคเครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องหนัง เครื่องสำอาง ชิ้นส่วนรถยนต์ ของเล่น ฯลฯ ทำเอาย่านธุรกิจอย่างประตูน้ำ สำเพ็ง และโบ๊เบ๊ผวา เพราะอาจถูกทุนจีนกวาดออกจากตลาด เนื่องจากไม่สามารถสู้ในเรื่องราคาที่ถูกกว่าของจีนได้
เพียงใจ แซ่จิว เจ้าของร้านค้าขนมขบเคี้ยว ย่านพาหุรัด แสดงออกถึงความกังวลกับการเข้ามาของศูนย์การค้าขนาดใหญ่อย่าง ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์ ประการแรกน่าจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจที่เป็นสินค้าอุปโภคบริโภคประเภทเดียวกัน แต่มั่นใจว่าผู้บริโภคจะดำเนินชีวิตด้วยความคุ้นเคย เลือกซื้อสินค้าจากแหล่งเดิม
“ผลกระทบมันต้องมีแน่นอนอยู่แล้วแหละ แต่ว่าเราคงต้องดูสินค้าที่เขาจะเอามาลงว่ามีอะไรบ้าง แต่ว่าถ้าเป็นเสื้อผ้าคงไม่มีปัญหาเท่าไหร่ เพราะเสื้อผ้าที่นี่ส่วนใหญ่ก็เป็นของไทยอยู่แล้ว ถ้าเกิดมีเกิดขึ้นจริงๆ คนเขาอาจจะไม่ไปก็ได้เพราะมันไกลนะ แล้วคนไทยเขาคงคุ้นเคยกับที่นี่มากกว่า อีกอย่างถ้ามีมาเปิดก็อาจอยากให้เปิดไปที่เดียวเลยที่นั่น ไม่อยากให้ขยายสาขาเยอะแยะ เดี๋ยวมันจะไปเหมือนพวกโลตัส คาร์ฟูรไง พวกโชว์ห่วยตายหมด เพราะเขาขายไม่ได้”
สินค้าหลายประเภทผู้ประกอบการของไทยก็นำเข้ามาจากประเทศจีนโดยตรง ด้านผู้ประกอบการรายย่อยอย่าง สมศรี แซ่วุ่น เจ้าของร้านเซรามิก ย่านสำเพ็ง มองว่า ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์ จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจของตนและพื้นที่ค้าขายย่านสำเพ็งอย่างหนักเช่นกัน แต่เห็นช่องทางที่โครงการนี้เสนอต่อผู้ประกอบการรายย่อยโดยคำเชื้อเชิญให้ไปจำหน่ายสินค้าที่ ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์
“ขายที่สำเพ็งมา 10 ปีแล้ว ได้ข่าวเหมือนกันว่าเขาจะมีมาเปิดที่นี่ เพราะมีโบว์ชัวมาแจกให้ไปลงจองพื้นที่ แต่คงไม่ไปหรอก ยังอยากขายที่นี่มากกว่า มันมีผลกระทบทั้งหมดแหละ เพราะร้านแถวนี้ก็ไปรับจากจีนมาขายเหมือนๆกัน ขนาดแค่ยังไม่เปิดที่ผ่านมาก็ขายไม่ค่อยดี ถ้าเขามาเปิดคนก็คงไปซื้อตรงที่นู้นเพราะมันถูกกว่าแน่นอน”
ซึ่งช่องทางหนึ่งที่ผู้ประกอบการรายย่อยจะอยู่ได้ อาจต้องสละทำเลร้านจากที่เดิมๆ แล้วมุ่งหน้าเข้าสู่ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์ สมศรี กล่าวว่า การไหลเข้ามาของคนเชื้อสายจีนเพิ่มขึ้น ด้านคู่ค้าในบริเวณเดียวกันก็เป็นชาวจีนเสียส่วนใหญ่ และจำหน่ายสินค้าในราคาที่ต่ำกว่า แต่มองเห็นต่างว่าสินค้าจากจีนมีคุณภาพและราคาถูก
“ตอนนี้ย่านนี้คนจีนเข้ามาขายเองเยอะมาก และเขาจะขายถูกกว่า เห็นเขาว่ารัฐบาลที่จีนให้เงินกู้ เพื่อมาขายของที่นี่ ถึงเวลาเขาก็เอาเงินไปคืน แต่ถ้าเขาไม่อยากขายก็แค่ขายเอาแค่ทุนคืนพอ อย่างที่ร้านตอนแรกเป็นสินค้าที่สั่งทำจากไทย แต่มันไม่ดี เหมือนของมันคุณภาพไม่ดี เทียบกับของจีนไม่ได้เลย ก็เลยบินไปสั่งทำที่นู้น ไปเลือกสินค้าว่าจะเอาไรมาขายบ้าง แล้วบินเอากลับมา อีกอย่างของที่นู้นถูกกว่า และสวยกว่าที่ไทยด้วย”
อย่างไรก็ตาม การเข้ามาของอภิโครงการอย่าง ‘ไชน่า ซิตี้ คอมเพล็กซ์’ น่าจะทำให้หลายฝ่ายกังวลมากกว่าโล่งใจ แต่ถ้าจะปิดกั้นคงลำบาก เพราะมีข้อตกลงด้านการค้าเสรีร่วมกันระหว่างไทย-จีน คราวนี้คงเป็นโจทย์ให้ผู้ประกอบการไทยพิจารณาถึงคุณภาพสินค้า ราคา และบริการของตน เพื่อความอยู่รอดของภาคธุรกิจสืบไป...
>>>>>>>>>
เรื่อง : ทีมข่าว CLICK
ภาพ : ธนารักษ์ คุณทน
